៤. អនន្តរបច្ចយនិទ្ទេសវណ្ណនា

៤. យថា ឱកាសទានវិសេសភាវេន នត្ថិវិគតា វុត្តា, ន ឯវំ អនន្តរសមនន្តរា, ឯតេ បន ចិត្តនិយាមហេតុវិសេសភាវេន វុត្តា, តស្មា តំ ចិត្តនិយាមហេតុវិសេសភាវំ ទស្សេន្តោ ‘‘ចក្ខុវិញ្ញាណធាតូ’’តិអាទិនា ធាតុវសេន កុសលាទិវសេន ច និទ្ទេសមាហ. តត្ថ ‘‘មនោវិញ្ញាណធាតុ មនោវិញ្ញាណធាតុយា’’តិ វុត្តេ បច្ចយបច្ចយុប្បន្នវិសេសោ ន វិញ្ញាយតីតិ ‘‘បុរិមា បុរិមា បច្ឆិមាយ បច្ឆិមាយា’’តិ វត្តព្ពំ សិយា. តថា ច សតិ ធាតុវិសេសេន ចិត្តវិសេសេ ទស្សនំ យំ កាតុំ អារទ្ធោ, តំ វោច្ឆិជ្ជេយ្យ. ‘‘មនោវិញ្ញាណធាតុ មនោធាតុយា’’តិ ឥទម្បិ ន សក្កា វត្តុំ និយាមាភាវតោ, ‘‘មនោធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុយា’’តិ ច តថេវ ន សក្កា. ន ហិ មនោធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុយាយេវ អនន្តរបច្ចយោតិ និយាមោ អត្ថិ, តស្មា បាកដា បញ្ចវិញ្ញាណធាតុយោ អាទិំ កត្វា យាវ ធាតុវិសេសនិយាមោ អត្ថិ, តាវ និទស្សនេន នយំ ទស្សេត្វា បុន និរវសេសទស្សនត្ថំ ‘‘បុរិមា បុរិមា កុសលា’’តិអាទិមាហ. សទិសកុសលានន្តិ វេទនាយ វា ហេតូហិ វា សទិសកុសលានំ អនុរូបកុសលានន្តិ វា អត្ថោ. តេន ភូមិភិន្នានម្បិ បច្ចយភាវោ វុត្តោ ហោតិ. ភវង្គគ្គហណេន កុសលាកុសលមូលកេសុ ចុតិបិ គហិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ, អព្យាកតមូលកេ តទារម្មណម្បិ.

កាមាវចរកិរិយាវជ្ជនស្សាតិ កាមាវចរកិរិយាយ អាវជ្ជនស្សាតិ អាវជ្ជនគ្គហណេន កាមាវចរកិរិយំ វិសេសេតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. កាមាវចរវិបាកោ កាមាវចរកិរិយរាសិស្ស ច អនន្តរបច្ចយោ ហោតិ, ហោន្តោ ច អាវជ្ជនស្សេវាតិ អយញ្ហេត្ថ អធិប្បាយោ. អាវជ្ជនគ្គហណេនេវ ចេត្ថ វោដ្ឋព្ពនម្បិ គហិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ.

អនន្តរបច្ចយនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.