៤. សុន្ទរិកភារទ្វាជសុត្តំ

ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ វិហរតិ សុន្ទរិកាយ នទិយា តីរេ. តេន ខោ បន សមយេន សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ សុន្ទរិកាយ នទិយា តីរេ អគ្គិំ ជុហតិ, អគ្គិហុត្តំ បរិចរតិ. អថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ អគ្គិំ ជុហិត្វា អគ្គិហុត្តំ បរិចរិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេសិ – ‘‘កោ នុ ខោ ឥមំ ហព្យសេសំ ភុញ្ជេយ្យា’’តិ? អទ្ទសា ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ អវិទូរេ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ សសីសំ បារុតំ និសិន្នំ; ទិស្វាន វាមេន ហត្ថេន ហព្យសេសំ គហេត្វា ទក្ខិណេន ហត្ថេន កមណ្ឌលុំ គហេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ.

អថ ខោ ភគវា សុន្ទរិកភារទ្វាជស្ស ព្រាហ្មណស្ស បទសទ្ទេន សីសំ វិវរិ. អថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ – ‘‘មុណ្ឌោ អយំ ភវំ, មុណ្ឌកោ អយំ ភវ’’ន្តិ តតោវ បុន និវត្តិតុកាមោ អហោសិ. អថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មុណ្ឌាបិ ហិ ឥធេកច្ចេ ព្រាហ្មណា ភវន្តិ, យំនូនាហំ ឧបសង្កមិត្វា ជាតិំ បុច្ឆេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កិំជច្ចោ ភវ’’ន្តិ?

អថ ខោ ភគវា សុន្ទរិកភារទ្វាជំ ព្រាហ្មណំ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –

៤៥៧. ‘‘ន ព្រាហ្មណោ នោម្ហិ ន រាជបុត្តោ, ន វេស្សាយនោ ឧទ កោចិ នោម្ហិ;

គោត្តំ បរិញ្ញាយ បុថុជ្ជនានំ, អកិញ្ចនោ មន្ត ចរាមិ លោកេ.

៤៥៨. ‘‘សង្ឃាដិវាសី អគហោ ចរាមិ [អគិហោ (ក. សី. បី.) អគេហោ (កត្ថចិ)], និវុត្តកេសោ អភិនិព្ពុតត្តោ;

អលិប្បមានោ ឥធ មាណវេហិ, អកល្លំ មំ ព្រាហ្មណ បុច្ឆសិ គោត្តបញ្ហំ’’.

៤៥៩. ‘‘បុច្ឆន្តិ វេ ភោ ព្រាហ្មណា, ព្រាហ្មណេភិ សហ ព្រាហ្មណោ នោ ភវ’’ន្តិ.

៤៦០. ‘‘ព្រាហ្មណោ ហិ ចេ ត្វំ ព្រូសិ, មញ្ច ព្រូសិ អព្រាហ្មណំ;

តំ តំ សាវិត្តិំ បុច្ឆាមិ, តិបទំ ចតុវីសតក្ខរំ.

៤៦១. ‘‘កិំ និស្សិតា ឥសយោ មនុជា, ខត្តិយា ព្រាហ្មណា [បឋមបាទន្តោ] ទេវតានំ;

យញ្ញមកប្បយិំសុ បុថូ ឥធ លោកេ [ទុតិយបាទន្តោ (សី.)].

៤៦២. ‘‘យទន្តគូ វេទគូ យញ្ញកាលេ, យស្សាហុតិំ លភេ តស្សិជ្ឈេតិ ព្រូមិ’’.

៤៦៣. ‘‘អទ្ធា ហិ តស្ស ហុតមិជ្ឈេ, (ឥតិ ព្រាហ្មណោ)

យំ តាទិសំ វេទគុមទ្ទសាម;

តុម្ហាទិសានញ្ហិ អទស្សនេន, អញ្ញោ ជនោ ភុញ្ជតិ បូរឡាសំ’’.

៤៦៤. ‘‘តស្មាតិហ ត្វំ ព្រាហ្មណ អត្ថេន, អត្ថិកោ ឧបសង្កម្ម បុច្ឆ;

សន្តំ វិធូមំ អនីឃំ និរាសំ, អប្បេវិធ អភិវិន្ទេ សុមេធំ’’.

៤៦៥. ‘‘យញ្ញេ រតោហំ ភោ គោតម, យញ្ញំ យិដ្ឋុកាមោ នាហំ បជានាមិ;

អនុសាសតុ មំ ភវំ, យត្ថ ហុតំ ឥជ្ឈតេ ព្រូហិ មេ តំ’’.

‘‘តេន ហិ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, ឱទហស្សុ សោតំ; ធម្មំ តេ ទេសេស្សាមិ –

៤៦៦. ‘‘មា ជាតិំ បុច្ឆី ចរណញ្ច បុច្ឆ, កដ្ឋា ហវេ ជាយតិ ជាតវេទោ;

នីចាកុលីនោបិ មុនី ធិតីមា, អាជានិយោ ហោតិ ហិរីនិសេធោ.

៤៦៧. ‘‘សច្ចេន ទន្តោ ទមសា ឧបេតោ, វេទន្តគូ វូសិតព្រហ្មចរិយោ;

កាលេន តម្ហិ ហព្យំ បវេច្ឆេ, យោ ព្រាហ្មណោ បុញ្ញបេក្ខោ [បុញ្ញបេខោ (សី. បី.)] យជេថ.

៤៦៨. ‘‘យេ កាមេ ហិត្វា អគហា ចរន្តិ, សុសញ្ញតត្តា តសរំវ ឧជ្ជុំ;

កាលេន តេសុ ហព្យំ បវេច្ឆេ, យោ ព្រាហ្មណោ បុញ្ញបេក្ខោ យជេថ.

៤៦៩. ‘‘យេ វីតរាគា សុសមាហិតិន្ទ្រិយា, ចន្ទោវ រាហុគ្គហណា បមុត្តា;

កាលេន តេសុ ហព្យំ បវេច្ឆេ, យោ ព្រាហ្មណោ បុញ្ញបេក្ខោ យជេថ.

៤៧០. ‘‘អសជ្ជមានា វិចរន្តិ លោកេ, សទា សតា ហិត្វា មមាយិតានិ;

កាលេន តេសុ ហព្យំ បវេច្ឆេ, យោ ព្រាហ្មណោ បុញ្ញបេក្ខោ យជេថ.

៤៧១. ‘‘យោ កាមេ ហិត្វា អភិភុយ្យចារី, យោ វេទិ ជាតីមរណស្ស អន្តំ;

បរិនិព្ពុតោ ឧទករហទោវ សីតោ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧២. ‘‘សមោ សមេហិ វិសមេហិ ទូរេ, តថាគតោ ហោតិ អនន្តបញ្ញោ;

អនូបលិត្តោ ឥធ វា ហុរំ វា, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៣. ‘‘យម្ហិ ន មាយា វសតិ ន មានោ, យោ វីតលោភោ អមមោ និរាសោ;

បនុណ្ណកោធោ អភិនិព្ពុតត្តោ, យោ ព្រាហ្មណោ សោកមលំ អហាសិ;

តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៤.

‘‘និវេសនំ យោ មនសោ អហាសិ, បរិគ្គហា យស្ស ន សន្តិ កេចិ;

អនុបាទិយានោ ឥធ វា ហុរំ វា, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៥. ‘‘សមាហិតោ យោ ឧទតារិ ឱឃំ, ធម្មំ ចញ្ញាសិ បរមាយ ទិដ្ឋិយា;

ខីណាសវោ អន្តិមទេហធារី, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៦. ‘‘ភវាសវា យស្ស វចី ខរា ច, វិធូបិតា អត្ថគតា ន សន្តិ;

ស វេទគូ សព្ពធិ វិប្បមុត្តោ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៧. ‘‘សង្គាតិគោ យស្ស ន សន្តិ សង្គា, យោ មានសត្តេសុ អមានសត្តោ;

ទុក្ខំ បរិញ្ញាយ សខេត្តវត្ថុំ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៨. ‘‘អាសំ អនិស្សាយ វិវេកទស្សី, បរវេទិយំ ទិដ្ឋិមុបាតិវត្តោ;

អារម្មណា យស្ស ន សន្តិ កេចិ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៧៩. ‘‘បរោបរា [បរោវរា (សី. បី.)] យស្ស សមេច្ច ធម្មា, វិធូបិតា អត្ថគតា ន សន្តិ;

សន្តោ ឧបាទានខយេ វិមុត្តោ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៨០. ‘‘សំយោជនំ ជាតិខយន្តទស្សី, យោបានុទិ រាគបថំ អសេសំ;

សុទ្ធោ និទោសោ វិមលោ អកាចោ [អកាមោ (សី. ស្យា.)], តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៨១. ‘‘យោ អត្តនោ អត្តានំ [អត្តនាត្តានំ (សី. ស្យា.)] នានុបស្សតិ, សមាហិតោ ឧជ្ជុគតោ ឋិតត្តោ;

ស វេ អនេជោ អខិលោ អកង្ខោ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ.

៤៨២. ‘‘មោហន្តរា យស្ស ន សន្តិ កេចិ, សព្ពេសុ ធម្មេសុ ច ញាណទស្សី;

សរីរញ្ច អន្តិមំ ធារេតិ, បត្តោ ច សម្ពោធិមនុត្តរំ សិវំ;

ឯត្តាវតា យក្ខស្ស សុទ្ធិ, តថាគតោ អរហតិ បូរឡាសំ’’.

៤៨៣. ‘‘ហុតញ្ច [ហុត្តញ្ច (សី. ក.)] មយ្ហំ ហុតមត្ថុ សច្ចំ, យំ តាទិសំ វេទគុនំ អលត្ថំ;

ព្រហ្មា ហិ សក្ខិ បដិគណ្ហាតុ មេ ភគវា, ភុញ្ជតុ មេ ភគវា បូរឡាសំ’’.

៤៨៤. ‘‘គាថាភិគីតំ មេ អភោជនេយ្យំ, សម្បស្សតំ ព្រាហ្មណ នេស ធម្មោ;

គាថាភិគីតំ បនុទន្តិ ពុទ្ធា, ធម្មេ សតី ព្រាហ្មណ វុត្តិរេសា.

៤៨៥. ‘‘អញ្ញេន ច កេវលិនំ មហេសិំ, ខីណាសវំ កុក្កុច្ចវូបសន្តំ;

អន្នេន បានេន ឧបដ្ឋហស្សុ, ខេត្តញ្ហិ តំ បុញ្ញបេក្ខស្ស ហោតិ’’.

៤៨៦. ‘‘សាធាហំ ភគវា តថា វិជញ្ញំ, យោ ទក្ខិណំ ភុញ្ជេយ្យ មាទិសស្ស;

យំ យញ្ញកាលេ បរិយេសមានោ, បប្បុយ្យ តវ សាសនំ’’.

៤៨៧. ‘‘សារម្ភា យស្ស វិគតា, ចិត្តំ យស្ស អនាវិលំ;

វិប្បមុត្តោ ច កាមេហិ, ថិនំ យស្ស បនូទិតំ.

៤៨៨. ‘‘សីមន្តានំ វិនេតារំ, ជាតិមរណកោវិទំ;

មុនិំ មោនេយ្យសម្បន្នំ, តាទិសំ យញ្ញមាគតំ.

៤៨៩. ‘‘ភកុដិំ [ភូកុដិំ (ក. សី.), ភាកុដិំ (ក. សី., ម. និ. ១.២២៦)] វិនយិត្វាន, បញ្ជលិកា នមស្សថ;

បូជេថ អន្នបានេន, ឯវំ ឥជ្ឈន្តិ ទក្ខិណា.

៤៩០. ‘‘ពុទ្ធោ ភវំ អរហតិ បូរឡាសំ, បុញ្ញខេត្តមនុត្តរំ;

អាយាគោ សព្ពលោកស្ស, ភោតោ ទិន្នំ មហប្ផល’’ន្តិ.

អថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម! សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ – ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីតិ; ឯវមេវំ ភោតា គោតមេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. លភេយ្យាហំ ភោតោ គោតមស្ស សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. អលត្ថ ខោ សុន្ទរិកភារទ្វាជោ ព្រាហ្មណោ…បេ… អរហតំ អហោសីតិ.

សុន្ទរិកភារទ្វាជសុត្តំ ចតុត្ថំ និដ្ឋិតំ.