៤. បរិសាសុត្តវណ្ណនា

៩៦. ចតុត្ថេ បច្ចយពាហុល្លិកាតិ ចីវរាទិពាហុល្លាយ បដិបន្នា. អវីតតណ្ហតាយ ហិ តំ តំ បរិក្ខារជាតំ ពហុំ លន្តិ អាទិយន្តីតិ ពហុលា, តេ ឯវ ពាហុលិកា យថា ‘‘វេនយិកោ’’តិ (ម. និ. ១.២៤៦; អ. និ. ៨.១១; បារា. ៨). តេ បច្ចយពាហុល្លាយ យុត្តប្បយុត្តា ហោន្តីតិ ចីវរាទិពាហុល្លាយ បដិបន្នា នាម ហោន្តិ. សិក្ខាយ អគារវភាវតោ សិថិលំ អគាឡ្ហំ គណ្ហន្តីតិ សាថលិកា. សិថិលន្តិ ច ភាវនបុំសកនិទ្ទេសោ. សិថិលសទ្ទេន សមានត្ថស្ស សថលសទ្ទស្ស វសេន សាថលិកាតិ បទសិទ្ធិ វេទិតព្ពា. អវគមនដ្ឋេនាតិ អធោគមនដ្ឋេន, ឱរម្ភាគិយភាវេនាតិ អត្ថោ. និក្ខិត្តធុរាតិ ឱរោបិតធុរា ឧជ្ជិតុស្សាហា. ឧបធិវិវេកោ និព្ពានំ. ទុវិធម្បិ វីរិយន្តិ កាយិកំ ចេតសិកញ្ច វីរិយំ.

ភណ្ឌនំ ជាតំ ឯតេសន្តិ ភណ្ឌនជាតា. វិសេសនស្ស បរនិបាតវសេន ចេតំ វុត្តំ. អដ្ឋកថាយំ បន វិសេសនស្ស បុព្ពនិបាតវសេនេវ អត្ថំ ទស្សេន្តោ ‘‘ជាតភណ្ឌនា’’តិ អាហ. កលហោ ជាតោ ឯតេសន្តិ កលហជាតាតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ. កលហស្ស បុព្ពភាគោតិ កលហស្ស ហេតុភូតា បដិភាគា តំសទិសី ច អនិដ្ឋកិរិយា. ហត្ថបរាមាសាទិវសេនាតិ កុជ្ឈិត្វា អញ្ញមញ្ញស្ស ហត្ថេ គហេត្វា បលបនអច្ឆិន្ទនាទិវសេន. ‘‘អយំ ធម្មោ, នាយំ ធម្មោ’’តិអាទិនា វិរុទ្ធវាទភូតំ វិវាទំ អាបន្នាតិ វិវាទបន្នា. តេនាហ ‘‘វិរុទ្ធវាទំ អាបន្នា’’តិ. មុខសន្និស្សិតតាយ វាចា ឥធ ‘‘មុខ’’ន្តិ អធិប្បេតាតិ អាហ ‘‘ផរុសា វាចា មុខសត្តិយោ’’តិ.

សតិបិ ឧភយេសំ កលាបានំ បរមត្ថតោ ភេទេ បចុរជនេហិ បន ទុវិញ្ញេយ្យនានត្តំ ខីរោទកសម្មោទិតំ អច្ចន្តមេតំ សំសដ្ឋំ វិយ ហុត្វា តិដ្ឋតីតិ អាហ ‘‘ខីរោទកំ វិយ ភូតា’’តិ. យថា ខីរញ្ច ឧទកញ្ច អញ្ញមញ្ញំ សំសន្ទតិ, វិសុំ ន ហោតិ, ឯកត្តំ វិយ ឧបេតិ, ឯវំ សាមគ្គិវសេន ឯកត្តូបគតចិត្តុប្បាទាតិ អត្ថោ. មេត្តចិត្តំ បច្ចុបដ្ឋាបេត្វា ឱលោកនំ ចក្ខូនិ វិយ ចក្ខូនិ នាមាតិ អាហ ‘‘ឧបសន្តេហិ មេត្តចក្ខូហី’’តិ. បិយភាវទីបកានិ ហិ ចក្ខូនិ បិយចក្ខូនិ. បមុទិតស្ស បីតិ ជាយតីតិ បមោទបច្ចយពលវបីតិមាហ. បញ្ចវណ្ណា បីតិ ឧប្បជ្ជតីតិ ខុទ្ទិកាទិភេទេន បញ្ចប្បការា បីតិ ឧប្បជ្ជតិ. បីតិមនស្សាតិ តាយ បីតិយា បីណិតមនស្ស, បស្សទ្ធិអាវហេហិ ឧឡារេហិ បីតិវេគេហិ តិន្តចិត្តស្សាតិ អត្ថោ. វិគតទរថោតិ កិលេសបរិឡាហានំ ទូរីភាវេន វូបសន្តទរថោ.

កេន ឧទកេន ទារិតោ បព្ពតប្បទេសោតិ កត្វា អាហ ‘‘កន្ទរោ នាមា’’តិអាទិ. ឧទកស្ស យថានិន្នំ បវត្តិយា នទិនិព្ពត្តនភាវេន ‘‘នទិកុញ្ជោ’’តិបិ វុច្ចតិ. សាវដ្ដា នទិយោ បទរា. អដ្ឋ មាសេតិ ហេមន្តគិម្ហឧតុវសេន អដ្ឋ មាសេ. ខុទ្ទកា ឧទកវាហិនិយោ សាខា វិយាតិ សាខា. ខុទ្ទកសោព្ភា កុសុព្ភា ឱការស្ស ឧការំ កត្វា. យត្ថ ឧបរិ ឧន្នតប្បទេសតោ ឧទកំ អាគន្ត្វា តិដ្ឋតិ ចេវ សន្ទតិ ច, តេ កុសុព្ភា ខុទ្ទកអាវាដា. ខុទ្ទកនទិយោតិ បព្ពតបាទាទិតោ និក្ខន្តា ខុទ្ទកា នទិយោ.

បរិសាសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.