៤. នីវរណវគ្គោ

១. បឋមកុសលសុត្តំ

២១២. ‘‘យេ កេចិ, ភិក្ខវេ, ធម្មា កុសលា កុសលភាគិយា កុសលបក្ខិកា, សព្ពេ តេ អប្បមាទមូលកា អប្បមាទសមោសរណា; អប្បមាទោ តេសំ ធម្មានំ អគ្គមក្ខាយតិ. អប្បមត្តស្សេតំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេស្សតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករិស្សតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អប្បមត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អប្បមត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតី’’តិ. បឋមំ.

២. ទុតិយកុសលសុត្តំ

២១៣. ‘‘យេ កេចិ, ភិក្ខវេ, ធម្មា កុសលា កុសលភាគិយា កុសលបក្ខិកា, សព្ពេ តេ យោនិសោមនសិការមូលកា យោនិសោមនសិការសមោសរណា; យោនិសោមនសិការោ តេសំ ធម្មានំ អគ្គមក្ខាយតិ. យោនិសោមនសិការសម្បន្នស្សេតំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេស្សតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករិស្សតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យោនិសោមនសិការសម្បន្នោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យោនិសោមនសិការសម្បន្នោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. ឧបក្កិលេសសុត្តំ

២១៤. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសា, យេហិ ឧបក្កិលេសេហិ ឧបក្កិលិដ្ឋំ ជាតរូបំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា ឧបេតិ កម្មាយ. កតមេ បញ្ច? អយោ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសោ, យេន ឧបក្កិលេសេន ឧបក្កិលិដ្ឋំ ជាតរូបំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា ឧបេតិ កម្មាយ. លោហំ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសោ, យេន ឧបក្កិលេសេន ឧបក្កិលិដ្ឋំ ជាតរូបំ…បេ… តិបុ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសោ…បេ… សីសំ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសោ…បេ… សជ្ឈុ, ភិក្ខវេ, ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសោ, យេន ឧបក្កិលេសេន ឧបក្កិលិដ្ឋំ ជាតរូបំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា ឧបេតិ កម្មាយ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ជាតរូបស្ស ឧបក្កិលេសា, យេហិ ឧបក្កិលេសេហិ ឧបក្កិលិដ្ឋំ ជាតរូបំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា ឧបេតិ កម្មាយ.

‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិមេ ចិត្តស្ស ឧបក្កិលេសា, យេហិ ឧបក្កិលេសេហិ ឧបក្កិលិដ្ឋំ ចិត្តំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា សមាធិយតិ អាសវានំ ខយាយ. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទោ, ភិក្ខវេ, ចិត្តស្ស ឧបក្កិលេសោ, យេន ឧបក្កិលេសេន ឧបក្កិលិដ្ឋំ ចិត្តំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា សមាធិយតិ អាសវានំ ខយាយ…បេ… ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចិត្តស្ស ឧបេក្កិលេសា, យេហិ ឧបក្កិលេសេហិ ឧបក្កិលិដ្ឋំ ចិត្តំ ន ចេវ មុទុ ហោតិ ន ច កម្មនិយំ, ន ច បភស្សរំ បភង្គុ ច, ន ច សម្មា សមាធិយតិ អាសវានំ ខយាយា’’តិ. តតិយំ.

៤. អនុបក្កិលេសសុត្តំ

២១៥. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនុបក្កិលេសា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនុបក្កិលេសោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនុបក្កិលេសោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនុបក្កិលេសា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. អយោនិសោមនសិការសុត្តំ

២១៦. ‘‘អយោនិសោ, ភិក្ខវេ, មនសិករោតោ អនុប្បន្នោ ចេវ កាមច្ឆន្ទោ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នោ ច កាមច្ឆន្ទោ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តតិ; អនុប្បន្នោ ចេវ ព្យាបាទោ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នោ ច ព្យាបាទោ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តតិ; អនុប្បន្នញ្ចេវ ថិនមិទ្ធំ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នញ្ច ថិនមិទ្ធំ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តតិ; អនុប្បន្នញ្ចេវ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នញ្ច ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តតិ; អនុប្បន្នា ចេវ វិចិកិច្ឆា ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នា ច វិចិកិច្ឆា ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តតី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. យោនិសោមនសិការសុត្តំ

២១៧. ‘‘យោនិសោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, មនសិករោតោ អនុប្បន្នោ ចេវ សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នោ ច សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ…បេ… អនុប្បន្នោ ចេវ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ ឧប្បជ្ជតិ, ឧប្បន្នោ ច ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. ពុទ្ធិសុត្តំ

២១៨. ‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា ពហុលីកតា ពុទ្ធិយា អបរិហានាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា ភាវិតា ពហុលីកតា ពុទ្ធិយា អបរិហានាយ សំវត្តន្តី’’តិ. សត្តមំ.

៨. អាវរណនីវរណសុត្តំ

២១៩. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាវរណា នីវរណា ចេតសោ ឧបក្កិលេសា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទោ, ភិក្ខវេ, អាវរណោ នីវរណោ ចេតសោ ឧបក្កិលេសោ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណោ. ព្យាបាទោ, ភិក្ខវេ, អាវរណោ នីវរណោ ចេតសោ ឧបក្កិលេសោ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណោ. ថិនមិទ្ធំ, ភិក្ខវេ, អាវរណំ នីវរណំ ចេតសោ ឧបក្កិលេសំ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណំ. ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ, ភិក្ខវេ, អាវរណំ នីវរណំ ចេតសោ ឧបក្កិលេសំ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណំ. វិចិកិច្ឆា, ភិក្ខវេ, អាវរណា នីវរណា ចេតសោ ឧបក្កិលេសា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាវរណា នីវរណា ចេតសោ ឧបក្កិលេសា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា.

‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនុបក្កិលេសា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនុបក្កិលេសោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនុបក្កិលេសោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនុបក្កិលេសា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តីតិ.

‘‘យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកោ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពំ ចេតសោ សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតោ ធម្មំ សុណាតិ, ឥមស្ស បញ្ច នីវរណា តស្មិំ សមយេ ន ហោន្តិ. សត្ត ពោជ្ឈង្គា តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ.

‘‘កតមេ បញ្ច នីវរណា តស្មិំ សមយេ ន ហោន្តិ? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ, ព្យាបាទនីវរណំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ, ថិនមិទ្ធនីវរណំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ, វិចិកិច្ឆានីវរណំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ. ឥមស្ស បញ្ច នីវរណា តស្មិំ សមយេ ន ហោន្តិ.

‘‘កតមេ សត្ត ពោជ្ឈង្គា តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ. ឥមេ សត្ត ពោជ្ឈង្គា តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ. យស្មិំ, ភិក្ខវេ, សមយេ អរិយសាវកោ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពំ ចេតសោ សមន្នាហរិត្វា ឱហិតសោតោ ធម្មំ សុណាតិ, ឥមស្ស បញ្ច នីវរណា តស្មិំ សមយេ ន ហោន្តិ. ឥមេ សត្ត ពោជ្ឈង្គា តស្មិំ សមយេ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. រុក្ខសុត្តំ

២២០. ‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, មហារុក្ខា អណុពីជា មហាកាយា រុក្ខានំ អជ្ឈារុហា, យេហិ រុក្ខា អជ្ឈារូឡ្ហា ឱភគ្គវិភគ្គា វិបតិតា សេន្តិ. កតមេ ច តេ, ភិក្ខវេ, មហារុក្ខា អណុពីជា មហាកាយា រុក្ខានំ អជ្ឈារុហា, យេហិ រុក្ខា អជ្ឈារូឡ្ហា ឱភគ្គវិភគ្គា វិបតិតា សេន្តិ [សេន្តិ. សេយ្យថិទំ (កត្ថចិ)]? អស្សត្ថោ, និគ្រោធោ, បិលក្ខោ, ឧទុម្ពរោ, កច្ឆកោ, កបិត្ថនោ – ឥមេ ខោ តេ, ភិក្ខវេ, មហារុក្ខា អណុពីជា មហាកាយា រុក្ខានំ អជ្ឈារុហា, យេហិ រុក្ខា អជ្ឈារូឡ្ហា ឱភគ្គវិភគ្គា វិបតិតា សេន្តិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ កុលបុត្តោ យាទិសកេ កាមេ ឱហាយ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ ហោតិ, សោ តាទិសកេហិ កាមេហិ តតោ វា បាបិដ្ឋតរេហិ ឱភគ្គវិភគ្គោ វិបតិតោ សេតិ.

‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, អាវរណា នីវរណា ចេតសោ អជ្ឈារុហា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទោ, ភិក្ខវេ, អាវរណោ នីវរណោ ចេតសោ អជ្ឈារុហោ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណោ. ព្យាបាទោ, ភិក្ខវេ, អាវរណោ នីវរណោ ចេតសោ អជ្ឈារុហោ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណោ. ថិនមិទ្ធំ, ភិក្ខវេ, អាវរណំ នីវរណំ ចេតសោ អជ្ឈារុហំ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណំ. ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ, ភិក្ខវេ, អាវរណំ នីវរណំ ចេតសោ អជ្ឈារុហំ បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណំ. វិចិកិច្ឆា, ភិក្ខវេ, អាវរណា នីវរណា ចេតសោ អជ្ឈារុហា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច អាវរណា នីវរណា ចេតសោ អជ្ឈារុហា បញ្ញាយ ទុព្ពលីករណា.

‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនជ្ឈារុហា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តិ. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនជ្ឈារុហោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, អនាវរណោ អនីវរណោ ចេតសោ អនជ្ឈារុហោ ភាវិតោ ពហុលីកតោ វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា អនាវរណា អនីវរណា ចេតសោ អនជ្ឈារុហា ភាវិតា ពហុលីកតា វិជ្ជាវិមុត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ សំវត្តន្តី’’តិ. នវមំ.

១០. នីវរណសុត្តំ

២២១. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, នីវរណា អន្ធករណា អចក្ខុករណា អញ្ញាណករណា បញ្ញានិរោធិកា វិឃាតបក្ខិយា អនិព្ពានសំវត្តនិកា. កតមេ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ, ភិក្ខវេ, អន្ធករណំ អចក្ខុករណំ អញ្ញាណករណំ បញ្ញានិរោធិកំ វិឃាតបក្ខិយំ អនិព្ពានសំវត្តនិកំ. ព្យាបាទនីវរណំ, ភិក្ខវេ…បេ… ថិនមិទ្ធនីវរណំ, ភិក្ខវេ… ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ, ភិក្ខវេ… វិចិកិច្ឆានីវរណំ, ភិក្ខវេ, អន្ធករណំ អចក្ខុករណំ អញ្ញាណករណំ បញ្ញានិរោធិកំ វិឃាតបក្ខិយំ អនិព្ពានសំវត្តនិកំ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច នីវរណា អន្ធករណា អចក្ខុករណា អញ្ញាណករណា បញ្ញានិរោធិកា វិឃាតបក្ខិយា អនិព្ពានសំវត្តនិកា.

‘‘សត្តិមេ, ភិក្ខវេ, ពោជ្ឈង្គា ចក្ខុករណា ញាណករណា បញ្ញាពុទ្ធិយា អវិឃាតបក្ខិយា និព្ពានសំវត្តនិកា. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, ចក្ខុករណោ ញាណករណោ បញ្ញាពុទ្ធិយោ អវិឃាតបក្ខិយោ និព្ពានសំវត្តនិកោ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ, ភិក្ខវេ, ចក្ខុករណោ ញាណករណោ បញ្ញាពុទ្ធិយោ អវិឃាតបក្ខិយោ និព្ពានសំវត្តនិកោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា ចក្ខុករណា ញាណករណា បញ្ញាពុទ្ធិយា អវិឃាតបក្ខិយា និព្ពានសំវត្តនិកា’’តិ. ទសមំ.

នីវរណវគ្គោ ចតុត្ថោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ទ្វេ កុសលា កិលេសា ច, ទ្វេ យោនិសោ ច ពុទ្ធិ ច;

អាវរណា នីវរណា រុក្ខំ, នីវរណញ្ច តេ ទសាតិ.