៦. ថបតិសុត្តំ

១០០២. សាវត្ថិនិទានំ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’តិ. តេន ខោ បន សមយេន ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ សាធុកេ បដិវសន្តិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អស្សោសុំ ខោ ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ – ‘‘សម្ពហុលា កិរ ភិក្ខូ ភគវតោ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ – ‘និដ្ឋិតចីវរោ ភគវា តេមាសច្ចយេន ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’’តិ.

អថ ខោ ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ មគ្គេ បុរិសំ ឋបេសុំ – ‘‘យទា ត្វំ, អម្ភោ បុរិស, បស្សេយ្យាសិ ភគវន្តំ អាគច្ឆន្តំ អរហន្តំ សម្មាសម្ពុទ្ធំ, អថ អម្ហាកំ អារោចេយ្យាសី’’តិ. ទ្វីហតីហំ ឋិតោ ខោ សោ បុរិសោ អទ្ទស ភគវន្តំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន យេន ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ឥសិទត្តបុរាណេ ថបតយោ ឯតទវោច – ‘‘អយំ សោ, ភន្តេ, ភគវា អាគច្ឆតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ. យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញថា’’តិ.

អថ ខោ ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ភគវន្តំ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធិំសុ. អថ ខោ ភគវា មគ្គា ឱក្កម្ម យេន អញ្ញតរំ រុក្ខមូលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ឥសិទត្តបុរាណា ថបតយោ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ –

‘‘យទា មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘សាវត្ថិយា កោសលេសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘សាវត្ថិយា កោសលេសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កោសលេហិ មល្លេសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កោសលេហិ មល្លេសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មល្លេហិ វជ្ជីសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មល្លេហិ វជ្ជីសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘វជ្ជីហិ កាសីសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ ភគវន្តំ សុណាម – ‘វជ្ជីហិ កាសីសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កាសីហិ មាគធេ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កាសីហិ មាគធេ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ អនប្បកា នោ តស្មិំ សមយេ អនត្តមនតា ហោតិ អនប្បកំ ទោមនស្សំ – ‘ទូរេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មាគធេហិ កាសីសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មាគធេហិ កាសីសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កាសីហិ វជ្ជីសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កាសីហិ វជ្ជីសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘វជ្ជីហិ មល្លេសុ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘វជ្ជីហិ មល្លេសុ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មល្លេហិ កោសលេ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘មល្លេហិ កោសលេ ចារិកំ បក្កន្តោ’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘កោសលេហិ សាវត្ថិំ ចារិកំ បក្កមិស្សតី’តិ, ហោតិ នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា ភវិស្សតី’តិ. យទា បន មយំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សុណាម – ‘សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ’តិ, ហោតិ អនប្បកា នោ តស្មិំ សមយេ អត្តមនតា ហោតិ អនប្បកំ សោមនស្សំ – ‘អាសន្នេ នោ ភគវា’’’តិ.

‘‘តស្មាតិហ, ថបតយោ, សម្ពាធោ ឃរាវាសោ រជាបថោ, អព្ភោកាសោ បព្ពជ្ជា. អលញ្ច បន វោ, ថបតយោ, អប្បមាទាយា’’តិ. ‘‘អត្ថិ ខោ នោ, ភន្តេ, ឯតម្ហា សម្ពាធា អញ្ញោ សម្ពាធោ សម្ពាធតរោ ចេវ សម្ពាធសង្ខាតតរោ ចា’’តិ. ‘‘កតមោ បន វោ, ថបតយោ, ឯតម្ហា សម្ពាធា អញ្ញោ សម្ពាធោ សម្ពាធតរោ ចេវ សម្ពាធសង្ខាតតរោ ចា’’តិ?

‘‘ឥធ មយំ, ភន្តេ, យទា រាជា បសេនទិ កោសលោ ឧយ្យានភូមិំ និយ្យាតុកាមោ ហោតិ, យេ តេ រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស នាគា ឱបវយ្ហា តេ កប្បេត្វា, យា តា រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស បជាបតិយោ បិយា មនាបា តា ឯកំ បុរតោ ឯកំ បច្ឆតោ និសីទាបេម. តាសំ ខោ បន, ភន្តេ, ភគិនីនំ ឯវរូបោ គន្ធោ ហោតិ, សេយ្យថាបិ នាម គន្ធករណ្ឌកស្ស តាវទេវ វិវរិយមានស្ស, យថា តំ រាជកញ្ញានំ គន្ធេន វិភូសិតានំ. តាសំ ខោ បន, ភន្តេ, ភគិនីនំ ឯវរូបោ កាយសម្ផស្សោ ហោតិ, សេយ្យថាបិ នាម តូលបិចុនោ វា កប្បាសបិចុនោ វា, យថា តំ រាជកញ្ញានំ សុខេធិតានំ. តស្មិំ ខោ បន, ភន្តេ, សមយេ នាគោបិ រក្ខិតព្ពោ ហោតិ, តាបិ ភគិនិយោ រក្ខិតព្ពា ហោន្តិ, អត្តាបិ រក្ខិតព្ពោ ហោតិ. ន ខោ បន មយំ, ភន្តេ, អភិជានាម តាសុ ភគិនីសុ បាបកំ ចិត្តំ ឧប្បាទេតា. អយំ ខោ នោ, ភន្តេ, ឯតម្ហា សម្ពាធា អញ្ញោ សម្ពាធោ សម្ពាធតរោ ចេវ សម្ពាធសង្ខាតតរោ ចា’’តិ.

‘‘តស្មាតិហ, ថបតយោ, សម្ពាធោ ឃរាវាសោ រជាបថោ, អព្ភោកាសោ បព្ពជ្ជា. អលញ្ច បន វោ, ថបតយោ, អប្បមាទាយ. ចតូហិ ខោ, ថបតយោ, ធម្មេហិ សមន្នាគតោ អរិយសាវកោ សោតាបន្នោ ហោតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយណោ.

‘‘កតមេហិ ចតូហិ? ឥធ, ថបតយោ, អរិយសាវកោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អជ្ឈាគារំ វសតិ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ. ឥមេហិ ខោ, ថបតយោ, ចតូហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ អរិយសាវកោ សោតាបន្នោ ហោតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយណោ.

‘‘តុម្ហេ ខោ, ថបតយោ, ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតា – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ. ធម្មេ…បេ… សង្ឃេ…បេ… យំ ខោ បន កិញ្ចិ កុលេ ទេយ្យធម្មំ សព្ពំ តំ អប្បដិវិភត្តំ សីលវន្តេហិ កល្យាណធម្មេហិ. តំ កិំ មញ្ញថ, ថបតយោ, កតិវិធា តេ កោសលេសុ មនុស្សា យេ តុម្ហាកំ សមសមា, យទិទំ – ទានសំវិភាគេ’’តិ? ‘‘លាភា នោ, ភន្តេ, សុលទ្ធំ នោ, ភន្តេ! យេសំ នោ ភគវា ឯវំ បជានាតី’’តិ. ឆដ្ឋំ.