៩. វាសេដ្ឋសុត្តំ

ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា ឥច្ឆានង្គលេ វិហរតិ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ព្រាហ្មណមហាសាលា ឥច្ឆានង្គលេ បដិវសន្តិ, សេយ្យថិទំ – ចង្កី ព្រាហ្មណោ, តារុក្ខោ ព្រាហ្មណោ, បោក្ខរសាតិ ព្រាហ្មណោ, ជាណុស្សោណិ [ជាណុសោណិ (ក.)] ព្រាហ្មណោ, តោទេយ្យោ ព្រាហ្មណោ, អញ្ញេ ច អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ព្រាហ្មណមហាសាលា. អថ ខោ វាសេដ្ឋភារទ្វាជានំ មាណវានំ ជង្ឃាវិហារំ អនុចង្កមន្តានំ អនុវិចរន្តានំ [អនុចង្កមមានានំ អនុវិចរមានានំ (សី. បី.)] អយមន្តរាកថា ឧទបាទិ – ‘‘កថំ, ភោ, ព្រាហ្មណោ ហោតី’’តិ?

ភារទ្វាជោ មាណវោ ឯវមាហ – ‘‘យតោ ខោ, ភោ, ឧភតោ សុជាតោ ហោតិ មាតិតោ ច បិតិតោ ច សំសុទ្ធគហណិកោ យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អក្ខិត្តោ អនុបក្កុដ្ឋោ ជាតិវាទេន, ឯត្តាវតា ខោ ភោ ព្រាហ្មណោ ហោតី’’តិ.

វាសេដ្ឋោ មាណវោ ឯវមាហ – ‘‘យតោ ខោ, ភោ, សីលវា ច ហោតិ វតសម្បន្នោ [វត្តសម្បន្នោ (សី. ស្យា. ម. និ. ២.៤៥៤)] ច, ឯត្តាវតា ខោ, ភោ, ព្រាហ្មណោ ហោតី’’តិ. នេវ ខោ អសក្ខិ ភារទ្វាជោ មាណវោ វាសេដ្ឋំ មាណវំ សញ្ញាបេតុំ, ន បន អសក្ខិ វាសេដ្ឋោ មាណវោ ភារទ្វាជំ មាណវំ សញ្ញាបេតុំ.

អថ ខោ វាសេដ្ឋោ មាណវោ ភារទ្វាជំ មាណវំ អាមន្តេសិ – ‘‘អយំ ខោ, ភោ [អយំ ភោ (សី. ស្យា. ក.), អយំ ខោ (បី.)] ភារទ្វាជ, សមណោ គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ ឥច្ឆានង្គលេ វិហរតិ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌេ; តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘ឥតិបិ…បេ… ពុទ្ធោ ភគវា’តិ. អាយាម, ភោ ភារទ្វាជ, យេន សមណោ គោតមោ តេនុបសង្កមិស្សាម; ឧបសង្កមិត្វា សមណំ គោតមំ ឯតមត្ថំ បុច្ឆិស្សាម. យថា នោ សមណោ គោតមោ ព្យាករិស្សតិ តថា នំ ធារេស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភោ’’តិ ខោ ភារទ្វាជោ មាណវោ វាសេដ្ឋស្ស មាណវស្ស បច្ចស្សោសិ.

អថ ខោ វាសេដ្ឋភារទ្វាជា មាណវា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វាសេដ្ឋោ មាណវោ ភគវន្តំ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –

៥៩៩. ‘‘អនុញ្ញាតបដិញ្ញាតា, តេវិជ្ជា មយមស្មុភោ;

អហំ បោក្ខរសាតិស្ស, តារុក្ខស្សាយំ មាណវោ.

៦០០. ‘‘តេវិជ្ជានំ យទក្ខាតំ, តត្រ កេវលិនោស្មសេ;

បទកស្ម វេយ្យាករណា, ជប្បេ អាចរិយសាទិសា.

៦០១. ‘‘តេសំ នោ ជាតិវាទស្មិំ, វិវាទោ អត្ថិ គោតម;

ជាតិយា ព្រាហ្មណោ ហោតិ, ភារទ្វាជោ ឥតិ ភាសតិ;

អហញ្ច កម្មុនា [កម្មនា (សី. បី.) ឯវមុបរិបិ] ព្រូមិ, ឯវំ ជានាហិ ចក្ខុម.

៦០២. ‘‘តេ ន សក្កោម សញ្ញាបេតុំ, អញ្ញមញ្ញំ មយំ ឧភោ;

ភវន្តំ [ភគវន្តំ (ក.)] បុដ្ឋុមាគម្ហា, សម្ពុទ្ធំ ឥតិ វិស្សុតំ.

៦០៣. ‘‘ចន្ទំ យថា ខយាតីតំ, បេច្ច បញ្ជលិកា ជនា;

វន្ទមានា នមស្សន្តិ, ឯវំ លោកស្មិ គោតមំ.

៦០៤. ‘‘ចក្ខុំ លោកេ សមុប្បន្នំ, មយំ បុច្ឆាម គោតមំ;

ជាតិយា ព្រាហ្មណោ ហោតិ, ឧទាហុ ភវតិ កម្មុនា;

អជានតំ នោ បព្រូហិ, យថា ជានេសុ ព្រាហ្មណំ’’.

៦០៥. ‘‘តេសំ វោ អហំ ព្យក្ខិស្សំ, (វាសេដ្ឋាតិ ភគវា) អនុបុព្ពំ យថាតថំ;

ជាតិវិភង្គំ បាណានំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦០៦. ‘‘តិណរុក្ខេបិ ជានាថ, ន ចាបិ បដិជានរេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦០៧. ‘‘តតោ កីដេ បដង្គេ ច, យាវ កុន្ថកិបិល្លិកេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦០៨. ‘‘ចតុប្បទេបិ ជានាថ, ខុទ្ទកេ ច មហល្លកេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦០៩. ‘‘បាទូទរេបិ ជានាថ, ឧរគេ ទីឃបិដ្ឋិកេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦១០. ‘‘តតោ មច្ឆេបិ ជានាថ, ឱទកេ វារិគោចរេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦១១. ‘‘តតោ បក្ខីបិ ជានាថ, បត្តយានេ វិហង្គមេ;

លិង្គំ ជាតិមយំ តេសំ, អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោ.

៦១២. ‘‘យថា ឯតាសុ ជាតីសុ, លិង្គំ ជាតិមយំ បុថុ;

ឯវំ នត្ថិ មនុស្សេសុ, លិង្គំ ជាតិមយំ បុថុ.

៦១៣. ‘‘ន កេសេហិ ន សីសេន, ន កណ្ណេហិ ន អក្ខិភិ;

ន មុខេន ន នាសាយ, ន ឱដ្ឋេហិ ភមូហិ វា.

៦១៤. ‘‘ន គីវាយ ន អំសេហិ, ន ឧទរេន ន បិដ្ឋិយា;

ន សោណិយា ន ឧរសា, ន សម្ពាធេ ន មេថុនេ [ន សម្ពាធា ន មេថុនា (ស្យា. ក.)].

៦១៥. ‘‘ន ហត្ថេហិ ន បាទេហិ, នាង្គុលីហិ នខេហិ វា;

ន ជង្ឃាហិ ន ឩរូហិ, ន វណ្ណេន សរេន វា;

លិង្គំ ជាតិមយំ នេវ, យថា អញ្ញាសុ ជាតិសុ.

៦១៦. ‘‘បច្ចត្តញ្ច សរីរេសុ [បច្ចត្តំ សសរីរេសុ (សី. បី.)], មនុស្សេស្វេតំ ន វិជ្ជតិ;

វោការញ្ច មនុស្សេសុ, សមញ្ញាយ បវុច្ចតិ.

៦១៧. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, គោរក្ខំ ឧបជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, កស្សកោ សោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦១៨. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, បុថុសិប្បេន ជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, សិប្បិកោ សោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦១៩. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, វោហារំ ឧបជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, វាណិជោ សោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២០. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, បរបេស្សេន ជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, បេស្សិកោ [បេស្សកោ (ក.)] សោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២១. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, អទិន្នំ ឧបជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, ចោរោ ឯសោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២២. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, ឥស្សត្ថំ ឧបជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, យោធាជីវោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២៣. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, បោរោហិច្ចេន ជីវតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, យាជកោ ឯសោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២៤. ‘‘យោ ហិ កោចិ មនុស្សេសុ, គាមំ រដ្ឋញ្ច ភុញ្ជតិ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, រាជា ឯសោ ន ព្រាហ្មណោ.

៦២៥. ‘‘ន ចាហំ ព្រាហ្មណំ ព្រូមិ, យោនិជំ មត្តិសម្ភវំ;

ភោវាទិ នាម សោ ហោតិ, សចេ [ស វេ (សី. ស្យា.)] ហោតិ សកិញ្ចនោ;

អកិញ្ចនំ អនាទានំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦២៦. ‘‘សព្ពសំយោជនំ ឆេត្វា, សោ វេ ន បរិតស្សតិ;

សង្គាតិគំ វិសំយុត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦២៧. ‘‘ឆេត្វា នទ្ធិំ វរត្តញ្ច, សន្ទានំ សហនុក្កមំ;

ឧក្ខិត្តបលិឃំ ពុទ្ធំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦២៨. ‘‘អក្កោសំ វធពន្ធញ្ច, អទុដ្ឋោ យោ តិតិក្ខតិ;

ខន្តីពលំ ពលានីកំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦២៩. ‘‘អក្កោធនំ វតវន្តំ, សីលវន្តំ អនុស្សទំ;

ទន្តំ អន្តិមសារីរំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣០. ‘‘វារិ បោក្ខរបត្តេវ, អារគ្គេរិវ សាសបោ;

យោ ន លិម្បតិ កាមេសុ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣១. ‘‘យោ ទុក្ខស្ស បជានាតិ, ឥធេវ ខយមត្តនោ;

បន្នភារំ វិសំយុត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣២. ‘‘គម្ភីរបញ្ញំ មេធាវិំ, មគ្គាមគ្គស្ស កោវិទំ;

ឧត្តមត្ថមនុប្បត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៣. ‘‘អសំសដ្ឋំ គហដ្ឋេហិ, អនាគារេហិ ចូភយំ;

អនោកសារិមប្បិច្ឆំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៤. ‘‘និធាយ ទណ្ឌំ ភូតេសុ, តសេសុ ថាវរេសុ ច;

យោ ន ហន្តិ ន ឃាតេតិ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៥. ‘‘អវិរុទ្ធំ វិរុទ្ធេសុ, អត្តទណ្ឌេសុ និព្ពុតំ;

សាទានេសុ អនាទានំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៦. ‘‘យស្ស រាគោ ច ទោសោ ច, មានោ មក្ខោ ច បាតិតោ;

សាសបោរិវ អារគ្គា, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៧. ‘‘អកក្កសំ វិញ្ញាបនិំ, គិរំ សច្ចមុទីរយេ;

យាយ នាភិសជេ កញ្ចិ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៨. ‘‘យោធ ទីឃំ វ រស្សំ វា, អណុំ ថូលំ សុភាសុភំ;

លោកេ អទិន្នំ នាទិយតិ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៣៩. ‘‘អាសា យស្ស ន វិជ្ជន្តិ, អស្មិំ លោកេ បរម្ហិ ច;

និរាសាសំ [និរាសយំ (សី. ស្យា. បី.), និរាសកំ (?)] វិសំយុត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤០. ‘‘យស្សាលយា ន វិជ្ជន្តិ, អញ្ញាយ អកថំកថី;

អមតោគធមនុប្បត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤១. ‘‘យោធ បុញ្ញញ្ច បាបញ្ច, ឧភោ សង្គមុបច្ចគា;

អសោកំ វិរជំ សុទ្ធំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤២. ‘‘ចន្ទំវ វិមលំ សុទ្ធំ, វិប្បសន្នមនាវិលំ;

នន្ទីភវបរិក្ខីណំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៣. ‘‘យោមំ បលិបថំ ទុគ្គំ, សំសារំ មោហមច្ចគា;

តិណ្ណោ បារង្គតោ ឈាយី, អនេជោ អកថំកថី;

អនុបាទាយ និព្ពុតោ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៤. ‘‘យោធ កាមេ បហន្ត្វាន, អនាគារោ បរិព្ពជេ;

កាមភវបរិក្ខីណំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៥. ‘‘យោធ តណ្ហំ បហន្ត្វាន, អនាគារោ បរិព្ពជេ;

តណ្ហាភវបរិក្ខីណំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៦. ‘‘ហិត្វា មានុសកំ យោគំ, ទិព្ពំ យោគំ ឧបច្ចគា;

សព្ពយោគវិសំយុត្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៧. ‘‘ហិត្វា រតិញ្ច អរតិំ, សីតិភូតំ និរូបធិំ;

សព្ពលោកាភិភុំ វីរំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៨. ‘‘ចុតិំ យោ វេទិ [យោ’វេតិ (?) ឥតិវុត្តកេ ៩៩ អដ្ឋកថាសំវណនា បស្សិតព្ពា] ត្តានំ, ឧបបត្តិញ្ច សព្ពសោ;

អសត្តំ សុគតំ ពុទ្ធំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៤៩. ‘‘យស្ស គតិំ ន ជានន្តិ, ទេវា គន្ធព្ពមានុសា;

ខីណាសវំ អរហន្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៥០. ‘‘យស្ស បុរេ ច បច្ឆា ច, មជ្ឈេ ច នត្ថិ កិញ្ចនំ;

អកិញ្ចនំ អនាទានំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៥១. ‘‘ឧសភំ បវរំ វីរំ, មហេសិំ វិជិតាវិនំ;

អនេជំ ន្ហាតកំ ពុទ្ធំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៥២. ‘‘បុព្ពេនិវាសំ យោ វេទិ [យោ’វេតិ (?) ឥតិវុត្តកេ ៩៩ អដ្ឋកថាសំវណនា បស្សិតព្ពា], សគ្គាបាយញ្ច បស្សតិ;

អថោ ជាតិក្ខយំ បត្តោ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៦៥៣. ‘‘សមញ្ញា ហេសា លោកស្មិំ, នាមគោត្តំ បកប្បិតំ;

សម្មុច្ចា សមុទាគតំ, តត្ថ តត្ថ បកប្បិតំ.

៦៥៤. ‘‘ទីឃរត្តមនុសយិតំ, ទិដ្ឋិគតមជានតំ;

អជានន្តា នោ [អជានន្តា តេ (អដ្ឋ.) ម. និ. ២.៤៦០] បព្រុវន្តិ, ជាតិយា ហោតិ ព្រាហ្មណោ.

៦៥៥. ‘‘ន ជច្ចា ព្រាហ្មណោ ហោតិ, ន ជច្ចា ហោតិ អព្រាហ្មណោ;

កម្មុនា ព្រាហ្មណោ ហោតិ, កម្មុនា ហោតិ អព្រាហ្មណោ.

៦៥៦. ‘‘កស្សកោ កម្មុនា ហោតិ, សិប្បិកោ ហោតិ កម្មុនា;

វាណិជោ កម្មុនា ហោតិ, បេស្សិកោ ហោតិ កម្មុនា.

៦៥៧. ‘‘ចោរោបិ កម្មុនា ហោតិ, យោធាជីវោបិ កម្មុនា;

យាជកោ កម្មុនា ហោតិ, រាជាបិ ហោតិ កម្មុនា.

៦៥៨. ‘‘ឯវមេតំ យថាភូតំ, កម្មំ បស្សន្តិ បណ្ឌិតា;

បដិច្ចសមុប្បាទទស្សា, កម្មវិបាកកោវិទា.

៦៥៩. ‘‘កម្មុនា វត្តតិ លោកោ, កម្មុនា វត្តតិ បជា;

កម្មនិពន្ធនា សត្តា, រថស្សាណីវ យាយតោ.

៦៦០. ‘‘តបេន ព្រហ្មចរិយេន, សំយមេន ទមេន ច;

ឯតេន ព្រាហ្មណោ ហោតិ, ឯតំ ព្រាហ្មណមុត្តមំ.

៦៦១. ‘‘តីហិ វិជ្ជាហិ សម្បន្នោ, សន្តោ ខីណបុនព្ភវោ;

ឯវំ វាសេដ្ឋ ជានាហិ, ព្រហ្មា សក្កោ វិជានត’’ន្តិ.

ឯវំ វុត្តេ, វាសេដ្ឋភារទ្វាជា មាណវា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម…បេ… ឧបាសកេ នោ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតេ [បាណុបេតំ (ក.)] សរណំ គតេ’’តិ.

វាសេដ្ឋសុត្តំ នវមំ និដ្ឋិតំ.