៣. វិបាកត្តិកវណ្ណនា

១-២៣. វិបាកត្តិកេ វិបាកធម្មំ បដិច្ចាតិ វិបាកំ ធម្មំ បដិច្ច. សមាសេនបិ ហិ សោយេវត្ថោ វុត្តោតិ បាឡិយំ សមាសំ កត្វា លិខិតំ.

២៤-៥២. ‘‘នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មំ បដិច្ច នេវវិបាកនវិបាកធម្មធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នវិបាកបច្ចយា’’តិ ឯតស្ស វិភង្គេ ‘‘មហាភូតេ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ ឧបាទារូប’’ន្តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ, ន វុត្តំ ‘‘កដត្តារូប’’ន្តិ. តំ ខន្ធេ បដិច្ច ឧប្បជ្ជមានស្ស មហាភូតេ បដិច្ច ឧប្បត្តិទស្សនត្ថត្តា ន វុត្តំ. ន ហេត្ថ កដត្តារូបស្ស ខន្ធេ បដិច្ច ឧប្បត្តិ អត្ថិ, យស្ស មហាភូតេ បដិច្ច ឧប្បត្តិ វត្តព្ពា សិយា. បវត្តិយំ បន កដត្តារូបំ ‘‘អសញ្ញសត្តានំ…បេ… មហាភូតេ បដិច្ច កដត្តារូបំ ឧបាទារូប’’ន្តិ ឯតេនេវ ទស្សិតំ ហោតិ. ឯវញ្ច កត្វា អសញ្ញសត្តានំ រូបសមានគតិកត្តា នាហារបច្ចយេ ច បវត្តិយំ កដត្តារូបំ ន ឧទ្ធដំ. តម្បិ ហិ ឧប្បាទក្ខណេ អាហារបច្ចយេន វិនា ឧប្បជ្ជតីតិ ឧទ្ធរិតព្ពំ សិយាតិ.

វិបាកត្តិកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.