១៦. បិង្គិយមាណវបុច្ឆា

១១២៦. ‘‘ជិណ្ណោហមស្មិ អពលោ វីតវណ្ណោ, (ឥច្ចាយស្មា បិង្គិយោ)

នេត្តា ន សុទ្ធា សវនំ ន ផាសុ;

មាហំ នស្សំ មោមុហោ អន្តរាវ

អាចិក្ខ ធម្មំ យមហំ វិជញ្ញំ;

ជាតិជរាយ ឥធ វិប្បហានំ’’.

១១២៧. ‘‘ទិស្វាន រូបេសុ វិហញ្ញមានេ, (បិង្គិយាតិ ភគវា)

រុប្បន្តិ រូបេសុ ជនា បមត្តា;

តស្មា តុវំ បិង្គិយ អប្បមត្តោ,

ជហស្សុ រូបំ អបុនព្ភវាយ’’.

១១២៨. ‘‘ទិសា ចតស្សោ វិទិសា ចតស្សោ, ឧទ្ធំ អធោ ទស ទិសា ឥមាយោ;

ន តុយ្ហំ អទិដ្ឋំ អសុតំ អមុតំ [អសុតំ អមុតំ វា (សី.), អសុតាមុតំ វា (ស្យា.), អសុតំ’មុតំ វា (បី.)], អថោ អវិញ្ញាតំ កិញ្ចនមត្ថិ [កិញ្ចិ មត្ថិ (ស្យា.), កិញ្ចិ នត្ថិ (បី.), កិញ្ចិនមត្ថិ (ក.)] លោកេ;

អាចិក្ខ ធម្មំ យមហំ វិជញ្ញំ, ជាតិជរាយ ឥធ វិប្បហានំ’’.

១១២៩. ‘‘តណ្ហាធិបន្នេ មនុជេ បេក្ខមានោ, (បិង្គិយាតិ ភគវា)

សន្តាបជាតេ ជរសា បរេតេ;

តស្មា តុវំ បិង្គិយ អប្បមត្តោ, ជហស្សុ តណ្ហំ អបុនព្ភវាយា’’តិ.

បិង្គិយមាណវបុច្ឆា សោឡសមា និដ្ឋិតា.

បារាយនត្ថុតិគាថា

ឥទមវោច ភគវា មគធេសុ វិហរន្តោ បាសាណកេ ចេតិយេ, បរិចារកសោឡសានំ [បរិចារកសោឡសន្នំ (ស្យា. ក.)] ព្រាហ្មណានំ អជ្ឈិដ្ឋោ បុដ្ឋោ បុដ្ឋោ បញ្ហំ [បញ្ហេ (សី. បី.)] ព្យាកាសិ. ឯកមេកស្ស ចេបិ បញ្ហស្ស អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជេយ្យ, គច្ឆេយ្យេវ ជរាមរណស្ស បារំ. បារង្គមនីយា ឥមេ ធម្មាតិ, តស្មា ឥមស្ស ធម្មបរិយាយស្ស បារាយនន្តេវ [បារាយណំត្វេវ (សី. អដ្ឋ.)] អធិវចនំ.

១១៣០. អជិតោ តិស្សមេត្តេយ្យោ, បុណ្ណកោ អថ មេត្តគូ;

ធោតកោ ឧបសីវោ ច, នន្ទោ ច អថ ហេមកោ.

១១៣១. តោទេយ្យ-កប្បា ទុភយោ, ជតុកណ្ណី ច បណ្ឌិតោ;

ភទ្រាវុធោ ឧទយោ ច, បោសាលោ ចាបិ ព្រាហ្មណោ;

មោឃរាជា ច មេធាវី, បិង្គិយោ ច មហាឥសិ.

១១៣២. ឯតេ ពុទ្ធំ ឧបាគច្ឆុំ, សម្បន្នចរណំ ឥសិំ;

បុច្ឆន្តា និបុណេ បញ្ហេ, ពុទ្ធសេដ្ឋំ ឧបាគមុំ.

១១៣៣. តេសំ ពុទ្ធោ បព្យាកាសិ, បញ្ហេ បុដ្ឋោ យថាតថំ;

បញ្ហានំ វេយ្យាករណេន, តោសេសិ ព្រាហ្មណេ មុនិ.

១១៣៤. តេ តោសិតា ចក្ខុមតា, ពុទ្ធេនាទិច្ចពន្ធុនា;

ព្រហ្មចរិយមចរិំសុ, វរបញ្ញស្ស សន្តិកេ.

១១៣៥. ឯកមេកស្ស បញ្ហស្ស, យថា ពុទ្ធេន ទេសិតំ;

តថា យោ បដិបជ្ជេយ្យ, គច្ឆេ បារំ អបារតោ.

១១៣៦. អបារា បារំ គច្ឆេយ្យ, ភាវេន្តោ មគ្គមុត្តមំ;

មគ្គោ សោ បារំ គមនាយ, តស្មា បារាយនំ ឥតិ.

បារាយនានុគីតិគាថា

១១៣៧. ‘‘បារាយនមនុគាយិស្សំ, (ឥច្ចាយស្មា បិង្គិយោ)

យថាទ្ទក្ខិ តថាក្ខាសិ, វិមលោ ភូរិមេធសោ;

និក្កាមោ និព្ពនោ [និព្ពុតោ (ស្យា.)] នាគោ, កិស្ស ហេតុ មុសា ភណេ.

១១៣៨. ‘‘បហីនមលមោហស្ស, មានមក្ខប្បហាយិនោ;

ហន្ទាហំ កិត្តយិស្សាមិ, គិរំ វណ្ណូបសញ្ហិតំ.

១១៣៩. ‘‘តមោនុទោ ពុទ្ធោ សមន្តចក្ខុ, លោកន្តគូ សព្ពភវាតិវត្តោ;

អនាសវោ សព្ពទុក្ខបហីនោ, សច្ចវ្ហយោ ព្រហ្មេ ឧបាសិតោ មេ.

១១៤០. ‘‘ទិជោ យថា កុព្ពនកំ បហាយ, ពហុប្ផលំ កាននមាវសេយ្យ;

ឯវំ បហំ អប្បទស្សេ បហាយ, មហោទធិំ ហំសោរិវ អជ្ឈបត្តោ.

១១៤១. ‘‘យេមេ បុព្ពេ វិយាកំសុ, ហុរំ គោតមសាសនា;

ឥច្ចាសិ ឥតិ ភវិស្សតិ;

សព្ពំ តំ ឥតិហិតិហំ, សព្ពំ តំ តក្កវឌ្ឍនំ.

១១៤២. ‘‘ឯកោ តមនុទាសិនោ, ជុតិមា សោ បភង្ករោ;

គោតមោ ភូរិបញ្ញាណោ, គោតមោ ភូរិមេធសោ.

១១៤៣. ‘‘យោ មេ ធម្មមទេសេសិ, សន្ទិដ្ឋិកមកាលិកំ;

តណ្ហក្ខយមនីតិកំ, យស្ស នត្ថិ ឧបមា ក្វចិ’’.

១១៤៤. ‘‘កិំនុ តម្ហា វិប្បវសសិ, មុហុត្តមបិ បិង្គិយ;

គោតមា ភូរិបញ្ញាណា, គោតមា ភូរិមេធសា.

១១៤៥. ‘‘យោ តេ ធម្មមទេសេសិ, សន្ទិដ្ឋិកមកាលិកំ;

តណ្ហក្ខយមនីតិកំ, យស្ស នត្ថិ ឧបមា ក្វចិ’’.

១១៤៦. ‘‘នាហំ តម្ហា វិប្បវសាមិ, មុហុត្តមបិ ព្រាហ្មណ;

គោតមា ភូរិបញ្ញាណា, គោតមា ភូរិមេធសា.

១១៤៧. ‘‘យោ មេ ធម្មមទេសេសិ, សន្ទិដ្ឋិកមកាលិកំ;

តណ្ហក្ខយមនីតិកំ, យស្ស នត្ថិ ឧបមា ក្វចិ.

១១៤៨. ‘‘បស្សាមិ នំ មនសា ចក្ខុនាវ, រត្តិន្ទិវំ ព្រាហ្មណ អប្បមត្តោ;

នមស្សមានោ វិវសេមិ រត្តិំ, តេនេវ មញ្ញាមិ អវិប្បវាសំ.

១១៤៩. ‘‘សទ្ធា ច បីតិ ច មនោ សតិ ច, នាបេន្តិ មេ គោតមសាសនម្ហា;

យំ យំ ទិសំ វជតិ ភូរិបញ្ញោ, ស តេន តេនេវ នតោហមស្មិ.

១១៥០. ‘‘ជិណ្ណស្ស មេ ទុព្ពលថាមកស្ស, តេនេវ កាយោ ន បលេតិ តត្ថ;

សំកប្បយន្តាយ [សំកប្បយត្តាយ (សី.)] វជាមិ និច្ចំ, មនោ ហិ មេ ព្រាហ្មណ តេន យុត្តោ.

១១៥១. ‘‘បង្កេ សយានោ បរិផន្ទមានោ, ទីបា ទីបំ ឧបប្លវិំ [ឧបល្លវិំ (ស្យា. និទ្ទេស)];

អថទ្ទសាសិំ សម្ពុទ្ធំ, ឱឃតិណ្ណមនាសវំ’’.

១១៥២. ‘‘យថា អហូ វក្កលិ មុត្តសទ្ធោ, ភទ្រាវុធោ អាឡវិ គោតមោ ច;

ឯវមេវ ត្វម្បិ បមុញ្ចស្សុ សទ្ធំ,

គមិស្សសិ ត្វំ បិង្គិយ មច្ចុធេយ្យស្ស បារំ’’ [មច្ចុធេយ្យបារំ (សី.)].

១១៥៣. ‘‘ឯស ភិយ្យោ បសីទាមិ, សុត្វាន មុនិនោ វចោ;

វិវដ្ដច្ឆទោ សម្ពុទ្ធោ, អខិលោ បដិភានវា.

១១៥៤. ‘‘អធិទេវេ អភិញ្ញាយ, សព្ពំ វេទិ វរោវរំ [បរោ វរំ (សី. ស្យា.), បរោ បរំ (និទ្ទេស)];

បញ្ហានន្តករោ សត្ថា, កង្ខីនំ បដិជានតំ.

១១៥៥. ‘‘អសំហីរំ អសង្កុប្បំ, យស្ស នត្ថិ ឧបមា ក្វចិ;

អទ្ធា គមិស្សាមិ ន មេត្ថ កង្ខា, ឯវំ មំ ធារេហិ អធិមុត្តចិត្ត’’ន្តិ.

បារាយនវគ្គោ បញ្ចមោ និដ្ឋិតោ.