១០. បថវីខណនសិក្ខាបទវណ្ណនា

ទសមេ បថវិន្តិ ទុវិធា បថវី ជាតបថវី អជាតបថវីតិ. តត្ថ ជាតបថវី សុទ្ធមិស្សបុញ្ជវសេន តិវិធា, តត្ថ សុទ្ធបថវី នាម បកតិយា សុទ្ធបំសុ វា សុទ្ធមត្តិកា វា. មិស្សបថវី នាម យត្ថ បំសុតោ វា មត្តិកាតោ វា បាសាណសក្ខរកថលមរុម្ពវាលុកាសុ អញ្ញតរស្ស តតិយភាគោ ហោតិ. បុញ្ជបថវី នាម ‘‘អតិរេកចាតុមាសំ ឱវដ្ឋោ បំសុបុញ្ជោ វា មត្តិកាបុញ្ជោ វា’’តិ (បាចិ. ៨៦) វុត្តំ, វុត្តលក្ខណេន បន មិស្សកបុញ្ជោបិ បិដ្ឋិបាសាណេ ឋិតសុខុមរជម្បិ ច ទេវេ ផុសាយន្តេ សកិំ តិន្តំ ចតុមាសច្ចយេន តិន្តោកាសោ បុញ្ជបថវិសង្ខមេវ គច្ឆតិ. តិវិធាបិ ចេសា បថវី ឧទ្ធនបត្តបចនាទិវសេន វា យថា តថា វា អទឌ្ឍា ‘ជាតបថវី’តិ វុច្ចតិ, ទឌ្ឍា បន វុត្តប្បមាណតោ អធិកតរបាសាណាទិមិស្សា វា អជាតបថវី នាម ហោតិ, កោ បន វាទោ សុទ្ធបាសាណាទិភេទាយ. តត្ថ យា ‘ជាតបថវី’តិ វុត្តា, អយំ អកប្បិយបថវី. យោ ភិក្ខុ តំ ឯវរូបំ បថវិំ សយំ ខណតិ, ខណនភេទនវិលេខនបចនាទីហិ វិកោបេតិ, តស្ស បយោគគណនាយ បាចិត្តិយំ. យោ បន ខណាបេតិ, វុត្តនយេនេវ វិកោបាបេតិ, តស្ស ‘‘ឥមំ បទេស’’ន្តិ វា ‘‘ឥមំ បថវិ’’ន្តិ វា ឯវំ និយមេត្វា ‘‘ខណ, ភិន្ទា’’តិអាទិនា នយេន អាណាបេន្តស្ស អាណត្តិយា ទុក្កដំ, សកិំ អាណត្តេ ទិវសម្បិ ខណន្តេ អាណាបកស្ស ឯកមេវ បាចិត្តិយំ, សចេ ឥតរោ បុនប្បុនំ អាណាបេតិ, វាចាយ វាចាយ បាចិត្តិយំ.

អាឡវិយំ អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ បថវិខណនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, សាណត្តិកំ, បថវិយា វេមតិកស្ស, អបថវិយា បថវិសញ្ញិនោ ចេវ វេមតិកស្ស ច ទុក្កដំ. ឱកាសំ អនិយមេត្វា ‘‘បោក្ខរណិំ ខណ, អាវាដំ ខណ, កន្ទំ ខណា’’តិអាទីនិ ភណន្តស្ស, អាតបេន សុស្សិត្វា ផលិតកទ្ទមំ វា គោកណ្ដកំ វា ហេដ្ឋា បថវិយា អសម្ពទ្ធំ ភិជ្ជិត្វា បតិតនទិតដំ វា មហន្តម្បិ នង្គលច្ឆិន្នមត្តិកាបិណ្ឌន្តិឯវមាទីនិ សព្ពញ្ច អជាតបថវិំ វិកោបេន្តស្ស, ‘‘ឥមស្ស ថម្ភស្ស អាវាដំ ជាន, មត្តិកំ ទេហិ, មត្តិកំ អាហរ, បំសុនា មេ អត្ថោ, មត្តិកំ កប្បិយំ ករោហី’’តិ ភណន្តស្ស, អសញ្ចិច្ច រុក្ខាទិបវដ្ដនេន ភិន្ទន្តស្ស, អសតិយា បាទង្គុដ្ឋកាទីហិ វិលេខន្តស្ស, ជាតបថវិភាវំ វា, ‘‘ខណាមិ វា អហ’’ន្តិ អជានន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ជាតបថវី, បថវិសញ្ញិតា, ខណនខណាបនានំ អញ្ញតរន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ អទិន្នាទានសទិសានិ, ឥទំ បន បណ្ណត្តិវជ្ជំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

បថវីខណនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

មុសាវាទវគ្គោ បឋមោ.