និស្សរណិយឆក្កវណ្ណនា

៣២៦. ហាបេត្វាតិ កុសលចិត្តំ បរិហាបេត្វា បវត្តិតុមេវ អប្បទានវសេន. អភូតំ ព្យាករណំ ព្យាករោតិ ‘‘មេត្តា ហិ ខោ មេ ចេតោវិមុត្តិ ភាវិតា’’តិអាទិនា (អ. និ. ៦.១៣) អត្តនិ អវិជ្ជមានំ គុណព្យាហារំ ព្យាហរតិ. ចេតោវិមុត្តិ-សទ្ទំ អបេក្ខិត្វា ‘‘និស្សដា’’តិ វុត្តំ. បុន ព្យាបាទោ នត្ថីតិ ឥទានិ មម ព្យាបាទោ នាម នត្ថិ សព្ពសោ នត្ថីតិ ញត្វា.

‘‘អនិមិត្តា’’តិ វត្វា យេសំ និមិត្តានំ អភាវេន អរហត្តផលសមាបត្តិយា អនិមិត្តតា, តំ ទស្សេតុំ ‘‘សា ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ រាគស្ស និមិត្តំ, រាគោ ឯវ វា និមិត្តន្តិ រាគនិមិត្តំ. អាទិ-សទ្ទេន ទោសនិមិត្តាទីនំ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. រូបវេទនាទិសង្ខារនិមិត្តំ រូបនិមិត្តាទិ. តេសញ្ញេវ និច្ចាទិវសេន ឧបដ្ឋានំ និច្ចនិមិត្តាទិ. តយិទំ និមិត្តំ យស្មា សព្ពេន សព្ពំ អរហត្តផលេ នត្ថិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘សា ហិ…បេ… អនិមិត្តាតិ វុត្តា’’តិ. និមិត្តំ អនុសរតីតិ តំ និមិត្តំ អនុគច្ឆតិ អារព្ភ បវត្តតិ.

អស្មិមានោតិ ‘‘អស្មី’’តិ បវត្តោ អត្តវិសយោ មានោ. អយំ នាម អហំ អស្មីតិ រូបលក្ខណោ, វេទនាទីសុ វា អញ្ញតរលក្ខណោ អយំ នាម អត្តា អហំ អស្មិ. ‘‘អស្មី’’តិ មានោ សមុគ្ឃាដីយតិ ឯតេនាតិ អស្មិមានសមុគ្ឃាតោ, អរហត្តមគ្គោ. បុន អស្មិមានោ នត្ថីតិ តស្ស អនុប្បត្តិធម្មតាបាទនំ កិត្តេន្តោ សមុគ្ឃាតត្តមេវ វិភាវេតិ.