៤. សីសបាវនវគ្គោ

១. សីសបាវនសុត្តំ

១១០១. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសម្ពិយំ វិហរតិ សីសបាវនេ [សិំសបាវនេ (សី. បី.)]. អថ ខោ ភគវា បរិត្តានិ សីសបាបណ្ណានិ បាណិនា គហេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, កតមំ នុ ខោ ពហុតរំ – យានិ វា មយា បរិត្តានិ សីសបាបណ្ណានិ បាណិនា គហិតានិ យទិទំ ឧបរិ សីសបាវនេ’’តិ? ‘‘អប្បមត្តកានិ, ភន្តេ, ភគវតា បរិត្តានិ សីសបាបណ្ណានិ បាណិនា គហិតានិ; អថ ខោ ឯតានេវ ពហុតរានិ យទិទំ ឧបរិ សីសបាវនេ’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯតទេវ ពហុតរំ យំ វោ មយា អភិញ្ញាយ អនក្ខាតំ. កស្មា ចេតំ, ភិក្ខវេ, មយា អនក្ខាតំ? ន ហេតំ, ភិក្ខវេ, អត្ថសំហិតំ នាទិព្រហ្មចរិយកំ ន និព្ពិទាយ ន វិរាគាយ ន និរោធាយ ន ឧបសមាយ ន អភិញ្ញាយ ន សម្ពោធាយ ន និព្ពានាយ សំវត្តតិ; តស្មា តំ មយា អនក្ខាតំ’’.

‘‘កិញ្ច, ភិក្ខវេ, មយា អក្ខាតំ? ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ, ភិក្ខវេ, មយា អក្ខាតំ, ‘អយំ ទុក្ខសមុទយោ’តិ មយា អក្ខាតំ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធោ’តិ មយា អក្ខាតំ, ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ មយា អក្ខាតំ’’.

‘‘កស្មា ចេតំ, ភិក្ខវេ, មយា អក្ខាតំ? ឯតញ្ហិ, ភិក្ខវេ, អត្ថសំហិតំ ឯតំ អាទិព្រហ្មចរិយកំ ឯតំ និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ; តស្មា តំ មយា អក្ខាតំ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. បឋមំ.

២. ខទិរបត្តសុត្តំ

១១០២. ‘‘យោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច, ទុក្ខសមុទយំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច, ទុក្ខនិរោធំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច, ទុក្ខនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច សម្មា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សាមី’តិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ខទិរបត្តានំ វា សរលបត្តានំ [បលាសបត្តានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វា អាមលកបត្តានំ វា បុដំ ករិត្វា ឧទកំ វា តាលបត្តំ វា អាហរិស្សាមី’តិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អនភិសមេច្ច សម្មា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សាមី’តិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘យោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច, ទុក្ខសមុទយំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច, ទុក្ខនិរោធំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច, ទុក្ខនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច សម្មា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សាមី’តិ – ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, យោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ បទុមបត្តានំ វា បលាសបត្តានំ វា មាលុវបត្តានំ វា បុដំ ករិត្វា ឧទកំ វា តាលបត្តំ វា អាហរិស្សាមី’តិ – ឋានមេតំ វិជ្ជតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ទុក្ខំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច …បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិំ បដិបទំ អរិយសច្ចំ យថាភូតំ អភិសមេច្ច សម្មា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សាមី’តិ – ឋានមេតំ វិជ្ជតិ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. ទុតិយំ.

៣. ទណ្ឌសុត្តំ

១១០៣. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ទណ្ឌោ ឧបរិវេហាសំ ខិត្តោ សកិម្បិ មូលេន និបតតិ, សកិម្បិ អគ្គេន និបតតិ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អវិជ្ជានីវរណា សត្តា តណ្ហាសំយោជនា សន្ធាវន្តា សំសរន្តា [តណ្ហាសំយោជនពន្ធា សន្ធាវតា (ក.)] សកិម្បិ អស្មា លោកា បរំ លោកំ គច្ឆន្តិ, សកិម្បិ បរស្មា លោកា ឥមំ លោកំ អាគច្ឆន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អទិដ្ឋត្តា, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. តតិយំ.

៤. ចេលសុត្តំ

១១០៤. ‘‘អាទិត្តេ, ភិក្ខវេ, ចេលេ វា សីសេ វា កិមស្ស ករណីយ’’ន្តិ? ‘‘អាទិត្តេ, ភន្តេ, ចេលេ វា សីសេ វា, តស្សេវ ចេលស្ស វា សីសស្ស វា និព្ពាបនាយ អធិមត្តោ ឆន្ទោ ច វាយាមោ ច ឧស្សាហោ ច ឧស្សោឡ្ហី ច អប្បដិវានី ច សតិ ច សម្បជញ្ញញ្ច ករណីយ’’ន្តិ.

‘‘អាទិត្តំ, ភិក្ខវេ, ចេលំ វា សីសំ វា អជ្ឈុបេក្ខិត្វា អមនសិករិត្វា អនភិសមេតានំ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ យថាភូតំ អភិសមយាយ អធិមត្តោ ឆន្ទោ ច វាយាមោ ច ឧស្សាហោ ច ឧស្សោឡ្ហី ច អប្បដិវានី ច សតិ ច សម្បជញ្ញញ្ច ករណីយំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សត្តិសតសុត្តំ

១១០៥. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ វស្សសតាយុកោ វស្សសតជីវី. តមេនំ ឯវំ វទេយ្យ – ‘ឯហម្ភោ បុរិស, បុព្ពណ្ហសមយំ តំ សត្តិសតេន ហនិស្សន្តិ, មជ្ឈន្ហិកសមយំ សត្តិសតេន ហនិស្សន្តិ, សាយន្ហសមយំ សត្តិសតេន ហនិស្សន្តិ. សោ ខោ ត្វំ, អម្ភោ បុរិស, ទិវសេ ទិវសេ តីហិ តីហិ សត្តិសតេហិ ហញ្ញមានោ វស្សសតាយុកោ វស្សសតជីវី វស្សសតស្ស អច្ចយេន អនភិសមេតានិ ចត្តារិ អរិយសច្ចានិ អភិសមេស្សសី’’’តិ.

‘‘អត្ថវសិកេន, ភិក្ខវេ, កុលបុត្តេន អលំ ឧបគន្តុំ. តំ កិស្ស ហេតុ? អនមតគ្គោយំ, ភិក្ខវេ, សំសារោ; បុព្ពា កោដិ នប្បញ្ញាយតិ សត្តិប្បហារានំ អសិប្បហារានំ ឧសុប្បហារានំ ផរសុប្បហារានំ [អសិប្បហារានំ ផរសុប្បហារានំ (ក.)]. ឯវញ្ចេតំ, ភិក្ខវេ, អស្ស. ន ខោ បនាហំ, ភិក្ខវេ, សហ ទុក្ខេន, សហ ទោមនស្សេន ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អភិសមយំ វទាមិ; អបិ ចាហំ, ភិក្ខវេ, សហាវ សុខេន, សហាវ សោមនស្សេន ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អភិសមយំ វទាមិ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. បាណសុត្តំ

១១០៦. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ យំ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ តិណកដ្ឋសាខាបលាសំ តច្ឆេត្វា ឯកជ្ឈំ សំហរេយ្យ; ឯកជ្ឈំ សំហរិត្វា សូលំ ករេយ្យ. សូលំ ករិត្វា យេ មហាសមុទ្ទេ មហន្តកា បាណា តេ មហន្តកេសុ សូលេសុ អាវុនេយ្យ, យេ មហាសមុទ្ទេ មជ្ឈិមកា បាណា តេ មជ្ឈិមកេសុ សូលេសុ អាវុនេយ្យ, យេ មហាសមុទ្ទេ សុខុមកា បាណា តេ សុខុមកេសុ សូលេសុ អាវុនេយ្យ. អបរិយាទិន្នា ច, ភិក្ខវេ, មហាសមុទ្ទេ ឱឡារិកា បាណា អស្សុ.

‘‘អថ ឥមស្មិំ ជម្ពុទីបេ តិណកដ្ឋសាខាបលាសំ បរិក្ខយំ បរិយាទានំ គច្ឆេយ្យ. ឥតោ ពហុតរា ខោ, ភិក្ខវេ, មហាសមុទ្ទេ សុខុមកា បាណា, យេ ន សុករា សូលេសុ អាវុនិតុំ. តំ កិស្ស ហេតុ? សុខុមត្តា, ភិក្ខវេ, អត្តភាវស្ស. ឯវំ មហា ខោ, ភិក្ខវេ, អបាយោ. ឯវំ មហន្តស្មា ខោ, ភិក្ខវេ, អបាយស្មា បរិមុត្តោ ទិដ្ឋិសម្បន្នោ បុគ្គលោ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បឋមសូរិយសុត្តំ

១១០៧. ‘‘សូរិយស្ស [សុរិយស្ស (សី. ស្យា. កំ. បី.)], ភិក្ខវេ, ឧទយតោ ឯតំ បុព្ពង្គមំ ឯតំ បុព្ពនិមិត្តំ, យទិទំ – អរុណុគ្គំ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ យថាភូតំ អភិសមយាយ ឯតំ បុព្ពង្គមំ ឯតំ បុព្ពនិមិត្តំ, យទិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ. តស្សេតំ ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បាដិកង្ខំ – ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានិស្សតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានិស្សតិ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. សត្តមំ.

៨. ទុតិយសូរិយសុត្តំ

១១០៨. ‘‘យាវកីវញ្ច, ភិក្ខវេ, ចន្ទិមសូរិយា លោកេ នុប្បជ្ជន្តិ, នេវ តាវ មហតោ អាលោកស្ស បាតុភាវោ ហោតិ មហតោ ឱភាសស្ស. អន្ធតមំ តទា ហោតិ អន្ធការតិមិសា. នេវ តាវ រត្តិន្ទិវា [រត្តិទិវា (ក.)] បញ្ញាយន្តិ, ន មាសទ្ធមាសា បញ្ញាយន្តិ, ន ឧតុសំវច្ឆរា បញ្ញាយន្តិ.

‘‘យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ចន្ទិមសូរិយា លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ, អថ មហតោ អាលោកស្ស បាតុភាវោ ហោតិ មហតោ ឱភាសស្ស. នេវ អន្ធការតមំ តទា ហោតិ ន អន្ធការតិមិសា. អថ រត្តិន្ទិវា បញ្ញាយន្តិ, មាសទ្ធមាសា បញ្ញាយន្តិ, ឧតុសំវច្ឆរា បញ្ញាយន្តិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យាវកីវញ្ច តថាគតោ លោកេ នុប្បជ្ជតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, នេវ តាវ មហតោ អាលោកស្ស បាតុភាវោ ហោតិ មហតោ ឱភាសស្ស. អន្ធតមំ តទា ហោតិ អន្ធការតិមិសា. នេវ តាវ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អាចិក្ខណា ហោតិ ទេសនា បញ្ញាបនា បដ្ឋបនា វិវរណា វិភជនា ឧត្តានីកម្មំ.

‘‘យតោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, តថាគតោ លោកេ ឧប្បជ្ជតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ, អថ មហតោ អាលោកស្ស បាតុភាវោ ហោតិ មហតោ ឱភាសស្ស. នេវ អន្ធតមំ តទា ហោតិ ន អន្ធការតិមិសា. អថ ខោ ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ អាចិក្ខណា ហោតិ ទេសនា បញ្ញាបនា បដ្ឋបនា វិវរណា វិភជនា ឧត្តានីកម្មំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ឥន្ទខីលសុត្តំ

១១០៩. ‘‘យេ ហិ កេចិ, ភិក្ខវេ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានន្តិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ នប្បជានន្តិ, តេ អញ្ញស្ស សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា មុខំ ឧល្លោកេន្តិ [ឱលោកេន្តិ (សី. ស្យា.)] – ‘អយំ នូន ភវំ ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតី’’’តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, តូលបិចុ វា កប្បាសបិចុ វា លហុកោ វាតូបាទានោ សមេ ភូមិភាគេ និក្ខិត្តោ. តមេនំ បុរត្ថិមោ វាតោ បច្ឆិមេន សំហរេយ្យ, បច្ឆិមោ វាតោ បុរត្ថិមេន សំហរេយ្យ, ឧត្តរោ វាតោ ទក្ខិណេន សំហរេយ្យ, ទក្ខិណោ វាតោ ឧត្តរេន សំហរេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? លហុកត្តា, ភិក្ខវេ, កប្បាសបិចុនោ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ ហិ កេចិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានន្តិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ នប្បជានន្តិ, តេ អញ្ញស្ស សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា មុខំ ឧល្លោកេន្តិ – ‘អយំ នូន ភវំ ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតី’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? អទិដ្ឋត្តា, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ.

‘‘យេ ច ខោ កេចិ, ភិក្ខវេ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានន្តិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានន្តិ, តេ ន អញ្ញស្ស សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា មុខំ ឧល្លោកេន្តិ – ‘អយំ នូន ភវំ ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតី’’’តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, អយោខីលោ វា ឥន្ទខីលោ វា គម្ភីរនេមោ សុនិខាតោ អចលោ អសម្បកម្បី. បុរត្ថិមាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ ភុសា វាតវុដ្ឋិ, នេវ សង្កម្បេយ្យ [នេវ នំ សង្កម្បេយ្យ (សី. បី.)] ន សម្បកម្បេយ្យ ន សម្បចាលេយ្យ; បច្ឆិមាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ ភុសា វាតវុដ្ឋិ, នេវ សង្កម្បេយ្យ ន សម្បកម្បេយ្យ ន សម្បចាលេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? គម្ភីរត្តា, ភិក្ខវេ, នេមស្ស សុនិខាតត្តា ឥន្ទខីលស្ស. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យេ ច ខោ កេចិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានន្តិ…បេ… អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានន្តិ, តេ ន អញ្ញស្ស សមណស្ស វា ព្រាហ្មណស្ស វា មុខំ ឧល្លោកេន្តិ – ‘អយំ នូន ភវំ ជានំ ជានាតិ, បស្សំ បស្សតី’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? សុទិដ្ឋត្តា, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. នវមំ.

១០. វាទត្ថិកសុត្តំ

១១១០. ‘‘យោ ហិ កោចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ, បុរត្ថិមាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា វាទត្ថិកោ វាទគវេសី – ‘វាទមស្ស អារោបេស្សាមី’តិ, តំ វត សហធម្មេន សង្កម្បេស្សតិ វា សម្បកម្បេស្សតិ វា សម្បចាលេស្សតិ វាតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. បច្ឆិមាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា វាទត្ថិកោ វាទគវេសី – ‘វាទមស្ស អារោបេស្សាមី’តិ, តំ វត សហធម្មេន សង្កម្បេស្សតិ វា សម្បកម្បេស្សតិ វា សម្បចាលេស្សតិ វាតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សិលាយូបោ សោឡស កុក្កុកោ. តស្សស្សុ អដ្ឋ កុក្កុ ហេដ្ឋា នេមង្គមា, អដ្ឋ កុក្កុ ឧបរិនេមស្ស. បុរត្ថិមាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ ភុសា វាតវុដ្ឋិ, នេវ សង្កម្បេយ្យ ន សម្បកម្បេយ្យ ន សម្បចាលេយ្យ; បច្ឆិមាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ ភុសា វាតវុដ្ឋិ, នេវ សង្កម្បេយ្យ ន សម្បកម្បេយ្យ ន សម្បចាលេយ្យ. តំ កិស្ស ហេតុ? គម្ភីរត្តា, ភិក្ខវេ, នេមស្ស សុនិខាតត្តា សិលាយូបស្ស. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យោ ហិ កោចិ ភិក្ខុ ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; បុរត្ថិមាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា វាទត្ថិកោ វាទគវេសី ‘វាទមស្ស អារោបេស្សាមី’តិ, តំ វត សហធម្មេន សង្កម្បេស្សតិ វា សម្បកម្បេស្សតិ វា សម្បចាលេស្សតិ វាតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. បច្ឆិមាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ ទិសាយ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ ទិសាយ អាគច្ឆេយ្យ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា វាទត្ថិកោ វាទគវេសី – ‘វាទមស្ស អារោបេស្សាមី’តិ, តំ វត សហធម្មេន សង្កម្បេស្សតិ វា សម្បកម្បេស្សតិ វា សម្បចាលេស្សតិ វាតិ – នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? សុទិដ្ឋត្តា, ភិក្ខវេ, ចតុន្នំ អរិយសច្ចានំ. កតមេសំ ចតុន្នំ? ទុក្ខស្ស អរិយសច្ចស្ស…បេ… ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ អរិយសច្ចស្ស.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ឥទំ ទុក្ខ’ន្តិ យោគោ ករណីយោ…បេ… ‘អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទា’តិ យោគោ ករណីយោ’’តិ. ទសមំ.

សីសបាវនវគ្គោ ចតុត្ថោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សីសបា ខទិរោ ទណ្ឌោ, ចេលា សត្តិសតេន ច;

បាណា សុរិយូបមា ទ្វេធា, ឥន្ទខីលោ ច វាទិនោតិ.