៤. អននុស្សុតវគ្គោ

១. អននុស្សុតសុត្តំ

៣៩៧. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘‘អយំ កាយេ កាយានុបស្សនា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ. ‘សា ខោ បនាយំ កាយេ កាយានុបស្សនា ភាវេតព្ពា’តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ភាវិតា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ’’.

‘‘‘អយំ វេទនាសុ វេទនានុបស្សនា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ. ‘សា ខោ បនាយំ វេទនាសុ វេទនានុបស្សនា ភាវេតព្ពា’តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ភាវិតា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ.

‘‘‘អយំ ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សនា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ. ‘សា ខោ បនាយំ ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សនា ភាវេតព្ពា’តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ភាវិតា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ.

‘‘‘អយំ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សនា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទិ. ‘សា ខោ បនាយំ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សនា ភាវេតព្ពា’តិ មេ, ភិក្ខវេ…បេ… ភាវិតា’តិ មេ, ភិក្ខវេ, បុព្ពេ អននុស្សុតេសុ ធម្មេសុ ចក្ខុំ ឧទបាទិ, ញាណំ ឧទបាទិ, បញ្ញា ឧទបាទិ, វិជ្ជា ឧទបាទិ, អាលោកោ ឧទបាទី’’តិ. បឋមំ.

២. វិរាគសុត្តំ

៣៩៨. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ពហុលីកតា ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ពហុលីកតា ឯកន្តនិព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. វិរទ្ធសុត្តំ

៣៩៩. ‘‘យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា វិរទ្ធា, វិរទ្ធោ តេសំ អរិយោ មគ្គោ [អរិយោ អដ្ឋង្កិកោ មគ្គោ (ក.) ឥមស្មិំ យេវ សុត្តេ ទិស្សតិ អដ្ឋង្គិកោតិបទំ, ន បនាញ្ញត្ថ ឥទ្ធិបាទ អនុរុទ្ធាទីសុ] សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា អារទ្ធា, អារទ្ធោ តេសំ អរិយោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី.

‘‘កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា វិរទ្ធា, វិរទ្ធោ តេសំ អរិយោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី. យេសំ កេសញ្ចិ, ភិក្ខវេ, ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា អារទ្ធា, អារទ្ធោ តេសំ អរិយោ មគ្គោ សម្មា ទុក្ខក្ខយគាមី’’តិ. តតិយំ.

៤. ភាវិតសុត្តំ

៤០០. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ពហុលីកតា អបារា បារំ គមនាយ សំវត្តន្តិ.

‘‘កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវិតា ពហុលីកតា អបារា បារំ គមនាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សតិសុត្តំ

៤០១. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘សតោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរេយ្យ សម្បជានោ. អយំ វោ អម្ហាកំ អនុសាសនី’’.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សម្បជានោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ វិទិតា វេទនា ឧប្បជ្ជន្តិ, វិទិតា ឧបដ្ឋហន្តិ, វិទិតា អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តិ. វិទិតា វិតក្កា ឧប្បជ្ជន្តិ, វិទិតា ឧបដ្ឋហន្តិ, វិទិតា អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តិ. វិទិតា សញ្ញា ឧប្បជ្ជន្តិ, វិទិតា ឧបដ្ឋហន្តិ, វិទិតា អព្ភត្ថំ គច្ឆន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សម្បជានោ ហោតិ. សតោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិហរេយ្យ សម្បជានោ. អយំ វោ អម្ហាកំ អនុសាសនី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. អញ្ញាសុត្តំ

៤០២. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ សតិបដ្ឋានានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ឆន្ទសុត្តំ

៤០៣. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស កាយេ កាយានុបស្សិនោ វិហរតោ យោ កាយស្មិំ ឆន្ទោ សោ បហីយតិ. ឆន្ទស្ស បហានា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘វេទនាសុ វេទនានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស វេទនាសុ វេទនានុបស្សិនោ វិហរតោ យោ វេទនាសុ ឆន្ទោ សោ បហីយតិ. ឆន្ទស្ស បហានា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សិនោ វិហរតោ យោ ចិត្តម្ហិ ឆន្ទោ សោ បហីយតិ. ឆន្ទស្ស បហានា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សិនោ វិហរតោ យោ ធម្មេសុ ឆន្ទោ សោ បហីយតិ. ឆន្ទស្ស បហានា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតី’’តិ. សត្តមំ.

៨. បរិញ្ញាតសុត្តំ

៤០៤. ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស កាយេ កាយានុបស្សិនោ វិហរតោ កាយោ បរិញ្ញាតោ ហោតិ. កាយស្ស បរិញ្ញាតត្តា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘វេទនាសុ វេទនានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស វេទនាសុ វេទនានុបស្សិនោ វិហរតោ វេទនា បរិញ្ញាតា ហោន្តិ. វេទនានំ បរិញ្ញាតត្តា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សិនោ វិហរតោ ចិត្តំ បរិញ្ញាតំ ហោតិ. ចិត្តស្ស បរិញ្ញាតត្តា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតិ.

‘‘ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. តស្ស ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សិនោ វិហរតោ ធម្មា បរិញ្ញាតា ហោន្តិ. ធម្មានំ បរិញ្ញាតត្តា អមតំ សច្ឆិកតំ ហោតី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ភាវនាសុត្តំ

៤០៥. ‘‘ចតុន្នំ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានានំ ភាវនំ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ’’. ‘‘កតមា, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ សតិបដ្ឋានានំ ភាវនា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ សតិបដ្ឋានានំ ភាវនា’’តិ. នវមំ.

១០. វិភង្គសុត្តំ

៤០៦. ‘‘សតិបដ្ឋានញ្ច វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ សតិបដ្ឋានភាវនញ្ច សតិបដ្ឋានភាវនាគាមិនិញ្ច បដិបទំ. តំ សុណាថ’’. ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ វេទនានុបស្សី វិហរតិ…បេ… ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានំ’’.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានភាវនា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សមុទយធម្មានុបស្សី កាយស្មិំ វិហរតិ, វយធម្មានុបស្សី កាយស្មិំ វិហរតិ, សមុទយវយធម្មានុបស្សី កាយស្មិំ វិហរតិ, អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. សមុទយធម្មានុបស្សី វេទនាសុ វិហរតិ…បេ… សមុទយធម្មានុបស្សី ចិត្តេ វិហរតិ… សមុទយធម្មានុបស្សី ធម្មេសុ វិហរតិ, វយធម្មានុបស្សី ធម្មេសុ វិហរតិ, សមុទយវយធម្មានុបស្សី ធម្មេសុ វិហរតិ, អាតាបី សម្បជានោ សតិមា, វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានភាវនា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានភាវនាគាមិនី បដិបទា? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តោ, សម្មាអាជីវោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, សតិបដ្ឋានភាវនាគាមិនី បដិបទា’’តិ. ទសមំ.

អននុស្សុតវគ្គោ ចតុត្ថោ.

តស្សុទ្ទានំ –

អននុស្សុតំ វិរាគោ, វិរទ្ធោ ភាវនា សតិ;

អញ្ញា ឆន្ទំ បរិញ្ញាយ, ភាវនា វិភង្គេន ចាតិ.