សម្មប្បធានវិភង្គមាតិកត្ថវណ្ណនា

សម្មប្បធានវិភង្គមាតិកាយ បន អត្ថតោ តាវ – សម្មប្បធានាតិ ការណប្បធានា ឧបាយប្បធានា. យោនិសោ បទហនតោ បរមំ ធានំ បធានំ, បធានវីរិយានីតិ អត្ថោ. ឥធ ភិក្ខូតិ ឥមស្មិំ សាសនេ បដិបន្នកោ ភិក្ខុ. អនុប្បន្នានន្តិ អនិព្ពត្តានំ. បាបកានន្តិ លាមកានំ. អកុសលានំ ធម្មានន្តិ អកោសល្លសម្ភូតានំ ធម្មានំ. អនុប្បាទាយាតិ ន ឧប្បាទនត្ថាយ. ឆន្ទំ ជនេតីតិ កត្តុកម្យតាសង្ខាតំ កុសលច្ឆន្ទំ ជនេតិ ឧប្បាទេតិ. វាយមតីតិ បយោគំ បរក្កមំ ករោតិ. វីរិយំ អារភតីតិ កាយិកចេតសិកវីរិយំ ករោតិ. ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតីតិ តេនេវ សហជាតវីរិយេន ចិត្តំ ឧក្ខិបតិ. បទហតីតិ បធានវីរិយំ ករោតិ. បដិបាដិយា បនេតានិ ចត្តារិបិ បទានិ វីរិយស្សេវ អាសេវនាភាវនាពហុលីកម្មសាតច្ចកិរិយាហិ យោជេតព្ពានិ.

ឧប្បន្នានន្តិ អនុប្បន្នាតិ អវត្តព្ពតំ អាបន្នានំ. បហានាយាតិ បជហនត្ថាយ. អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានន្តិ អនិព្ពត្តានំ កោសល្លសម្ភូតានំ ធម្មានំ. ឧប្បាទាយាតិ ឧប្បាទនត្ថាយ. ឧប្បន្នានន្តិ និព្ពត្តានំ. ឋិតិយាតិ ឋិតត្ថាយ. អសម្មោសាយាតិ អនស្សនត្ថំ. ភិយ្យោភាវាយាតិ បុនប្បុនំ ភវនាយ. វេបុល្លាយាតិ វិបុលភាវាយ. ភាវនាយាតិ វឌ្ឍិយា. បារិបូរិយាតិ បរិបូរណត្ថាយ. សេសំ បទតោ ឧត្តានមេវ.

អត្ថតោ បនេត្ថ ‘‘អនុប្បន្នានំ បាបកាន’’ន្តិអាទីសុ អសមុទាចារវសេន វា អននុភូតារម្មណវសេន វា កិលេសានំ អនុប្បត្តិ វេទិតព្ពា. អញ្ញថា ហិ អនមតគ្គេ សំសារេ អនុប្បន្នា អកុសលធម្មា នាម នត្ថិ. កុសលធម្មេសុ បន រតនត្តយប្បសាទវិបស្សនាទិវិវដ្ដូបនិស្សយកុសលាទិវសេន អនុប្បន្នាបិ អត្ថិ. តេសម្បិ ឧប្បន្នបុព្ពត្តេ សតិ សព្ពសត្តានំ ឥតោ បុព្ពេ ច អាសវក្ខយប្បសង្គតោ. ឯកន្តប្បវត្តសាធកា តេសំ. តត្ថ ឯកច្ចស្ស វត្តគន្ថធុតង្គសមាធិវិបស្សនានវកម្មេសុ អញ្ញតរស្មិំ និច្ចប្បយុត្តស្ស, ឃដតោ, វាយមតោ ច ព្រហ្មលោកា អាគតត្តា ភវវសេន កិលេសេសុ អលទ្ធាសេវនស្ស សត្តស្ស កិលេសា ន សមុទាចរន្តិ, អបរភាគេ បនស្ស វត្តាទីនិ វិស្សជ្ជេត្វា កុសីតស្ស ចរតោ ចេវ អកល្យាណមិត្តាទិតោ កិលេសេសុ លទ្ធាសេវនស្ស ច អយោនិសោមនសិការំ, សតិវោស្សគ្គញ្ច អាគម្ម ឧប្បជ្ជន្តិ. ឯវំ តាវ អសមុទាចារវសេន កិលេសានំ អនុប្បត្តិ វេទិតព្ពា.

ឯកច្ចស្ស បន តស្មិំ អត្តភាវេ អននុភូតបុព្ពំ ទិព្ពាទិភេទំ មនាបិយំ អារម្មណំ លភិត្វា តត្ថ អយោនិសោមនសិការសតិវោស្សគ្គេ អាគម្ម កិលេសា ឧប្បជ្ជន្តិ, អលភិត្វា ឯវំ អននុភូតារម្មណវសេន កិលេសានំ អនុប្បត្តិ វេទិតព្ពា.

‘‘ឧប្បន្នានំ បាបកាន’’ន្តិ ឯត្ថ បន ចតុព្ពិធំ ឧប្បន្នំ វត្តមានភូតាបគតឱកាសកតភូមិលទ្ធវសេន, តេសំ វិភាគោ ឧប្បន្នត្តិកេ វុត្តោវ. អបរម្បិ ចតុព្ពិធំ ឧប្បន្នំ សមុទាចារអារម្មណាធិគ្គហិតអវិក្ខម្ភិតអសមុគ្ឃាតិតវសេន. តត្ថ សម្បតិ វត្តមានំយេវ សមុទាចារុប្បន្នំ នាម. សេសំ បាកដមេវ. យស្មា បនេត្ថ ឥមេសុ ឧប្បន្នេសុ វត្តមានភូតាបគតឱកាសកតសមុទាចារសង្ខាតំ ចតុព្ពិធំ ឧប្បន្នំ ន មគ្គាទិវជ្ឈំ, តស្មា ភូមិលទ្ធអារម្មណាធិគ្គហិតអសមុគ្ឃាតិតសង្ខាតំ ចតុព្ពិធំ ឧប្បន្នំ សន្ធាយេត្ថ ‘‘ឧប្បន្នានំ បាបកានំ បហានាយា’’តិ វុត្តំ.

កថំ បន មគ្គក្ខណេ អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ឧប្បាទាយ វាយាមោ ហោតិ, កថញ្ច ឧប្បន្នានំ ឋិតិយាតិ? មគ្គប្បវត្តិយា ឯវ. មគ្គោ ហិ បវត្តមានោ បុព្ពេ អនុប្បន្នបុព្ពត្តា អនុប្បន្នោ នាម វុច្ចតិ. យា ចស្ស បវត្តិ, អយមេវ ឋិតិ នាមាតិ អយំ តាវេត្ថ បទត្ថោ.

ធម្មភេទោ បនេត្ថាបិ ឯកស្សេវ វីរិយស្ស កិច្ចភេទតោ ចតុធា វុត្តាតិ អយមេត្ថ បាឡិមុត្តវិនិច្ឆយោ.

វិភង្គនយតោ បន សុត្តន្តភាជនីយេ តាវ ចត្តារោ សម្មប្បធានា លោកិយលោកុត្តរកុសលចិត្តសម្បយុត្តវីរិយវសេន អកុសលាទិបទេហិ សទ្ធិំ វិត្ថារតោ វិភត្តា. អភិធម្មភាជនីយបញ្ហាបុច្ឆកេសុ បនេតេ លោកុត្តរកុសលចិត្តសម្បយុត្តវសេនេវ វិភត្តា, ផលចិត្តសម្បយុត្តា បន ន គហិតា. តេនេវ បញ្ហាបុច្ឆកេ ‘‘កុសលា ឯវ, វិបាកធម្មធម្មា ឯវ, អបចយគាមិនោវ, សេខាវា’’តិអាទិនា វុត្តា. សេសោ បនេត្ថ វិនិច្ឆយោ សតិបដ្ឋានេ វុត្តនយានុសារេន វេទិតព្ពោ.

សម្មប្បធានវិភង្គមាតិកត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា.