៦. អវស្សុតបរិយាយសុត្តំ

២៤៣. ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន កាបិលវត្ថវានំ សក្យានំ នវំ សន្ថាគារំ [សន្ធាគារំ (ក.)] អចិរការិតំ ហោតិ អនជ្ឈាវុដ្ឋំ [អនជ្ឈាវុត្ថំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] សមណេន វា ព្រាហ្មណេន វា កេនចិ វា មនុស្សភូតេន. អថ ខោ កាបិលវត្ថវា សក្យា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ កាបិលវត្ថវា សក្យា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, កាបិលវត្ថវានំ សក្យានំ នវំ សន្ថាគារំ អចិរការិតំ [អចិរការិតំ ហោតិ (ក.)] អនជ្ឈាវុដ្ឋំ សមណេន វា ព្រាហ្មណេន វា កេនចិ វា មនុស្សភូតេន. តំ, ភន្តេ, ភគវា បឋមំ បរិភុញ្ជតុ. ភគវតា បឋមំ បរិភុត្តំ បច្ឆា កាបិលវត្ថវា សក្យា បរិភុញ្ជិស្សន្តិ. តទស្ស កាបិលវត្ថវានំ សក្យានំ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន.

អថ ខោ កាបិលវត្ថវា សក្យា ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន នវំ សន្ថាគារំ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា សព្ពសន្ថរិំ [សព្ពសន្ថរិំ សន្ថតំ (ក.)] សន្ថាគារំ សន្ថរិត្វា អាសនានិ បញ្ញាបេត្វា ឧទកមណិកំ បតិដ្ឋាបេត្វា តេលប្បទីបំ អារោបេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘សព្ពសន្ថរិសន្ថតំ [សព្ពសន្ថរិំ សន្ថតំ (សី. បី. ក.)], ភន្តេ, សន្ថាគារំ, អាសនានិ បញ្ញត្តានិ, ឧទកមណិកោ បតិដ្ឋាបិតោ, តេលប្បទីបោ អារោបិតោ. យស្ស ទានិ, ភន្តេ, ភគវា កាលំ មញ្ញតី’’តិ. អថ ខោ ភគវា និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន យេន នវំ សន្ថាគារំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បាទេ បក្ខាលេត្វា សន្ថាគារំ បវិសិត្វា មជ្ឈិមំ ថម្ភំ និស្សាយ បុរត្ថាភិមុខោ និសីទិ. ភិក្ខុសង្ឃោបិ ខោ បាទេ បក្ខាលេត្វា សន្ថាគារំ បវិសិត្វា បច្ឆិមំ ភិត្តិំ និស្សាយ បុរត្ថាភិមុខោ និសីទិ ភគវន្តំយេវ បុរក្ខត្វា. កាបិលវត្ថវា សក្យា បាទេ បក្ខាលេត្វា សន្ថាគារំ បវិសិត្វា បុរត្ថិមំ ភិត្តិំ និស្សាយ បច្ឆិមាភិមុខា និសីទិំសុ ភគវន្តំយេវ បុរក្ខត្វា. អថ ខោ ភគវា កាបិលវត្ថវេ សក្យេ ពហុទេវ រត្តិំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧយ្យោជេសិ – ‘‘អភិក្កន្តា ខោ, គោតមា, រត្តិ. យស្ស ទានិ កាលំ មញ្ញថា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ កាបិលវត្ថវា សក្យា ភគវតោ បដិស្សុត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ.

អថ ខោ ភគវា អចិរបក្កន្តេសុ កាបិលវត្ថវេសុ សក្យេសុ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ អាមន្តេសិ – ‘‘វិគតថិនមិទ្ធោ ខោ, មោគ្គល្លាន, ភិក្ខុសង្ឃោ. បដិភាតុ តំ, មោគ្គល្លាន, ភិក្ខូនំ ធម្មី កថា. បិដ្ឋិ មេ អាគិលាយតិ; តមហំ អាយមិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ ភគវា ចតុគ្គុណំ សង្ឃាដិំ បញ្ញបេត្វា ទក្ខិណេន បស្សេន សីហសេយ្យំ កប្បេសិ, បាទេ បាទំ អច្ចាធាយ, សតោ សម្បជានោ ឧដ្ឋានសញ្ញំ មនសិ ករិត្វា. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឯតទវោច – ‘‘អវស្សុតបរិយាយញ្ច វោ, អាវុសោ, ទេសេស្សាមិ, អនវស្សុតបរិយាយញ្ច. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឯតទវោច –

‘‘កថំ, អាវុសោ, អវស្សុតោ ហោតិ? ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា បិយរូបេ រូបេ អធិមុច្ចតិ, អប្បិយរូបេ រូបេ ព្យាបជ្ជតិ, អនុបដ្ឋិតកាយស្សតិ វិហរតិ បរិត្តចេតសោ, តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ នប្បជានាតិ យត្ថស្ស តេ ឧប្បន្នា បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ …បេ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា…បេ… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ បិយរូបេ ធម្មេ អធិមុច្ចតិ, អប្បិយរូបេ ធម្មេ ព្យាបជ្ជតិ, អនុបដ្ឋិតកាយស្សតិ ច វិហរតិ បរិត្តចេតសោ, តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ នប្បជានាតិ យត្ថស្ស តេ ឧប្បន្នា បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ. អយំ វុច្ចតិ, អាវុសោ, ភិក្ខុ អវស្សុតោ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ…បេ… អវស្សុតោ ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេសុ រសេសុ…បេ… អវស្សុតោ មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ. ឯវំវិហារិញ្ចាវុសោ, ភិក្ខុំ ចក្ខុតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ លភតេវ មារោ ឱតារំ, លភតិ មារោ អារម្មណំ…បេ… ជិវ្ហាតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, លភតេវ [លភេថ (ក.)] មារោ ឱតារំ, លភតិ [លភេថ (ក.)] មារោ អារម្មណំ…បេ… មនតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, លភតេវ មារោ ឱតារំ, លភតិ មារោ អារម្មណំ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, នឡាគារំ វា តិណាគារំ វា សុក្ខំ កោលាបំ តេរោវស្សិកំ. បុរត្ថិមាយ ចេបិ នំ ទិសាយ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ ឧបសង្កមេយ្យ, លភេថេវ [លភេថ (ក.)] អគ្គិ ឱតារំ, លភេថ អគ្គិ អារម្មណំ; បច្ឆិមាយ ចេបិ នំ ទិសាយ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ ឧបសង្កមេយ្យ…បេ… ឧត្តរាយ ចេបិ នំ ទិសាយ…បេ… ទក្ខិណាយ ចេបិ នំ ទិសាយ…បេ… ហេដ្ឋិមតោ ចេបិ នំ…បេ… ឧបរិមតោ ចេបិ នំ… យតោ កុតោចិ ចេបិ នំ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ ឧបសង្កមេយ្យ, លភេថេវ អគ្គិ ឱតារំ លភេថ អគ្គិ អារម្មណំ. ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ, ឯវំវិហារិំ ភិក្ខុំ ចក្ខុតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, លភតេវ មារោ ឱតារំ, លភតិ មារោ អារម្មណំ…បេ… ជិវ្ហាតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ…បេ… មនតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, លភតេវ មារោ ឱតារំ, លភតិ មារោ អារម្មណំ. ឯវំវិហារិញ្ចាវុសោ, ភិក្ខុំ រូបា អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ រូបេ អធិភោសិ; សទ្ទា ភិក្ខុំ អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ សទ្ទេ អធិភោសិ; គន្ធា ភិក្ខុំ អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ គន្ធេ អធិភោសិ; រសា ភិក្ខុំ អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ រសេ អធិភោសិ; ផោដ្ឋព្ពា ភិក្ខុំ អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ ផោដ្ឋព្ពេ អធិភោសិ; ធម្មា ភិក្ខុំ អធិភំសុ, ន ភិក្ខុ ធម្មេ អធិភោសិ. អយំ វុច្ចតាវុសោ, ភិក្ខុ រូបាធិភូតោ, សទ្ទាធិភូតោ, គន្ធាធិភូតោ, រសាធិភូតោ, ផោដ្ឋព្ពាធិភូតោ, ធម្មាធិភូតោ, អធិភូតោ, អនធិភូ, [អនធិភូតោ (សី. ស្យា. កំ. ក.)] អធិភំសុ នំ បាបកា អកុសលា ធម្មា សំកិលេសិកា បោនោព្ភវិកា សទរា ទុក្ខវិបាកា អាយតិំ ជាតិជរាមរណិយា. ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អវស្សុតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ចាវុសោ, អនវស្សុតោ ហោតិ? ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ ចក្ខុនា រូបំ ទិស្វា បិយរូបេ រូបេ នាធិមុច្ចតិ, អប្បិយរូបេ រូបេ ន ព្យាបជ្ជតិ, ឧបដ្ឋិតកាយស្សតិ ច វិហរតិ អប្បមាណចេតសោ, តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ បជានាតិ យត្ថស្ស តេ ឧប្បន្នា បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ…បេ… ជិវ្ហាយ រសំ សាយិត្វា…បេ… មនសា ធម្មំ វិញ្ញាយ បិយរូបេ ធម្មេ នាធិមុច្ចតិ, អប្បិយរូបេ ធម្មេ ន ព្យាបជ្ជតិ, ឧបដ្ឋិតកាយស្សតិ ច វិហរតិ អប្បមាណចេតសោ, តញ្ច ចេតោវិមុត្តិំ បញ្ញាវិមុត្តិំ យថាភូតំ បជានាតិ យត្ថស្ស តេ ឧប្បន្នា បាបកា អកុសលា ធម្មា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ. អយំ វុច្ចតាវុសោ, ភិក្ខុ អនវស្សុតោ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ…បេ… អនវស្សុតោ មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ. ឯវំវិហារិញ្ចាវុសោ, ភិក្ខុំ ចក្ខុតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, នេវ លភតិ មារោ ឱតារំ, ន លភតិ មារោ អារម្មណំ…បេ… ជិវ្ហាតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ…បេ… មនតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, នេវ លភតិ មារោ ឱតារំ, ន លភតិ មារោ អារម្មណំ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, កូដាគារំ វា សាលា វា ពហលមត្តិកា អទ្ទាវលេបនា. បុរត្ថិមាយ ចេបិ នំ ទិសាយ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ ឧបសង្កមេយ្យ, នេវ លភេថ អគ្គិ ឱតារំ, ន លភេថ អគ្គិ អារម្មណំ…បេ… បច្ឆិមាយ ចេបិ នំ… ឧត្តរាយ ចេបិ នំ… ទក្ខិណាយ ចេបិ នំ… ហេដ្ឋិមតោ ចេបិ នំ… ឧបរិមតោ ចេបិ នំ… យតោ កុតោចិ ចេបិ នំ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ ឧបសង្កមេយ្យ, នេវ លភេថ អគ្គិ ឱតារំ, ន លភេថ អគ្គិ អារម្មណំ. ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ, ឯវំវិហារិំ ភិក្ខុំ ចក្ខុតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, នេវ លភតិ មារោ ឱតារំ, ន លភតិ មារោ អារម្មណំ…បេ… មនតោ ចេបិ នំ មារោ ឧបសង្កមតិ, នេវ លភតិ មារោ ឱតារំ, ន លភតិ មារោ អារម្មណំ. ឯវំវិហារី ចាវុសោ, ភិក្ខុ រូបេ អធិភោសិ, ន រូបា ភិក្ខុំ អធិភំសុ; សទ្ទេ ភិក្ខុ អធិភោសិ, ន សទ្ទា ភិក្ខុំ អធិភំសុ; គន្ធេ ភិក្ខុ អធិភោសិ, ន គន្ធា ភិក្ខុំ អធិភំសុ; រសេ ភិក្ខុ អធិភោសិ, ន រសា ភិក្ខុំ អធិភំសុ; ផោដ្ឋព្ពេ ភិក្ខុ អធិភោសិ, ន ផោដ្ឋព្ពា ភិក្ខុំ អធិភំសុ; ធម្មេ ភិក្ខុ អធិភោសិ, ន ធម្មា ភិក្ខុំ អធិភំសុ. អយំ វុច្ចតាវុសោ, ភិក្ខុ រូបាធិភូ, សទ្ទាធិភូ, គន្ធាធិភូ, រសាធិភូ, ផោដ្ឋព្ពាធិភូ, ធម្មាធិភូ, អធិភូ, អនធិភូតោ [អនធិភូតោ កេហិចិ កិលេសេហិ (ក.)], អធិភោសិ តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ សំកិលេសិកេ បោនោព្ភវិកេ សទរេ ទុក្ខវិបាកេ អាយតិំ ជាតិជរាមរណិយេ. ឯវំ ខោ, អាវុសោ, អនវស្សុតោ ហោតី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា វុដ្ឋហិត្វា អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ អាមន្តេសិ – ‘‘សាធុ សាធុ, មោគ្គល្លាន! សាធុ ខោ ត្វំ, មោគ្គល្លាន, ភិក្ខូនំ អវស្សុតបរិយាយញ្ច អនវស្សុតបរិយាយញ្ច អភាសី’’តិ.

ឥទមវោច អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ. សមនុញ្ញោ សត្ថា អហោសិ. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ. ឆដ្ឋំ.