១. បឋមបុព្ពេសម្ពោធសុត្តំ

១៣. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘បុព្ពេវ មេ, ភិក្ខវេ, សម្ពោធា អនភិសម្ពុទ្ធស្ស ពោធិសត្តស្សេវ សតោ ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ចក្ខុស្ស អស្សាទោ, កោ អាទីនវោ, កិំ និស្សរណំ? កោ សោតស្ស…បេ… កោ ឃានស្ស… កោ ជិវ្ហាយ… កោ កាយស្ស… កោ មនស្ស អស្សាទោ, កោ អាទីនវោ, កិំ និស្សរណ’ន្តិ? តស្ស មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, ឯតទហោសិ – ‘យំ ខោ ចក្ខុំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខំ សោមនស្សំ, អយំ ចក្ខុស្ស អស្សាទោ. យំ ចក្ខុំ អនិច្ចំ ទុក្ខំ វិបរិណាមធម្មំ, អយំ ចក្ខុស្ស អាទីនវោ. យោ ចក្ខុស្មិំ ឆន្ទរាគវិនយោ ឆន្ទរាគប្បហានំ, ឥទំ ចក្ខុស្ស និស្សរណំ. យំ សោតំ…បេ… យំ ឃានំ…បេ… យំ ជិវ្ហំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខំ សោមនស្សំ, អយំ ជិវ្ហាយ អស្សាទោ. យំ [យា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ជិវ្ហា អនិច្ចា ទុក្ខា វិបរិណាមធម្មា, អយំ ជិវ្ហាយ អាទីនវោ. យោ ជិវ្ហាយ ឆន្ទរាគវិនយោ ឆន្ទរាគប្បហានំ, ឥទំ ជិវ្ហាយ និស្សរណំ. យំ កាយំ…បេ… យំ មនំ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខំ សោមនស្សំ, អយំ មនស្ស អស្សាទោ. យំ [យោ (សី. ស្យា. កំ. ក.)] មនោ អនិច្ចោ ទុក្ខោ វិបរិណាមធម្មោ, អយំ មនស្ស អាទីនវោ. យោ មនស្មិំ ឆន្ទរាគវិនយោ ឆន្ទរាគប្បហានំ, ឥទំ មនស្ស និស្សរណ’’’ន្តិ.

‘‘យាវកីវញ្ចាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ ឆន្នំ អជ្ឈត្តិកានំ អាយតនានំ ឯវំ អស្សាទញ្ច អស្សាទតោ, អាទីនវញ្ច អាទីនវតោ, និស្សរណញ្ច និស្សរណតោ យថាភូតំ នាព្ភញ្ញាសិំ, នេវ តាវាហំ, ភិក្ខវេ, សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ‘អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោ’តិ [សព្ពត្ថាបិ ឯវមេវ ឥតិសទ្ទេន សហ ទិស្សតិ] បច្ចញ្ញាសិំ. យតោ ច ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ ឆន្នំ អជ្ឈត្តិកានំ អាយតនានំ ឯវំ អស្សាទញ្ច អស្សាទតោ, អាទីនវញ្ច អាទីនវតោ, និស្សរណញ្ច និស្សរណតោ យថាភូតំ អព្ភញ្ញាសិំ, អថាហំ, ភិក្ខវេ, សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ‘អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោ’តិ បច្ចញ្ញាសិំ. ញាណញ្ច បន មេ ទស្សនំ ឧទបាទិ – ‘អកុប្បា មេ វិមុត្តិ [ចេតោវិមុត្តិ (សី. បី. ក.) ឯវមុបរិបិ], អយមន្តិមា ជាតិ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’’តិ. បឋមំ.