៩. វីណោបមសុត្តំ

២៤៦. ‘‘យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ ឧប្បជ្ជេយ្យ ឆន្ទោ វា រាគោ វា ទោសោ វា មោហោ វា បដិឃំ វាបិ [បដិឃំ វា (សី.)] ចេតសោ, តតោ ចិត្តំ និវារេយ្យ. សភយោ ចេសោ មគ្គោ សប្បដិភយោ ច សកណ្ដកោ ច សគហនោ ច ឧម្មគ្គោ ច កុម្មគ្គោ ច ទុហិតិកោ ច. អសប្បុរិសសេវិតោ ចេសោ មគ្គោ, ន ចេសោ មគ្គោ សប្បុរិសេហិ សេវិតោ. ន ត្វំ ឯតំ អរហសីតិ. តតោ ចិត្តំ និវារយេ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ…បេ… យស្ស កស្សចិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេសុ រសេសុ…បេ… មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ ឧប្បជ្ជេយ្យ ឆន្ទោ វា រាគោ វា ទោសោ វា មោហោ វា បដិឃំ វាបិ ចេតសោ តតោ ចិត្តំ និវារេយ្យ. សភយោ ចេសោ មគ្គោ សប្បដិភយោ ច សកណ្ដកោ ច សគហនោ ច ឧម្មគ្គោ ច កុម្មគ្គោ ច ទុហិតិកោ ច. អសប្បុរិសសេវិតោ ចេសោ មគ្គោ, ន ចេសោ មគ្គោ សប្បុរិសេហិ សេវិតោ. ន ត្វំ ឯតំ អរហសីតិ. តតោ ចិត្តំ និវារយេ មនោវិញ្ញេយ្យេហិ ធម្មេហិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, កិដ្ឋំ សម្បន្នំ. កិដ្ឋារក្ខោ [កិដ្ឋារក្ខកោ (សី.)] ច បមត្តោ, គោណោ ច កិដ្ឋាទោ អទុំ កិដ្ឋំ ឱតរិត្វា យាវទត្ថំ មទំ អាបជ្ជេយ្យ បមាទំ អាបជ្ជេយ្យ; ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ ឆសុ ផស្សាយតនេសុ អសំវុតការី បញ្ចសុ កាមគុណេសុ យាវទត្ថំ មទំ អាបជ្ជតិ បមាទំ អាបជ្ជតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, កិដ្ឋំ សម្បន្នំ កិដ្ឋារក្ខោ ច អប្បមត្តោ គោណោ ច កិដ្ឋាទោ អទុំ កិដ្ឋំ ឱតរេយ្យ. តមេនំ កិដ្ឋារក្ខោ នាសាយំ សុគ្គហិតំ គណ្ហេយ្យ. នាសាយំ សុគ្គហិតំ គហេត្វា ឧបរិឃដាយំ សុនិគ្គហិតំ និគ្គណ្ហេយ្យ. ឧបរិឃដាយំ សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា ទណ្ឌេន សុតាឡិតំ តាឡេយ្យ. ទណ្ឌេន សុតាឡិតំ តាឡេត្វា ឱសជ្ជេយ្យ. ទុតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ …បេ… តតិយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, គោណោ កិដ្ឋាទោ អទុំ កិដ្ឋំ ឱតរេយ្យ. តមេនំ កិដ្ឋារក្ខោ នាសាយំ សុគ្គហិតំ គណ្ហេយ្យ. នាសាយំ សុគ្គហិតំ គហេត្វា ឧបរិឃដាយំ សុនិគ្គហិតំ និគ្គណ្ហេយ្យ. ឧបរិឃដាយំ សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា ទណ្ឌេន សុតាឡិតំ តាឡេយ្យ. ទណ្ឌេន សុតាឡិតំ តាឡេត្វា ឱសជ្ជេយ្យ. ឯវញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, គោណោ កិដ្ឋាទោ គាមគតោ វា អរញ្ញគតោ វា, ឋានពហុលោ វា អស្ស និសជ្ជពហុលោ វា ន តំ កិដ្ឋំ បុន ឱតរេយ្យ – តមេវ បុរិមំ ទណ្ឌសម្ផស្សំ សមនុស្សរន្តោ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, យតោ ខោ ភិក្ខុនោ ឆសុ ផស្សាយតនេសុ ចិត្តំ ឧទុជិតំ ហោតិ សុទុជិតំ, អជ្ឈត្តមេវ សន្តិដ្ឋតិ, សន្និសីទតិ, ឯកោទិ ហោតិ, សមាធិយតិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, រញ្ញោ វា រាជមហាមត្តស្ស វា វីណាយ សទ្ទោ អស្សុតបុព្ពោ អស្ស. សោ វីណាសទ្ទំ សុណេយ្យ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អម្ភោ, កស្ស [កិស្ស (សី. បី.)] នុ ខោ ឯសោ សទ្ទោ ឯវំរជនីយោ ឯវំកមនីយោ ឯវំមទនីយោ ឯវំមុច្ឆនីយោ ឯវំពន្ធនីយោ’តិ? តមេនំ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘ឯសា, ខោ, ភន្តេ, វីណា នាម, យស្សា ឯសោ សទ្ទោ ឯវំរជនីយោ ឯវំកមនីយោ ឯវំមទនីយោ ឯវំមុច្ឆនីយោ ឯវំពន្ធនីយោ’តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘គច្ឆថ មេ, ភោ, តំ វីណំ អាហរថា’តិ. តស្ស តំ វីណំ អាហរេយ្យុំ. តមេនំ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘អយំ ខោ សា, ភន្តេ, វីណា យស្សា ឯសោ សទ្ទោ ឯវំរជនីយោ ឯវំកមនីយោ ឯវំមទនីយោ ឯវំមុច្ឆនីយោ ឯវំពន្ធនីយោ’តិ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អលំ មេ, ភោ, តាយ វីណាយ, តមេវ មេ សទ្ទំ អាហរថា’តិ. តមេនំ ឯវំ វទេយ្យុំ – ‘អយំ ខោ, ភន្តេ, វីណា នាម អនេកសម្ភារា មហាសម្ភារា. អនេកេហិ សម្ភារេហិ សមារទ្ធា វទតិ, សេយ្យថិទំ – ទោណិញ្ច បដិច្ច ចម្មញ្ច បដិច្ច ទណ្ឌញ្ច បដិច្ច ឧបធារណេ ច បដិច្ច តន្តិយោ ច បដិច្ច កោណញ្ច បដិច្ច បុរិសស្ស ច តជ្ជំ វាយាមំ បដិច្ច ឯវាយំ, ភន្តេ, វីណា នាម អនេកសម្ភារា មហាសម្ភារា. អនេកេហិ សម្ភារេហិ សមារទ្ធា វទតី’តិ. សោ តំ វីណំ ទសធា វា សតធា វា ផាលេយ្យ, ទសធា វា សតធា វា តំ ផាលេត្វា សកលិកំ សកលិកំ ករេយ្យ. សកលិកំ សកលិកំ ករិត្វា អគ្គិនា ឌហេយ្យ, អគ្គិនា ឌហិត្វា មសិំ ករេយ្យ. មសិំ ករិត្វា មហាវាតេ វា ឱផុនេយ្យ [ឱបុនេយ្យ (សី. បី.), ឱផុណេយ្យ (?)], នទិយា វា សីឃសោតាយ បវាហេយ្យ. សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អសតី កិរាយំ, ភោ, វីណា នាម, យថេវំ យំ [យថេវាយំ (សី.), យថេវយំ (បី.)] កិញ្ចិ វីណា នាម ឯត្ថ ច បនាយំ ជនោ [ឯត្ថ បនាយំ ជនោ (ស្យា. កំ.), ឯត្ថ ច មហាជនោ (បី. ក.)] អតិវេលំ បមត្តោ បលឡិតោ’តិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ រូបំ សមន្វេសតិ [សមន្នេសតិ (សី. ស្យា. កំ.), សមនេសតិ (បី.)] យាវតា រូបស្ស គតិ, វេទនំ សមន្វេសតិ យាវតា វេទនាយ គតិ, សញ្ញំ សមន្វេសតិ យាវតា សញ្ញាយ គតិ, សង្ខារេ សមន្វេសតិ យាវតា សង្ខារានំ គតិ, វិញ្ញាណំ សមន្វេសតិ យាវតា វិញ្ញាណស្ស គតិ. តស្ស រូបំ សមន្វេសតោ យាវតា រូបស្ស គតិ, វេទនំ សមន្វេសតោ…បេ… សញ្ញំ… សង្ខារេ… វិញ្ញាណំ សមន្វេសតោ យាវតា វិញ្ញាណស្ស គតិ. យម្បិស្ស តំ ហោតិ អហន្តិ វា មមន្តិ វា អស្មីតិ វា តម្បិ តស្ស ន ហោតី’’តិ. នវមំ.