៤. ចតុក្កនិទ្ទេសវណ្ណនា

១៣៣. បរេន កតំ ទុស្សីល្យំ អាណត្តិយា អត្តនា ច បយោគេន កតន្តិ អាណត្តិយា បាបស្ស ទាយាទោ ‘‘តតោ ឧបឌ្ឍស្ស ទាយាទោ’’តិ វុត្តោ.

១៤៥. អយន្តិ ‘‘តេសុ បឋមោ’’តិអាទិកំ នយំ វទតិ.

១៤៨. ទេសនាយ ធម្មានំ ញាណស្ស អាបាថភាវសម្បាទនំ ញាណុគ្ឃាដនំ. សហ ឧទាហដវេលាយាតិ ឧទាហដវេលាយ សទ្ធិំ តស្មិំ កាលេ អនតិក្កន្តេ ឯវាតិ អត្ថោ.

១៥២. តន្តិ អនន្តរវចនំ វទតិ. ‘‘កតមោ លោកោ’’តិ វុត្តេ ‘‘បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា’’តិ មហន្តំ អត្ថំ សង្គហិត្វា ឋិតវចនំ អត្ថយុត្តំ. លុជ្ជតីតិ លោកោតិ ការណយុត្តំ.

១៥៦. សហិតាសហិតស្សាតិ សហិតាសហិតេតិ អត្ថោ, សហិតាសហិតស្ស បរិច្ឆិន្ទនេតិ វា. ទ្វេយេវាតិ ទុតិយចតុត្ថាយេវ. ទេសកសាវកសម្បត្តិយា ពោធេតុំ សមត្ថតាយ សភាវធម្មកថិកា, សច្ចធម្មកថិកាតិ អត្ថោ.

១៥៧. កុសលធម្មេហិ ចិត្តស្ស វាសនាភាវនា វាសធុរំ. អយំ បាបបុគ្គលោតិ ចតុត្ថោ វុត្តោ, ន បឋមោ. បឋមោ ហិ អវិសំវាទេតុកាមោ វេរញ្ជព្រាហ្មណសទិសោ អធិប្បេតោតិ.

១៥៩. បុគ្គលេបិ អរិយានំ អភិក្កមនាទិសទិសតាតិ បុគ្គលេ អភិក្កមនាទីនំ អរិយានំ អភិក្កមនាទិសទិសតាតិ អត្ថោ, អរិយានំ អភិក្កមនាទិនា បុគ្គលស្ស សទិសតាតិ វា សទិសាភិក្កមនាទិតាតិ អត្ថោ.

១៦៦. ទុស្សីលំ ‘‘ទុស្សីលោ’’តិ វទន្តោ ភូតំ ភាសតិ នាម. បាណាតិបាតេន ទុស្សីលំ អទិន្នាទានេន ទុស្សីលោតិ អវត្វា បាណាតិបាតេនេវាតិ វទន្តោ តច្ឆំ ភាសតិ នាម. យមិទំ ‘‘កាលេនា’’តិ វុត្តំ, តត្រ តស្មិំ វចនេ, យោ ‘‘កាលេន ភណតី’’តិ វុត្តោ, សោ កីទិសោតិ ទស្សនត្ថំ ‘‘កាលញ្ញូ ហោតី’’តិអាទិ វុត្តន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘យមិទំ កាលេនាតិ វុត្តំ, តត្រ យោ បុគ្គលោ’’តិអាទិមាហ.

១៦៨. អាគមនវិបត្តិ នាម កម្មំ, បុព្ពុប្បន្នបច្ចយវិបត្តិ សុក្កសោណិតំ. បវត្តេ, បវត្តស្ស វា បច្ចយា បវត្តបច្ចយា, អាហារាទយោ. ជោតេតីតិ ជោតិ, អាលោកោ. កុលសម្បត្តិយាទីហិ ជោតមានោ ច ជោតិ វិយាតិ ជោតិ.

១៧៣. បហីនាវសិដ្ឋកិលេសបច្ចវេក្ខណាបិ យេហិ កិលេសេហិ វិមុត្តោ អវិមុត្តោ ច, តេសំ ទស្សនវសេន វិមុត្តិទស្សនមេវ ហោតីតិ អាហ ‘‘វិមុត្តិញាណទស្សនំ ឯកូនវីសតិវិធំ បច្ចវេក្ខណញាណ’’ន្តិ.

១៧៤. យានិ កានិចិ តន្តាវុតានន្តិ តន្តាវុតានំ វត្ថានំ យានិ កានិចិ វត្ថានីតិ វុត្តំ ហោតិ. សាយំ តតិយំ អស្សាតិ សាយតតិយោ. អនុយុញ្ជនំ អនុយោគោ. តំ អនុយុត្តោតិ ឧបយោគវចនំ ទដ្ឋព្ពំ, ភាវនបុំសកំ វា.

១៧៨. តត្ថ សិក្ខនភាវេនាតិ សិក្ខាយ សាជីវេ ច សិក្ខនភាវេន. សិក្ខំ បរិបូរេន្តោតិ សីលសំវរំ បរិបូរេន្តោ. សាជីវញ្ច អវីតិក្កមន្តោតិ ‘‘នាមកាយោ បទកាយោ និរុត្តិកាយោ ព្យញ្ជនកាយោ’’តិ វុត្តំ សិក្ខាបទំ ភគវតោ វចនំ អវីតិក្កមន្តោ ហុត្វាតិ អត្ថោ. ឥទមេវ ច ទ្វយំ ‘‘សិក្ខន’’ន្តិ វុត្តំ. តត្ថ សាជីវានតិក្កមោ សិក្ខាបារិបូរិយា បច្ចយោ. តតោ ហិ យាវ មគ្គា សំវរបារិបូរី ហោតីតិ. វិនាសនភាវតោតិ ហិំសនភាវតោ. ហលិទ្ទិរាគោ វិយ ន ថិរកថោ ហោតីតិ ឯត្ថ កថាយ អដ្ឋិតភាវេន ហលិទ្ទិរាគសទិសតា វេទិតព្ពា, ន បុគ្គលស្ស.

១៧៩. ទារុមាសកោតិ យេ វោហារំ គច្ឆន្តីតិ ឥតិ-សទ្ទេន ឯវំបការេ ទស្សេតិ. អញ្ញំ ទស្សេត្វា អញ្ញស្ស បរិវត្តនន្តិ ទសគ្ឃនកំ វត្ថយុគំ ទស្សេត្វា តស្ស អជានន្តស្ស បញ្ចគ្ឃនកស្ស ទានំ.

១៨១. អវិកិណ្ណសុខន្តិ រូបាទីសុ សុភាទិបរិកប្បនវសេន អវិសដសុខំ.

១៨៧. ខន្ធធម្មេសុ អនិច្ចាទិវសេន បវត្តា វិបស្សនា មគ្គផលលាភេន បដិលទ្ធា នាម ហោតិ តទលាភេន អនវដ្ឋានតោតិ មគ្គផលលាភី ឯវ ‘‘អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាលាភី’’តិ វុត្តោ, មគ្គផលញាណមេវ ច អធិកបញ្ញាភាវតោ ចតុសច្ចធម្មេ សព្ពធម្មស្ស វរេ និព្ពានេ ឯវ វា វិសិដ្ឋទស្សនភាវតោ ច អធិបញ្ញាធម្មវិបស្សនាតិ ទដ្ឋព្ពា.

១៨៩. សុតេន អនុបបន្នោតិ យថាសុតេន វា អត្ថេន វា ន សមន្នាគតោតិ អត្ថោ.

ចតុក្កនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.