១. សមុទយធម្មសុត្តំ

១២៦. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា…បេ… ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘អវិជ្ជា អវិជ្ជា’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កតមា នុ ខោ, ភន្តេ, អវិជ្ជា, កិត្តាវតា ច អវិជ្ជាគតោ ហោតី’’តិ?

‘‘ឥធ, ភិក្ខុ, អស្សុតវា បុថុជ្ជនោ សមុទយធម្មំ រូបំ ‘សមុទយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; វយធម្មំ រូបំ ‘វយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ រូបំ ‘សមុទយវយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. សមុទយធម្មំ វេទនំ ‘សមុទយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; វយធម្មំ វេទនំ ‘វយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ វេទនំ ‘សមុទយវយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. សមុទយធម្មំ សញ្ញំ…បេ… សមុទយធម្មេ សង្ខារេ ‘សមុទយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; វយធម្មេ សង្ខារេ ‘វយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; សមុទយវយធម្មេ សង្ខារេ ‘សមុទយវយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. សមុទយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘សមុទយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; វយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘វយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘សមុទយវយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ នប្បជានាតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខុ, អវិជ្ជា; ឯត្តាវតា ច អវិជ្ជាគតោ ហោតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘វិជ្ជា វិជ្ជា’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កតមា នុ ខោ, ភន្តេ, វិជ្ជា, កិត្តាវតា ច វិជ្ជាគតោ ហោតី’’តិ?

‘‘ឥធ, ភិក្ខុ, សុតវា អរិយសាវកោ សមុទយធម្មំ រូបំ ‘សមុទយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ; វយធម្មំ រូបំ ‘វយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ រូបំ ‘សមុទយវយធម្មំ រូប’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ. សមុទយធម្មំ វេទនំ ‘សមុទយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; វយធម្មំ វេទនំ ‘វយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ វេទនំ ‘សមុទយវយធម្មា វេទនា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. សមុទយធម្មំ សញ្ញំ… សមុទយធម្មេ សង្ខារេ ‘សមុទយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; វយធម្មេ សង្ខារេ ‘វយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ; សមុទយវយធម្មេ សង្ខារេ ‘សមុទយវយធម្មា សង្ខារា’តិ យថាភូតំ បជានាតិ. សមុទយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘សមុទយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ; វយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘វយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ; សមុទយវយធម្មំ វិញ្ញាណំ ‘សមុទយវយធម្មំ វិញ្ញាណ’ន្តិ យថាភូតំ បជានាតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខុ, វិជ្ជា; ឯត្តាវតា ច វិជ្ជាគតោ ហោតី’’តិ. បឋមំ.