១១. នាលកសុត្តំ

៦៨៤. អានន្ទជាតេ តិទសគណេ បតីតេ, សក្កញ្ច ឥន្ទំ សុចិវសនេ ច ទេវេ;

ទុស្សំ គហេត្វា អតិរិវ ថោមយន្តេ, អសិតោ ឥសិ អទ្ទស ទិវាវិហារេ.

៦៨៥. ទិស្វាន ទេវេ មុទិតមនេ ឧទគ្គេ, ចិត្តិំ ករិត្វាន ឥទមវោច [ករិត្វា ឥទមវោចាសិ (សី.)] តត្ថ;

‘‘កិំ ទេវសង្ឃោ អតិរិវ កល្យរូបោ, ទុស្សំ គហេត្វា រមយថ [ភមយថ (សី.)] កិំ បដិច្ច.

៦៨៦. ‘‘យទាបិ អាសី អសុរេហិ សង្គមោ, ជយោ សុរានំ អសុរា បរាជិតា.

តទាបិ នេតាទិសោ លោមហំសនោ, កិមព្ភុតំ ទដ្ឋុ មរូ បមោទិតា.

៦៨៧. ‘‘សេឡេន្តិ គាយន្តិ ច វាទយន្តិ ច, ភុជានិ ផោដេន្តិ [បោឋេន្តិ (សី. បី.), បោថេន្តិ (ក.)] ច នច្ចយន្តិ ច;

បុច្ឆាមិ វោហំ មេរុមុទ្ធវាសិនេ, ធុនាថ មេ សំសយំ ខិប្ប មារិសា’’.

៦៨៨. ‘‘សោ ពោធិសត្តោ រតនវរោ អតុល្យោ, មនុស្សលោកេ ហិតសុខត្ថាយ [ហិតសុខតាយ (សី. ស្យា. បី.)] ជាតោ;

សក្យាន គាមេ ជនបទេ លុម្ពិនេយ្យេ, តេនម្ហ តុដ្ឋា អតិរិវ កល្យរូបា.

៦៨៩. ‘‘សោ សព្ពសត្តុត្តមោ អគ្គបុគ្គលោ, នរាសភោ សព្ពបជានមុត្តមោ;

វត្តេស្សតិ ចក្កមិសិវ្ហយេ វនេ, នទំវ សីហោ ពលវា មិគាភិភូ’’.

៦៩០. តំ សទ្ទំ សុត្វា តុរិតមវសរី សោ, សុទ្ធោទនស្ស តទ ភវនំ ឧបាវិសិ [ឧបាគមិ (សី. បី.)];

និសជ្ជ តត្ថ ឥទមវោចាសិ សក្យេ, ‘‘កុហិំ កុមារោ អហមបិ ទដ្ឋុកាមោ’’.

៦៩១. តតោ កុមារំ ជលិតមិវ សុវណ្ណំ, ឧក្កាមុខេវ សុកុសលសម្បហដ្ឋំ [សុកុសលេន សម្បហដ្ឋំ (ក.)];

ទទ្ទល្លមានំ [ទទ្ទឡ្ហមានំ (ក.)] សិរិយា អនោមវណ្ណំ, ទស្សេសុ បុត្តំ អសិតវ្ហយស្ស សក្យា.

៦៩២. ទិស្វា កុមារំ សិខិមិវ បជ្ជលន្តំ, តារាសភំវ នភសិគមំ វិសុទ្ធំ;

សូរិយំ តបន្តំ សរទរិវព្ភមុត្តំ, អានន្ទជាតោ វិបុលមលត្ថ បីតិំ.

៦៩៣. អនេកសាខញ្ច សហស្សមណ្ឌលំ, ឆត្តំ មរូ ធារយុមន្តលិក្ខេ;

សុវណ្ណទណ្ឌា វីតិបតន្តិ ចាមរា, ន ទិស្សរេ ចាមរឆត្តគាហកា.

៦៩៤. ទិស្វា ជដី កណ្ហសិរិវ្ហយោ ឥសិ, សុវណ្ណនិក្ខំ វិយ បណ្ឌុកម្ពលេ;

សេតញ្ច ឆត្តំ ធរិយន្ត [ធារិយន្ត (ស្យា.), ធារយន្តំ (សី. ក.)] មុទ្ធនិ, ឧទគ្គចិត្តោ សុមនោ បដិគ្គហេ.

៦៩៥. បដិគ្គហេត្វា បន សក្យបុង្គវំ, ជិគីសតោ [ជិគិំសកោ (សី. ស្យា. បី.)] លក្ខណមន្តបារគូ;

បសន្នចិត្តោ គិរមព្ភុទីរយិ, ‘‘អនុត្តរាយំ ទ្វិបទានមុត្តមោ’’ [ទិបទានមុត្តមោ (សី. ស្យា. បី.)].

៦៩៦. អថត្តនោ គមនមនុស្សរន្តោ, អកល្យរូបោ គឡយតិ អស្សុកានិ;

ទិស្វាន សក្យា ឥសិមវោចុំ រុទន្តំ,

‘‘នោ ចេ កុមារេ ភវិស្សតិ អន្តរាយោ’’.

៦៩៧. ទិស្វាន សក្យេ ឥសិមវោច អកល្យេ, ‘‘នាហំ កុមារេ អហិតមនុស្សរាមិ;

ន ចាបិមស្ស ភវិស្សតិ អន្តរាយោ, ន ឱរកាយំ អធិមានសា [អធិមនសា (សី. ស្យា.)] ភវាថ.

៦៩៨. ‘‘សម្ពោធិយគ្គំ ផុសិស្សតាយំ កុមារោ, សោ ធម្មចក្កំ បរមវិសុទ្ធទស្សី;

វត្តេស្សតាយំ ពហុជនហិតានុកម្បី, វិត្ថារិកស្ស ភវិស្សតិ ព្រហ្មចរិយំ.

៦៩៩. ‘‘មមញ្ច អាយុ ន ចិរមិធាវសេសោ, អថន្តរា មេ ភវិស្សតិ កាលកិរិយា;

សោហំ ន សោស្សំ [សុស្សំ (សី. ស្យា.)] អសមធុរស្ស ធម្មំ, តេនម្ហិ អដ្ដោ ព្យសនំគតោ អឃាវី’’.

៧០០. សោ សាកិយានំ វិបុលំ ជនេត្វា បីតិំ, អន្តេបុរម្ហា និគ្គមា [និរគមា (សី. ស្យា.), និគមា (ក. សី.), និរគម (បី.)] ព្រហ្មចារី;

សោ ភាគិនេយ្យំ សយំ អនុកម្បមានោ, សមាទបេសិ អសមធុរស្ស ធម្មេ.

៧០១. ‘‘ពុទ្ធោតិ ឃោសំ យទ [យទិ (ស្យា. ក.)] បរតោ សុណាសិ, សម្ពោធិបត្តោ វិវរតិ ធម្មមគ្គំ;

គន្ត្វាន តត្ថ សមយំ បរិបុច្ឆមានោ [សយំ បរិបុច្ឆិយានោ (សី. ស្យា.)], ចរស្សុ តស្មិំ ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ’’.

៧០២. តេនានុសិដ្ឋោ ហិតមនេន តាទិនា, អនាគតេ បរមវិសុទ្ធទស្សិនា;

សោ នាលកោ ឧបចិតបុញ្ញសញ្ចយោ, ជិនំ បតិក្ខំ [បតិ + ឥក្ខំ = បតិក្ខំ] បរិវសិ រក្ខិតិន្ទ្រិយោ.

៧០៣. សុត្វាន ឃោសំ ជិនវរចក្កវត្តនេ, គន្ត្វាន ទិស្វា ឥសិនិសភំ បសន្នោ;

មោនេយ្យសេដ្ឋំ មុនិបវរំ អបុច្ឆិ, សមាគតេ អសិតាវ្ហយស្ស សាសនេតិ.

វត្ថុគាថា និដ្ឋិតា.

៧០៤. ‘‘អញ្ញាតមេតំ វចនំ, អសិតស្ស យថាតថំ;

តំ តំ គោតម បុច្ឆាមិ, សព្ពធម្មាន បារគុំ.

៧០៥. ‘‘អនគារិយុបេតស្ស, ភិក្ខាចរិយំ ជិគីសតោ;

មុនិ បព្រូហិ មេ បុដ្ឋោ, មោនេយ្យំ ឧត្តមំ បទំ’’.

៧០៦. ‘‘មោនេយ្យំ តេ ឧបញ្ញិស្សំ, (ឥតិ ភគវា) ទុក្ករំ ទុរភិសម្ភវំ;

ហន្ទ តេ នំ បវក្ខាមិ, សន្ថម្ភស្សុ ទឡ្ហោ ភវ.

៧០៧. ‘‘សមានភាគំ កុព្ពេថ, គាមេ អក្កុដ្ឋវន្ទិតំ;

មនោបទោសំ រក្ខេយ្យ, សន្តោ អនុណ្ណតោ ចរេ.

៧០៨. ‘‘ឧច្ចាវចា និច្ឆរន្តិ, ទាយេ អគ្គិសិខូបមា;

នារិយោ មុនិំ បលោភេន្តិ, តាសុ តំ មា បលោភយុំ.

៧០៩. ‘‘វិរតោ មេថុនា ធម្មា, ហិត្វា កាមេ បរោបរេ [បរោវរេ (សី. បី.), វរាវរេ (ស្យា.)];

អវិរុទ្ធោ អសារត្តោ, បាណេសុ តសថាវរេ.

៧១០. ‘‘យថា អហំ តថា ឯតេ, យថា ឯតេ តថា អហំ;

អត្តានំ ឧបមំ កត្វា, ន ហនេយ្យ ន ឃាតយេ.

៧១១. ‘‘ហិត្វា ឥច្ឆញ្ច លោភញ្ច, យត្ថ សត្តោ បុថុជ្ជនោ;

ចក្ខុមា បដិបជ្ជេយ្យ, តរេយ្យ នរកំ ឥមំ.

៧១២. ‘‘ឩនូទរោ មិតាហារោ, អប្បិច្ឆស្ស អលោលុបោ;

សទា [ស វេ (បី.)] ឥច្ឆាយ និច្ឆាតោ, អនិច្ឆោ ហោតិ និព្ពុតោ.

៧១៣. ‘‘ស បិណ្ឌចារំ ចរិត្វា, វនន្តមភិហារយេ;

ឧបដ្ឋិតោ រុក្ខមូលស្មិំ, អាសនូបគតោ មុនិ.

៧១៤. ‘‘ស ឈានបសុតោ ធីរោ, វនន្តេ រមិតោ សិយា;

ឈាយេថ រុក្ខមូលស្មិំ, អត្តានមភិតោសយំ.

៧១៥. ‘‘តតោ រត្យា វិវសានេ [វិវសនេ (សី. ស្យា. បី.)], គាមន្តមភិហារយេ;

អវ្ហានំ នាភិនន្ទេយ្យ, អភិហារញ្ច គាមតោ.

៧១៦. ‘‘ន មុនី គាមមាគម្ម, កុលេសុ សហសា ចរេ;

ឃាសេសនំ ឆិន្នកថោ, ន វាចំ បយុតំ ភណេ.

៧១៧. ‘‘អលត្ថំ យទិទំ សាធុ, នាលត្ថំ កុសលំ ឥតិ;

ឧភយេនេវ សោ តាទី, រុក្ខំវុបនិវត្តតិ [រុក្ខំវុ’បតិវត្តតិ (ក.), រុក្ខំវ ឧបាតិវត្តតិ (ស្យា.)].

៧១៨. ‘‘ស បត្តបាណិ វិចរន្តោ, អមូគោ មូគសម្មតោ;

អប្បំ ទានំ ន ហីឡេយ្យ, ទាតារំ នាវជានិយា.

៧១៩. ‘‘ឧច្ចាវចា ហិ បដិបទា, សមណេន បកាសិតា;

ន បារំ ទិគុណំ យន្តិ, នយិទំ ឯកគុណំ មុតំ.

៧២០. ‘‘យស្ស ច វិសតា នត្ថិ, ឆិន្នសោតស្ស ភិក្ខុនោ;

កិច្ចាកិច្ចប្បហីនស្ស, បរិឡាហោ ន វិជ្ជតិ.

៧២១. ‘‘មោនេយ្យំ តេ ឧបញ្ញិស្សំ, ខុរធារូបមោ ភវេ;

ជិវ្ហាយ តាលុមាហច្ច, ឧទរេ សញ្ញតោ សិយា.

៧២២. ‘‘អលីនចិត្តោ ច សិយា, ន ចាបិ ពហុ ចិន្តយេ;

និរាមគន្ធោ អសិតោ, ព្រហ្មចរិយបរាយណោ.

៧២៣. ‘‘ឯកាសនស្ស សិក្ខេថ, សមណូបាសនស្ស ច;

ឯកត្តំ មោនមក្ខាតំ, ឯកោ ចេ អភិរមិស្សសិ;

អថ ភាហិសិ [ភាសិហិ (សី. ស្យា. បី.)] ទសទិសា.

៧២៤. ‘‘សុត្វា ធីរានំ និគ្ឃោសំ, ឈាយីនំ កាមចាគិនំ;

តតោ ហិរិញ្ច សទ្ធញ្ច, ភិយ្យោ កុព្ពេថ មាមកោ.

៧២៥. ‘‘តំ នទីហិ វិជានាថ, សោព្ភេសុ បទរេសុ ច;

សណន្តា យន្តិ កុសោព្ភា [កុស្សុព្ភា (សី.)], តុណ្ហីយន្តិ មហោទធី.

៧២៦. ‘‘យទូនកំ តំ សណតិ, យំ បូរំ សន្តមេវ តំ;

អឌ្ឍកុម្ភូបមោ ពាលោ, រហទោ បូរោវ បណ្ឌិតោ.

៧២៧. ‘‘យំ សមណោ ពហុំ ភាសតិ, ឧបេតំ អត្ថសញ្ហិតំ;

ជានំ សោ ធម្មំ ទេសេតិ, ជានំ សោ ពហុ ភាសតិ.

៧២៨. ‘‘យោ ច ជានំ សំយតត្តោ, ជានំ ន ពហុ ភាសតិ;

ស មុនី មោនមរហតិ, ស មុនី មោនមជ្ឈគា’’តិ.

នាលកសុត្តំ ឯកាទសមំ និដ្ឋិតំ.