៥-១០. ទដ្ឋព្ពសុត្តាទិវណ្ណនា

១៥-២០. បញ្ចមេ សវិសយស្មិំយេវាតិ អត្តនោ អត្តនោ វិសយេ ឯវ. លោកិយលោកុត្តរធម្មេ កថេតុន្តិ លោកិយធម្មេ លោកុត្តរធម្មេ ច តេន តេន បវត្តិវិសេសេន កថេតុំ. ចតូសុ សោតាបត្តិយង្គេសូតិ សប្បុរិសសំសេវោ សទ្ធម្មស្សវនំ យោនិសោមនសិការោ ធម្មានុធម្មប្បដិបត្តីតិ ឥមេសុ ចតូសុ សោតាបត្តិមគ្គការណេសុ. កាមញ្ច តេសុ សតិអាទយោបិ ធម្មា ឥច្ឆិតព្ពាវ តេហិ វិនា តេសំ អសម្ភវតោ, តថាបិ ចេត្ថ សទ្ធា វិសេសតោ កិច្ចការីតិ វេទិតព្ពា. សទ្ធោ ឯវ ហិ សប្បុរិសេ បយិរុបាសតិ, សទ្ធម្មំ សុណាតិ, យោនិសោ ច អនិច្ចាទិតោ មនសិ ករោតិ, អរិយមគ្គស្ស ច អនុធម្មំ បដិបជ្ជតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘ឯត្ថ សទ្ធាពលំ ទដ្ឋព្ព’’ន្តិ. ឥមិនា នយេន សេសពលេសុបិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ.

ចតូសុ សម្មប្បធានេសូតិ ចតុព្ពិធសម្មប្បធានភាវនាយ. ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសូតិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ. ឯត្ថ ច សោតាបត្តិអង្គេសុ សទ្ធា វិយ, សម្មប្បធានភាវនាយ វីរិយំ វិយ ច សតិបដ្ឋានភាវនាយ យស្មា ‘‘វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្ស’’ន្តិ (ទី. និ. ២.៣៧៣; ម. និ. ១.១០៦) វចនតោ បុព្ពភាគេ កិច្ចតោ សតិ អធិកា ឥច្ឆិតព្ពា, ឯវំ សមាធិកម្មិកស្ស សមាធិ, ‘‘អរិយសច្ចភាវនា បញ្ញាភាវនា’’តិ កត្វា តត្ថ បញ្ញា បុព្ពភាគេ អធិកា ឥច្ឆិតព្ពាតិ បាកដោយមត្ថោ. អធិគមក្ខណេ បន សមាធិបញ្ញានំ វិយ សព្ពេសម្បិ ពលានំ សទ្ធាទីនំ សមតាវ ឥច្ឆិតព្ពា. តថា ហិ ‘‘ឯត្ថ សទ្ធាពល’’ន្តិអាទិនា តត្ថ តត្ថ ឯត្ថគ្គហណំ កតំ.

ឥទានិ សទ្ធាទីនំ តត្ថ តត្ថ អតិរេកកិច្ចតំ ឧបមាយ វិភាវេតុំ ‘‘យថា ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្រិទំ ឧបមា សំសន្ទនំ – រាជបញ្ចមសហាយា វិយ វិមុត្តិបរិបាចកានិ បញ្ច ពលានិ. នេសំ កីឡនត្ថំ ឯកជ្ឈំ វីថិឱតរណំ វិយ ពលានំ ឯកជ្ឈំ វិបស្សនាវីថិឱតរណំ, សហាយេសុ បឋមាទីនំ យថាសកំ គេហេវ វិចារណា វិយ សទ្ធាទីនំ សោតាបត្តិអង្គាទីនិ បត្វា បុព្ពង្គមតា. សហាយេសុ ឥតរេសំ តត្ថ តត្ថ តុណ្ហីភាវោ វិយ សេសពលានំ តត្ថ តត្ថ តទន្វយតា, តស្ស បុព្ពង្គមស្ស ពលស្ស កិច្ចានុគតា. ន ហិ តទា តេសំ សសម្ភារបថវីអាទីសុ អាបាទីនំ វិយ កិច្ចំ បាកដំ ហោតិ, សទ្ធាទីនំយេវ បន កិច្ចំ វិភូតំ ហុត្វា តិដ្ឋតិ បុរេតរំ តថាបច្ចយេហិ ចិត្តសន្តានស្ស អភិសង្ខតត្តា. ឯត្ថ ច វិបស្សនាកម្មិកស្ស ភាវនា វិសេសតោ បញ្ញុត្តរាតិ ទស្សនត្ថំ រាជានំ និទស្សនំ កត្វា បញ្ញិន្ទ្រិយំ វុត្តំ. ឆដ្ឋាទីនិ សុវិញ្ញេយ្យានិ.

ទដ្ឋព្ពសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ពលវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.