៧. វេឡុទ្វារេយ្យសុត្តំ

១០០៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន វេឡុទ្វារំ នាម កោសលានំ ព្រាហ្មណគាមោ តទវសរិ. អស្សោសុំ ខោ តេ វេឡុទ្វារេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា – ‘‘សមណោ ខលុ, ភោ, គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ វេឡុទ្វារំ អនុប្បត្តោ. តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា [ភគវាតិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណិំ បជំ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេតិ. សោ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ’. សាធុ ខោ បន តថារូបានំ អរហតំ ទស្សនំ ហោតី’’តិ.

អថ ខោ តេ វេឡុទ្វារេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អប្បេកច្ចេ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ; សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ ភគវតោ សន្តិកេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ វេឡុទ្វារេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘មយំ, ភោ គោតម, ឯវំកាមា ឯវំឆន្ទា ឯវំអធិប្បាយា – បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យាម, កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភវេយ្យាម, មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារេយ្យាម, ជាតរូបរជតំ សាទិយេយ្យាម, កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យាម. តេសំ នោ ភវំ គោតមោ អម្ហាកំ ឯវំកាមានំ ឯវំឆន្ទានំ ឯវំអធិប្បាយានំ តថា ធម្មំ ទេសេតុ យថា មយំ បុត្តសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសេយ្យាម…បេ… សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យាមា’’តិ.

‘‘អត្តូបនាយិកំ វោ, គហបតយោ, ធម្មបរិយាយំ ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភោ’’តិ ខោ តេ វេឡុទ្វារេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘កតមោ ច, គហបតយោ, អត្តុបនាយិកោ ធម្មបរិយាយោ? ឥធ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘អហំ ខោស្មិ ជីវិតុកាមោ អមរិតុកាមោ សុខកាមោ ទុក្ខប្បដិកូលោ. យោ ខោ មំ ជីវិតុកាមំ អមរិតុកាមំ សុខកាមំ ទុក្ខប្បដិកូលំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរំ ជីវិតុកាមំ អមរិតុកាមំ សុខកាមំ ទុក្ខប្បដិកូលំ ជីវិតា វោរោបេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, បរស្ស បេសោ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, កថាហំ បរំ តេន សំយោជេយ្យ’ន្តិ! សោ ឥតិ បដិសង្ខាយ អត្តនា ច បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច បាណាតិបាតា វេរមណិយា សមាទបេតិ, បាណាតិបាតា វេរមណិយា ច វណ្ណំ ភាសតិ. ឯវមស្សាយំ កាយសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យោ ខោ មេ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរស្ស អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, បរស្ស បេសោ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, កថាហំ បរំ តេន សំយោជេយ្យ’ន្តិ! សោ ឥតិ បដិសង្ខាយ អត្តនា ច អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច អទិន្នាទានា វេរមណិយា សមាទបេតិ, អទិន្នាទានា វេរមណិយា ច វណ្ណំ ភាសតិ. ឯវមស្សាយំ កាយសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យោ ខោ មេ ទារេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរស្ស ទារេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, បរស្ស បេសោ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, កថាហំ បរំ តេន សំយោជេយ្យ’ន្តិ! សោ ឥតិ បដិសង្ខាយ អត្តនា ច កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិយា សមាទបេតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា វេរមណិយា ច វណ្ណំ ភាសតិ. ឯវមស្សាយំ កាយសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យោ ខោ មេ មុសាវាទេន អត្ថំ ភញ្ជេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរស្ស មុសាវាទេន អត្ថំ ភញ្ជេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, បរស្ស បេសោ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, កថាហំ បរំ តេន សំយោជេយ្យ’ន្តិ! សោ ឥតិ បដិសង្ខាយ អត្តនា ច មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច មុសាវាទា វេរមណិយា សមាទបេតិ, មុសាវាទា វេរមណិយា ច វណ្ណំ ភាសតិ. ឯវមស្សាយំ វចីសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – យោ ខោ មំ បិសុណាយ វាចាយ មិត្តេ ភិន្ទេយ្យ [មិត្តេហិ ភេទេយ្យ (ស្យា. កំ. បី. ក.)], ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរំ បិសុណាយ វាចាយ មិត្តេ ភិន្ទេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ…បេ… ឯវមស្សាយំ វចីសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – យោ ខោ មំ ផរុសាយ វាចាយ សមុទាចរេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរំ ផរុសាយ វាចាយ សមុទាចរេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ…បេ… ឯវមស្សាយំ វចីសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘យោ ខោ មំ សម្ផភាសេន សម្ផប្បលាបភាសេន សមុទាចរេយ្យ, ន មេតំ អស្ស បិយំ មនាបំ. អហញ្ចេវ ខោ បន បរំ សម្ផភាសេន សម្ផប្បលាបភាសេន សមុទាចរេយ្យំ, បរស្សបិ តំ អស្ស អប្បិយំ អមនាបំ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, បរស្ស បេសោ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ. យោ ខោ ម្យាយំ ធម្មោ អប្បិយោ អមនាបោ, កថាហំ បរំ តេន សំយោជេយ្យ’ន្តិ! សោ ឥតិ បដិសង្ខាយ អត្តនា ច សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ ហោតិ, បរញ្ច សម្ផប្បលាបា វេរមណិយា សមាទបេតិ, សម្ផប្បលាបា វេរមណិយា ច វណ្ណំ ភាសតិ. ឯវមស្សាយំ វចីសមាចារោ តិកោដិបរិសុទ្ធោ ហោតិ.

‘‘សោ ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ – ឥតិបិ សោ ភគវា…បេ… សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ; ធម្មេ …បេ… សង្ឃេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ…បេ… អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ. អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ អខណ្ឌេហិ…បេ… សមាធិសំវត្តនិកេហិ. យតោ ខោ, គហបតយោ, អរិយសាវកោ ឥមេហិ សត្តហិ សទ្ធម្មេហិ [ធម្មេហិ (សី.)] សមន្នាគតោ ហោតិ ឥមេហិ ចតូហិ អាកង្ខិយេហិ ឋានេហិ, សោ អាកង្ខមានោ អត្តនាវ អត្តានំ ព្យាករេយ្យ – ‘ខីណនិរយោម្ហិ ខីណតិរច្ឆានយោនិ [ខីណតិរច្ឆានយោនិយោ (សី. ស្យា. កំ. បី.), ខីណតិរច្ឆានយោនិកោ (ក.)] ខីណបេត្តិវិសយោ ខីណាបាយទុគ្គតិវិនិបាតោ, សោតាបន្នោហមស្មិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយណោ’’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ វេឡុទ្វារេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម…បេ… ឯតេ មយំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាម ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. ឧបាសកេ នោ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតេ [បាណុបេតំ (ក.)] សរណំ គតេ’’តិ. សត្តមំ.