១១. កោធនសុត្តវណ្ណនា

៦៤. ឯកាទសមេ សបត្តករណាតិ វា សបត្តេហិ កាតព្ពា. កោធនន្តិ កុជ្ឈនសីលំ. កោធនោយន្តិ កុជ្ឈនោ អយំ. អយន្តិ ច និបាតមត្តំ. កោធបរេតោតិ កោធេន អនុគតោ, បរាភិភូតោ វា. ទុព្ពណ្ណោវ ហោតីតិ បកតិយា វណ្ណវាបិ អលង្កតប្បដិយត្តោបិ មុខវិការាទិវសេន វិរូបោ ឯវ ហោតិ. ឯតរហិ អាយតិញ្ចាតិ កោធាភិភូតស្ស ឯកន្តមិទំ ផលន្តិ ទីបេតុំ ‘‘ទុព្ពណ្ណោវា’’តិ អវធារណំ កត្វា បុន ‘‘កោធាភិភូតោ’’តិ វុត្តំ.

អយសភាវន្តិ អកិត្តិមភាវំ. អត្តនោ បរេសញ្ច អនត្ថំ ជនេតីតិ អនត្ថជននោ. អន្តរតោតិ អព្ភន្តរតោ, ចិត្តតោ វា. តំ ជនោ នាវពុជ្ឈតីតិ កោធសង្ខាតំ អន្តរតោ អព្ភន្តរេ អត្តនោ ចិត្តេយេវ ជាតំ អនត្ថជននចិត្តប្បកោបនាទិភយំ ភយហេតុំ អយំ ពាលមហាជនោ ន ជានាតិ. យន្តិ យត្ថ. ភុម្មត្ថេ ហិ ឯតំ បច្ចត្តវចនំ. យស្មិំ កាលេ កោធោ សហតេ នរំ, អន្ធតមំ តទា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. យន្តិ វា ការណវចនំ, យស្មា កោធោ ឧប្បជ្ជមានោ នរំ សហតេ អភិភវតិ, តស្មា អន្ធតមំ តទា ហោតិ, យទា កុទ្ធោតិ អត្ថោ យំ-តំ-សទ្ទានំ ឯកន្តសម្ពន្ធភាវតោ. អថ វា យន្តិ កិរិយាបរាមសនំ. សហតេតិ យទេតំ កោធស្ស សហនំ អភិភវនំ, ឯតំ អន្ធតមំ ភវនន្តិ អត្ថោ. អថ វា យំ នរំ កោធោ សហតេ អភិភវតិ, តស្ស អន្ធតមំ តទា ហោតិ. តតោ ច កុទ្ធោ អត្ថំ ន ជានាតិ, កុទ្ធោ ធម្មំ ន បស្សតីតិ.

ភូនំ វុច្ចតិ វុទ្ធិ, តស្ស ហននំ ឃាតោ ឯតេសន្តិ ភូនហច្ចានិ. តេនាហ ‘‘ហតវុទ្ធីនី’’តិ. ទម-សទ្ទេន វុត្តមេវត្ថំ វិភាវេតុំ បញ្ញាវីរិយេន ទិដ្ឋិយាតិ វុត្តន្តិ ទស្សេន្តោ ‘‘កតរេន ទមេនា’’តិអាទិមាហ. អនេកត្ថោ ហិ ទម-សទ្ទោ. ‘‘សច្ចេន ទន្តោ ទមសា ឧបេតោ, វេទន្តគូ វុសិតព្រហ្មចរិយោ’’តិ (សំ. និ. ១.១៩៥; សុ. និ. ៤៦៧) ឯត្ថ ហិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ ទមោតិ វុត្តោ ‘‘មនច្ឆដ្ឋានិ ឥន្ទ្រិយានិ ទមេតី’’តិ កត្វា. ‘‘យទិ សច្ចា ទមា ចាគា, ខន្ត្យា ភិយ្យោធ វិជ្ជតី’’តិ (សំ. និ. ១.២៤៦; សុ. និ. ១៩១) ឯត្ថ បញ្ញា ទមោ ‘‘សំកិលេសំ ទមេតិ បជហតី’’តិ កត្វា. ‘‘ទានេន ទមេន សំយមេន សច្ចវជ្ជេន អត្ថិ បុញ្ញំ, អត្ថិ បុញ្ញស្ស អាគមោ’’តិ (សំ. និ. ៤.៣៦៥) ឯត្ថ ឧបោសថកម្មំ ទមោ ‘‘ឧបវសនវសេន កាយកម្មាទីនិ ទមេតី’’តិ កត្វា. ‘‘សក្ខិស្សសិ ខោ ត្វំ, បុណ្ណ, ឥមិនា ទមូបសមេន សមន្នាគតោ សុនាបរន្តស្មិំ ជនបទន្តរេ វិហរិតុ’’ន្តិ (ម. និ. ៣.៣៩៦; សំ. និ. ៤.៨៨) ឯត្ថ អធិវាសនក្ខន្តិ ទមោ ‘‘កោធូបនាហមក្ខាទិកេ ទមេតិ វិនោទេតី’’តិ កត្វា. ‘‘ន មានកាមស្ស ទមោ ឥធត្ថិ, ន មោនមត្ថិ អសមាហិតស្សា’’តិ (សំ. និ. ១.៩) ឯត្ថ អភិសម្ពោជ្ឈង្គាទិកោ សមាធិបក្ខិកោ ធម្មោ ទមោ ‘‘ទម្មតិ ចិត្តំ ឯតេនា’’តិ កត្វា. ឥធាបិ ‘‘តំ ទមេន សមុច្ឆិន្ទេ, បញ្ញាវីរិយេន ទិដ្ឋិយា’’តិ វចនតោ ទម-សទ្ទេន បញ្ញាវីរិយទិដ្ឋិយោ វុត្តា.

កោធនសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អព្យាកតវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.