៤. ចតុត្ថនយោ សង្គហិតេនសង្គហិតបទវណ្ណនា

១៩១. សង្គហិតេនសង្គហិតបទនិទ្ទេសេ យស្មា យថា ទុតិយតតិយនយា តិណ្ណំ សង្គហានំ សង្គហណាសង្គហណប្បវត្តិវិសេសេន ‘‘សង្គហិតេន អសង្គហិតំ, អសង្គហិតេន សង្គហិត’’ន្តិ ច ឧទ្ទិដ្ឋា, នេវំ ចតុត្ថបញ្ចមា. សង្គហណប្បវត្តិយា ឯវ ហិ សង្គហិតេន សង្គហិតំ ឧទ្ទិដ្ឋំ, អសង្គហណប្បវត្តិយា ឯវ ច អសង្គហិតេន អសង្គហិតន្តិ, តស្មា សង្គហណប្បវត្តិវិសេសវិរហេ សង្គហិតធម្មាសង្គហិតធម្មវិសេសេ និស្សិតា ឯតេ ទ្វេ នយាតិ ឯត្ថ កេនចិ សង្គហិតេន ធម្មវិសេសេន បុន សង្គហិតោ ធម្មវិសេសោ សង្គហិតេន សង្គហិតោ សង្គហិតតាយ បុច្ឆិតព្ពោ វិស្សជ្ជិតព្ពោ ច, តមេវ តាវ យថានិទ្ធារិតំ ទស្សេន្តោ ‘‘សមុទយសច្ចេន យេ ធម្មា ខន្ធ…បេ… សង្គហិតា, តេហិ ធម្មេហិ យេ ធម្មា ខន្ធ…បេ… សង្គហិតា’’តិ អាហ. ឯត្ថ ច យេ តីហិបិ សង្គហេហិ ន សង្គាហកា រូបក្ខន្ធវិញ្ញាណក្ខន្ធធម្មាយតនទុក្ខសច្ចាទីនិ វិយ, យេ ច ទ្វីហាយតនធាតុសង្គហេហិ អសង្គាហកា ចក្ខាយតនាទីនិ វិយ, យេ ច ឯកេន ខន្ធសង្គហេនេវ ធាតុសង្គហេនេវ ច ន សង្គាហកា វេទនាទិក្ខន្ធនិរោធសច្ចជីវិតិន្ទ្រិយាទីនិ វិយ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតាទយោ វិយ ច, តេ ធម្មា សង្គាហកត្តាភាវសព្ភាវា សង្គាហកភាវេន ន ឧទ្ធដា, តីហិបិ បន សង្គហេហិ យេ សង្គាហកា, តេ សង្គាហកត្តាភាវាភាវតោ ឥធ ឧទ្ធដា. តេហិ សង្គហិតាបិ ហិ ឯកន្តេន អត្តនោ សង្គាហកស្ស សង្គាហកា ហោន្តិ, យស្ស បុន សង្គហោ បុច្ឆិតព្ពោ វិស្សជ្ជិតព្ពោ ចាតិ.

អដ្ឋកថាយំ បន សកលេន ហិ ខន្ធាទិបទេនាតិ សកលវាចកេន រូបក្ខន្ធាទិបទេនាតិ អត្ថោ. យំ បនេតំ វុត្តំ ‘‘យំ អត្តនោ សង្គាហកំ សង្គណ្ហិត្វា បុន តេនេវ សង្គហំ គច្ឆេយ្យា’’តិ, តំ តេន ខន្ធាទិបទេនាតិ ឯវំ អយោជេត្វា តំ អញ្ញំ សង្គហិតំ នាម នត្ថីតិ ឯវំ ន សក្កា វត្តុំ. ន ហិ យេន យំ សង្គហិតំ, តេនេវ តស្ស សង្គហោ បុច្ឆិតោ វិស្សជ្ជិតោ, ន ច តស្សេវ, អថ ខោ តេន សង្គហិតស្សាតិ. យថា វេទនា សទ្ទោ ច ខន្ធោ អាយតនញ្ច, ន ឯវំ សុខុមរូបំ, តំ បន ខន្ធាយតនានំ ឯកទេសោវ, តស្មា ‘‘សុខុមរូបេកទេសំ វា’’តិ អវត្វា ‘‘សុខុមរូបំ វា’’តិ វុត្តំ. សព្ពត្ថ ច អញ្ញេន អសម្មិស្សន្តិ យោជេតព្ពំ. យម្បិ ចេតំ វុត្តំ ‘‘តទេវ យេហិ ធម្មេហិ ខន្ធាទិវសេន សង្គហិតំ, តេ ធម្មេ សន្ធាយា’’តិ, តម្បិ តថា ន សក្កា វត្តុំ. ន ហិ សង្គហិតេន សង្គហិតស្ស សង្គហិតេន សង្គហោ ឯត្ថ បុច្ឆិតោ វិស្សជ្ជិតោ ច, អថ ខោ សង្គហោវ, តស្មា ឯកេន ខន្ធេនាតិ ឯកេន ខន្ធគណនេនាតិ អយមេវេត្ថ អត្ថោ, ន សង្គាហកេនាតិ. ន ហិ ឯកោ ខន្ធោ អត្តនោ ឯកទេសស្ស សង្គាហកោតិ.

ចតុត្ថនយសង្គហិតេនសង្គហិតបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.