៥. ចក្កវត្តិវគ្គោ

១. វិធាសុត្តំ

២២២. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, អតីតមទ្ធានំ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា តិស្សោ វិធា បជហិំសុ, សព្ពេ តេ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា. យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, អនាគតមទ្ធានំ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា តិស្សោ វិធា បជហិស្សន្តិ, សព្ពេ តេ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា. យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា តិស្សោ វិធា បជហន្តិ, សព្ពេ តេ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា. កតមេសំ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស. យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, អតីតមទ្ធានំ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា តិស្សោ វិធា បជហិំសុ…បេ… បជហិស្សន្តិ…បេ… បជហន្តិ, សព្ពេ តេ ឥមេសំយេវ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា’’តិ. បឋមំ.

២. ចក្កវត្តិសុត្តំ

២២៣. ‘‘រញ្ញោ, ភិក្ខវេ, ចក្កវត្តិស្ស បាតុភាវា សត្តន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ហោតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? ចក្ករតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, ហត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, អស្សរតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, មណិរតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, ឥត្ថិរតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, គហបតិរតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ, បរិណាយករតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ. រញ្ញោ, ភិក្ខវេ, ចក្កវត្តិស្ស បាតុភាវា ឥមេសំ សត្តន្នំ រតនានំ បាតុភាវោ ហោតិ.

‘‘តថាគតស្ស, ភិក្ខវេ, បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គរតនានំ បាតុភាវោ ហោតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស រតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស រតនស្ស បាតុភាវោ ហោតិ. តថាគតស្ស, ភិក្ខវេ, បាតុភាវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ឥមេសំ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គរតនានំ បាតុភាវោ ហោតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. មារសុត្តំ

២២៤. ‘‘មារសេនប្បមទ្ទនំ វោ, ភិក្ខវេ, មគ្គំ ទេសេស្សាមិ; តំ សុណាថ. កតមោ ច, ភិក្ខវេ, មារសេនប្បមទ្ទនោ មគ្គោ? យទិទំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គា. កតមេ សត្ត? សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ – អយំ ខោ, ភិក្ខវេ, មារសេនប្បមទ្ទនោ មគ្គោ’’តិ. តតិយំ.

៤. ទុប្បញ្ញសុត្តំ

២២៥. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘ទុប្បញ្ញោ ឯឡមូគោ, ទុប្បញ្ញោ ឯឡមូគោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, ‘ទុប្បញ្ញោ ឯឡមូគោ’តិ វុច្ចតី’’តិ? ‘‘សត្តន្នំ ខោ, ភិក្ខុ, ពោជ្ឈង្គានំ អភាវិតត្តា អពហុលីកតត្តា ‘ទុប្បញ្ញោ ឯឡមូគោ’តិ វុច្ចតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខុ, សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ អភាវិតត្តា អពហុលីកតត្តា ‘ទុប្បញ្ញោ ឯឡមូគោ’តិ វុច្ចតី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. បញ្ញវន្តសុត្តំ

២២៦. ‘‘‘បញ្ញវា អនេឡមូគោ, បញ្ញវា អនេឡមូគោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, ‘បញ្ញវា អនេឡមូគោ’តិ វុច្ចតី’’តិ? ‘‘សត្តន្នំ ខោ, ភិក្ខុ, ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា ‘បញ្ញវា អនេឡមូគោ’តិ វុច្ចតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខុ, សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា ‘បញ្ញវា អនេឡមូគោ’តិ វុច្ចតី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទលិទ្ទសុត្តំ

២២៧. ‘‘‘ទលិទ្ទោ, ទលិទ្ទោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, ‘ទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតី’’តិ? ‘‘សត្តន្នំ ខោ, ភិក្ខុ, ពោជ្ឈង្គានំ អភាវិតត្តា អពហុលីកតត្តា ‘ទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខុ, សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ អភាវិតត្តា អពហុលីកតត្តា ‘ទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. អទលិទ្ទសុត្តំ

២២៨. ‘‘‘អទលិទ្ទោ, អទលិទ្ទោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, ‘អទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតី’’តិ? ‘‘សត្តន្នំ ខោ, ភិក្ខុ, ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា ‘អទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតិ. កតមេសំ សត្តន្នំ? សតិសម្ពោជ្ឈង្គស្ស …បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គស្ស – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខុ, សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា ‘អទលិទ្ទោ’តិ វុច្ចតី’’តិ. សត្តមំ.

៨. អាទិច្ចសុត្តំ

២២៩. ‘‘អាទិច្ចស្ស, ភិក្ខវេ, ឧទយតោ ឯតំ បុព្ពង្គមំ ឯតំ បុព្ពនិមិត្តំ, យទិទំ – អរុណុគ្គំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ឧប្បាទាយ ឯតំ បុព្ពង្គមំ ឯតំ បុព្ពនិមិត្តំ, យទិទំ – កល្យាណមិត្តតា. កល្យាណមិត្តស្សេតំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេស្សតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករិស្សតិ. កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណមិត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណមិត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. អជ្ឈត្តិកង្គសុត្តំ

២៣០. ‘‘អជ្ឈត្តិកំ, ភិក្ខវេ, អង្គន្តិ ករិត្វា នាញ្ញំ ឯកង្គម្បិ សមនុបស្សាមិ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ឧប្បាទាយ, យថយិទំ – ភិក្ខវេ, យោនិសោមនសិការោ. យោនិសោមនសិការសម្បន្នស្សេតំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេស្សតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករិស្សតិ. កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យោនិសោមនសិការសម្បន្នោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ យោនិសោមនសិការសម្បន្នោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតី’’តិ. នវមំ.

១០. ពាហិរង្គសុត្តំ

២៣១. ‘‘ពាហិរំ, ភិក្ខវេ, អង្គន្តិ ករិត្វា នាញ្ញំ ឯកង្គម្បិ សមនុបស្សាមិ សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ ឧប្បាទាយ, យថយិទំ – ភិក្ខវេ, កល្យាណមិត្តតា. កល្យាណមិត្តស្សេតំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេស្សតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករិស្សតិ. កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណមិត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ…បេ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ វិវេកនិស្សិតំ វិរាគនិស្សិតំ និរោធនិស្សិតំ វោស្សគ្គបរិណាមិំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កល្យាណមិត្តោ សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ភាវេតិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គេ ពហុលីករោតី’’តិ. ទសមំ.

ចក្កវត្តិវគ្គោ បញ្ចមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

វិធា ចក្កវត្តិ មារោ, ទុប្បញ្ញោ បញ្ញវេន ច;

ទលិទ្ទោ អទលិទ្ទោ ច, អាទិច្ចង្គេន តេ ទសាតិ.