៧. នឡកលាបីសុត្តំ

៦៧. ឯកំ សមយំ អាយស្មា ច សារិបុត្តោ អាយស្មា ច មហាកោដ្ឋិកោ [មហាកោដ្ឋិតោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ពារាណសិយំ វិហរន្តិ ឥសិបតនេ មិគទាយេ. អថ ខោ អាយស្មា មហាកោដ្ឋិកោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេនាយស្មា សារិបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតា សារិបុត្តេន សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា មហាកោដ្ឋិកោ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ សារិបុត្ត, សយំកតំ ជរាមរណំ, បរំកតំ ជរាមរណំ, សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច ជរាមរណំ, ឧទាហុ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ ជរាមរណ’’ន្តិ? ‘‘ន ខោ, អាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតំ ជរាមរណំ, ន បរំកតំ ជរាមរណំ, ន សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច ជរាមរណំ, នាបិ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ ជរាមរណំ. អបិ ច, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណ’’ន្តិ.

‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ សារិបុត្ត, សយំកតា ជាតិ, បរំកតា ជាតិ, សយំកតា ច បរំកតា ច ជាតិ, ឧទាហុ អសយំការា អបរំការា អធិច្ចសមុប្បន្នា ជាតី’’តិ? ‘‘ន ខោ, អាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតា ជាតិ, ន បរំកតា ជាតិ, ន សយំកតា ច បរំកតា ច ជាតិ, នាបិ អសយំការា អបរំការា អធិច្ចសមុប្បន្នា ជាតិ. អបិ ច, ភវបច្ចយា ជាតី’’តិ.

‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ សារិបុត្ត, សយំកតោ ភវោ…បេ… សយំកតំ ឧបាទានំ… សយំកតា តណ្ហា… សយំកតា វេទនា… សយំកតោ ផស្សោ… សយំកតំ សឡាយតនំ… សយំកតំ នាមរូបំ, បរំកតំ នាមរូបំ, សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច នាមរូបំ, ឧទាហុ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ នាមរូប’’ន្តិ? ‘‘ន ខោ, អាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតំ នាមរូបំ, ន បរំកតំ នាមរូបំ, ន សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច នាមរូបំ, នាបិ អសយំការំ អបរំការំ, អធិច្ចសមុប្បន្នំ នាមរូបំ. អបិ ច, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូប’’ន្តិ.

‘‘កិំ នុ ខោ, អាវុសោ សារិបុត្ត, សយង្កតំ វិញ្ញាណំ, បរង្កតំ វិញ្ញាណំ, សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច វិញ្ញាណំ, ឧទាហុ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណ’’ន្តិ? ‘‘ន ខោ, អាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតំ វិញ្ញាណំ, ន បរំកតំ វិញ្ញាណំ ន សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច វិញ្ញាណំ, នាបិ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ. អបិ ច, នាមរូបបច្ចយា វិញ្ញាណ’’ន្តិ.

‘‘ឥទានេវ ខោ មយំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ភាសិតំ ឯវំ អាជានាម – ‘ន ខ្វាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតំ នាមរូបំ, ន បរំកតំ នាមរូបំ, ន សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច នាមរូបំ, នាបិ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ នាមរូបំ. អបិ ច, វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូប’’’ន្តិ.

‘‘ឥទានេវ ច បន មយំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ភាសិតំ ឯវំ អាជានាម – ‘ន ខ្វាវុសោ កោដ្ឋិក, សយំកតំ វិញ្ញាណំ, ន បរំកតំ វិញ្ញាណំ, ន សយំកតញ្ច បរំកតញ្ច វិញ្ញាណំ, នាបិ អសយំការំ អបរំការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ វិញ្ញាណំ. អបិ ច, នាមរូបបច្ចយា វិញ្ញាណ’’’ន្តិ.

‘‘យថា កថំ បនាវុសោ សារិបុត្ត, ឥមស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ? ‘‘តេនហាវុសោ, ឧបមំ តេ ករិស្សាមិ. ឧបមាយបិធេកច្ចេ វិញ្ញូ បុរិសា ភាសិតស្ស អត្ថំ ជានន្តិ. សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, ទ្វេ នឡកលាបិយោ អញ្ញមញ្ញំ និស្សាយ តិដ្ឋេយ្យុំ. ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ, នាមរូបបច្ចយា វិញ្ញាណំ; វិញ្ញាណបច្ចយា នាមរូបំ; នាមរូបបច្ចយា សឡាយតនំ; សឡាយតនបច្ចយា ផស្សោ…បេ… ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតិ. តាសំ ចេ, អាវុសោ, នឡកលាបីនំ ឯកំ អាកឌ្ឍេយ្យ, ឯកា បបតេយ្យ; អបរំ ចេ អាកឌ្ឍេយ្យ, អបរា បបតេយ្យ. ឯវមេវ ខោ, អាវុសោ, នាមរូបនិរោធា វិញ្ញាណនិរោធោ; វិញ្ញាណនិរោធា នាមរូបនិរោធោ; នាមរូបនិរោធា សឡាយតននិរោធោ; សឡាយតននិរោធា ផស្សនិរោធោ…បេ… ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតី’’តិ. ‘‘អច្ឆរិយំ, អាវុសោ សារិបុត្ត; អព្ភុតំ, អាវុសោ សារិបុត្ត! យាវសុភាសិតំ ចិទំ អាយស្មតា សារិបុត្តេន. ឥទញ្ច បន មយំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ភាសិតំ ឥមេហិ ឆត្តិំសាយ វត្ថូហិ អនុមោទាម – ‘ជរាមរណស្ស ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ធម្មំ ទេសេតិ, ធម្មកថិកោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយ. ជរាមរណស្ស ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ បដិបន្នោ ហោតិ, ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយ. ជរាមរណស្ស ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទា វិរាគា និរោធា អនុបាទា វិមុត្តោ ហោតិ, ទិដ្ឋធម្មនិព្ពានប្បត្តោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយ. ជាតិយា ចេ… ភវស្ស ចេ… ឧបាទានស្ស ចេ… តណ្ហាយ ចេ… វេទនាយ ចេ… ផស្សស្ស ចេ… សឡាយតនស្ស ចេ… នាមរូបស្ស ចេ… វិញ្ញាណស្ស ចេ… សង្ខារានំ ចេ… អវិជ្ជាយ ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ធម្មំ ទេសេតិ, ធម្មកថិកោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយ. អវិជ្ជាយ ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ បដិបន្នោ ហោតិ, ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយ. អវិជ្ជាយ ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុ និព្ពិទា វិរាគា និរោធា អនុបាទា វិមុត្តោ ហោតិ, ទិដ្ឋធម្មនិព្ពានប្បត្តោ ភិក្ខូតិ អលំ វចនាយា’’’តិ. សត្តមំ.