២. ធុតង្គបញ្ហោ

‘‘បស្សតារញ្ញកេ ភិក្ខូ, អជ្ឈោគាឡ្ហេ ធុតេ គុណេ;

បុន បស្សតិ គិហី រាជា, អនាគាមិផលេ ឋិតេ.

‘‘ឧភោបិ តេ វិលោកេត្វា, ឧប្បជ្ជិ សំសយោ មហា;

ពុជ្ឈេយ្យ ចេ គិហី ធម្មេ, ធុតង្គំ និប្ផលំ សិយា.

‘‘បរវាទិវាទមថនំ, និបុណំ បិដកត្តយេ;

ហន្ទ បុច្ឆេ កថិសេដ្ឋំ, សោ មេ កង្ខំ វិនេស្សតី’’តិ.

អថ ខោ មិលិន្ទោ រាជា យេនាយស្មា នាគសេនោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ នាគសេនំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ, ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មិលិន្ទោ រាជា អាយស្មន្តំ នាគសេនំ ឯតទវោច ‘‘ភន្តេ នាគសេន, អត្ថិ កោចិ គិហី អគារិកោ កាមភោគី បុត្តទារសម្ពាធសយនំ អជ្ឈាវសន្តោ កាសិកចន្ទនំ បច្ចនុភោន្តោ មាលាគន្ធវិលេបនំ ធារយន្តោ ជាតរូបរជតំ សាទិយន្តោ មណិមុត្តាកញ្ចនវិចិត្តមោឡិពទ្ធោ យេន សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិកត’’ន្តិ?

‘‘ន, មហារាជ, ឯកញ្ញេវ សតំ ន ទ្វេ សតានិ ន តីណិ ចត្តារិ បញ្ច សតានិ ន សហស្សំ ន សតសហស្សំ ន កោដិសតំ ន កោដិសហស្សំ ន កោដិសតសហស្សំ, តិដ្ឋតុ មហារាជ ទសន្នំ វីសតិយា សតស្ស សហស្សស្ស អភិសមយោ, កតមេន តេ បរិយាយេន អនុយោគំ ទម្មី’’តិ.

‘‘ត្វមេវេតំ ព្រូហី’’តិ. ‘‘តេនហិ តេ, មហារាជ, កថយិស្សាមិ សតេន វា សហស្សេន វា សតសហស្សេន វា កោដិយា វា កោដិសតេន វា កោដិសហស្សេន វា កោដិសតសហស្សេន វា, យា កាចិ នវង្គេ ពុទ្ធវចនេ សល្លេខិតាចារប្បដិបត្តិធុតវរង្គគុណនិស្សិតា [ធុតវរង្គគុណនិស្សិតា (សី. ស្យា. បី.)] ថា, តា សព្ពា ឥធ សមោសរិស្សន្តិ. យថា, មហារាជ, និន្នុន្នតសមវិសមថលាថលទេសភាគេ អភិវុដ្ឋំ ឧទកំ, សព្ពំ តំ តតោ វិនិគឡិត្វា មហោទធិំ សាគរំ សមោសរតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សម្បាទកេ សតិ យា កាចិ នវង្គេ ពុទ្ធវចនេ សល្លេខិតាចារប្បដិបត្តិធុតង្គគុណធរនិស្សិតា កថា, តា សព្ពា ឥធ សមោសរិស្សន្តិ.

‘‘មយ្ហម្បេត្ថ, មហារាជ, បរិព្យត្តតាយ ពុទ្ធិយា ការណបរិទីបនំ សមោសរិស្សតិ, តេនេសោ អត្ថោ សុវិភត្តោ វិចិត្តោ បរិបុណ្ណោ បរិសុទ្ធោ សមានីតោ ភវិស្សតិ. យថា, មហារាជ, កុសលោ លេខាចរិយោ អនុសិដ្ឋោ លេខំ ឱសារេន្តោ អត្តនោ ព្យត្តតាយ ពុទ្ធិយា ការណបរិទីបនេន លេខំ បរិបូរេតិ, ឯវំ សា លេខា សមត្តា បរិបុណ្ណា អនូនិកា ភវិស្សតិ. ឯវមេវ មយ្ហម្បេត្ថ បរិព្យត្តតាយ ពុទ្ធិយា ការណបរិទីបនំ សមោសរិស្សតិ, តេនេសោ អត្ថោ សុវិភត្តោ វិចិត្តោ បរិបុណ្ណោ បរិសុទ្ធោ សមានីតោ ភវិស្សតិ.

‘‘នគរេ, មហារាជ, សាវត្ថិយា បញ្ចកោដិមត្តា អរិយសាវកា ភគវតោ ឧបាសកឧបាសិកាយោ សត្តបណ្ណាសសហស្សានិ តីណិ ច សតសហស្សានិ អនាគាមិផលេ បតិដ្ឋិតា, តេ សព្ពេបិ គិហី យេវ, ន បព្ពជិតា. បុន តត្ថេវ កណ្ឌម្ពមូលេ យមកបាដិហារិយេ វីសតិ បាណកោដិយោ អភិសមិំសុ, បុន ចូឡរាហុលោវាទេ [មហារាហុលោវាទេ (សី. បី.)], មហាមង្គលសុត្តន្តេ, សមចិត្តបរិយាយេ, បរាភវសុត្តន្តេ, បុរាភេទសុត្តន្តេ, កលហវិវាទសុត្តន្តេ, ចូឡព្យូហសុត្តន្តេ, មហាព្យូហសុត្តន្តេ, តុវដកសុត្តន្តេ, សារិបុត្តសុត្តន្តេ គណនបថមតីតានំ ទេវតានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសិ.

‘‘នគរេ រាជគហេ បញ្ញាសសហស្សានិ តីណិ ច សតសហស្សានិ អរិយសាវកា ភគវតោ ឧបាសកឧបាសិកាយោ, បុន តត្ថេវ ធនបាលហត្ថិនាគទមនេ នវុតិ បាណកោដិយោ, បារាយនសមាគមេ បាសាណកចេតិយេ ចុទ្ទស បាណកោដិយោ, បុន ឥន្ទសាលគុហាយំ អសីតិ ទេវតាកោដិយោ, បុន ពារាណសិយំ ឥសិបតនេ មិគទាយេ បឋមេ ធម្មទេសនេ អដ្ឋារស ព្រហ្មកោដិយោ អបរិមាណា ច ទេវតាយោ, បុន តាវតិំសភវនេ បណ្ឌុកម្ពលសិលាយំ អភិធម្មទេសនាយ អសីតិ ទេវតាកោដិយោ, ទេវោរោហណេ សង្កស្សនគរទ្វារេ លោកវិវរណបាដិហារិយេ បសន្នានំ នរមរូនំ តិំស កោដិយោ អភិសមិំសុ.

បុន សក្កេសុ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ ពុទ្ធវំសទេសនាយ មហាសមយសុត្តន្តទេសនាយ ច គណនបថមតីតានំ ទេវតានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសិ. បុន សុមនមាលាការសមាគមេ, គរហទិន្នសមាគមេ, អានន្ទសេដ្ឋិសមាគមេ, ជម្ពុកាជីវកសមាគមេ, មណ្ឌុកទេវបុត្តសមាគមេ, មដ្ឋកុណ្ឌលិទេវបុត្តសមាគមេ, សុលសានគរសោភិនិសមាគមេ, សិរិមានគរសោភិនិសមាគមេ, បេសការធីតុសមាគមេ, ចូឡសុភទ្ទាសមាគមេ, សាកេតព្រាហ្មណស្ស អាឡាហនទស្សនសមាគមេ, សូនាបរន្តកសមាគមេ, សក្កបញ្ហសមាគមេ, តិរោកុដ្ដសមាគមេ [តិរោកុឌ្ឌសមាគមេ (សី. បី.)], រតនសុត្តសមាគមេ បច្ចេកំ ចតុរាសីតិយា បាណសហស្សានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសិ, យាវតា, មហារាជ, ភគវា លោកេ អដ្ឋាសិ, តាវ តីសុ មណ្ឌលេសុ សោឡសសុ មហាជនបទេសុ យត្ថ យត្ថ ភគវា វិហាសិ, តត្ថ តត្ថ យេភុយ្យេន ទ្វេ តយោ ចត្តារោ បញ្ច សតំ សហស្សំ សតសហស្សំ ទេវា ច មនុស្សា ច សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករិំសុ. យេ តេ, មហារាជ, ទេវា គិហី យេវ, ន តេ បព្ពជិតា, ឯតានិ ចេវ, មហារាជ, អញ្ញានិ ច អនេកានិ ទេវតាកោដិសតសហស្សានិ គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករិំសូ’’តិ.

‘‘យទិ, ភន្តេ នាគសេន, គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, អថ ឥមានិ ធុតង្គានិ កិមត្ថំ សាធេន្តិ, តេន ការណេន ធុតង្គានិ អកិច្ចករានិ ហោន្តិ. យទិ, ភន្តេ នាគសេន, វិនា មន្តោសធេហិ ព្យាធយោ វូបសមន្តិ, កិំ វមនវិរេចនាទិនា សរីរទុព្ពលករណេន? យទិ មុដ្ឋីហិ បដិសត្តុនិគ្គហោ ភវតិ, កិំ អសិសត្តិសរធនុកោទណ្ឌលគុឡមុគ្គរេហិ? យទិ គណ្ឋិកុដិលសុសិរកណ្ដលតាសាខា អាលម្ពិត្វា រុក្ខមភិរូហនំ ភវតិ, កិំ ទីឃទឡ្ហនិស្សេណិបរិយេសនេន? យទិ ថណ្ឌិលសេយ្យាយ ធាតុសមតា ភវតិ, កិំ សុខសម្ផស្សមហតិមហាសិរិសយនបរិយេសនេន? យទិ ឯកកោ សាសង្កសប្បដិភយវិសមកន្តារតរណសមត្ថោ ភវតិ, កិំ សន្នទ្ធសជ្ជមហតិមហាសត្ថបរិយេសនេន? យទិ នទិសរំ ពាហុនា តរិតុំ សមត្ថោ ភវតិ, កិំ ធុវសេតុនាវាបរិយេសនេន? យទិ សកសន្តកេន ឃាសច្ឆាទនំ កាតុំ បហោតិ, កិំ បរូបសេវនបិយសមុល្លាបបច្ឆាបុរេធាវនេន? យទិ អខាតតឡាកេ ឧទកំ លភតិ, កិំ ឧទបានតឡាកបោក្ខរណិខណនេន? ឯវមេវ ខោ, ភន្តេ នាគសេន, យទិ គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, កិំ ធុតគុណវរសមាទិយនេនា’’តិ?

‘‘អដ្ឋវីសតិ ខោ បនិមេ, មហារាជ, ធុតង្គគុណា យថាភុច្ចគុណា, យេហិ គុណេហិ ធុតង្គានិ សព្ពពុទ្ធានំ បិហយិតានិ បត្ថិតានិ. កតមេ អដ្ឋវីសតិ? ឥធ, មហារាជ, ធុតង្គំ សុទ្ធាជីវំ សុខផលំ អនវជ្ជំ ន បរទុក្ខាបនំ អភយំ អសម្បីឡនំ ឯកន្តវឌ្ឍិកំ អបរិហានិយំ អមាយំ អារក្ខា បត្ថិតទទំ សព្ពសត្តទមនំ សំវរហិតំ បតិរូបំ អនិស្សិតំ វិប្បមុត្តំ រាគក្ខយំ ទោសក្ខយំ មោហក្ខយំ មានប្បហានំ កុវិតក្កច្ឆេទនំ កង្ខាវិតរណំ កោសជ្ជវិទ្ធំសនំ អរតិប្បហានំ ខមនំ អតុលំ អប្បមាណំ សព្ពទុក្ខក្ខយគមនំ, ឥមេ ខោ, មហារាជ, អដ្ឋវីសតិ ធុតង្គគុណា យថាភុច្ចគុណា យេហិ គុណេហិ ធុតង្គានិ សព្ពពុទ្ធានំ បិហយិតានិ បត្ថិតានិ.

‘‘យេ ខោ តេ, មហារាជ, ធុតគុណេ សម្មា ឧបសេវន្តិ, តេ អដ្ឋារសហិ គុណេហិ សមុបេតា ភវន្តិ. កតមេហិ អដ្ឋារសហិ? អាចារោ តេសំ សុវិសុទ្ធោ ហោតិ, បដិបទា សុបូរិតា ហោតិ, កាយិកំ វាចសិកំ សុរក្ខិតំ ហោតិ, មនោសមាចារោ សុវិសុទ្ធោ ហោតិ, វីរិយំ សុបគ្គហិតំ ហោតិ, ភយំ វូបសម្មតិ, អត្តានុទិដ្ឋិព្យបគតា ហោតិ, អាឃាតោ ឧបរតោ ហោតិ, មេត្តា ឧបដ្ឋិតា ហោតិ, អាហារោ បរិញ្ញាតោ ហោតិ, សព្ពសត្តានំ គរុកតោ ហោតិ, ភោជនេ មត្តញ្ញូ ហោតិ, ជាគរិយមនុយុត្តោ ហោតិ, អនិកេតោ ហោតិ, យត្ថ ផាសុ តត្ថ វិហារី ហោតិ, បាបជេគុច្ឆី ហោតិ, វិវេការាមោ ហោតិ, សតតំ អប្បមត្តោ ហោតិ, យេ តេ, មហារាជ, ធុតគុណេ សម្មា ឧបសេវន្តិ, តេ ឥមេហិ អដ្ឋារសហិ គុណេហិ សមុបេតា ភវន្តិ.

‘‘ទស ឥមេ, មហារាជ, បុគ្គលា ធុតគុណារហា. កតមេ ទស? សទ្ធោ ហោតិ ហិរិមា ធិតិមា អកុហោ អត្ថវសី អលោលោ សិក្ខាកាមោ ទឡ្ហសមាទានោ អនុជ្ឈានពហុលោ មេត្តាវិហារី, ឥមេ ខោ, មហារាជ, ទស បុគ្គលា ធុតគុណារហា.

‘‘យេ តេ, មហារាជ, គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, សព្ពេ តេ បុរិមាសុ ជាតីសុ តេរសសុ ធុតគុណេសុ កតូបាសនា កតភូមិកម្មា, តេ តត្ថ ចារញ្ច បដិបត្តិញ្ច សោធយិត្វា អជ្ជេតរហិ គិហី យេវ សន្តា សន្តំ បរមត្តំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ.

‘‘យថា, មហារាជ, កុសលោ ឥស្សាសោ អន្តេវាសិកេ បឋមំ តាវ ឧបាសនសាលាយំ ចាបភេទចាបារោបនគ្គហណមុដ្ឋិប្បដិបីឡនអង្គុលិវិនាមនបាទឋបនសរគ្គហណសន្នហនអាកឌ្ឍន សទ្ធារណលក្ខនិយមនខិបនេ តិណបុរិសកឆកណ [ខណក (សី. បី.)] តិណបលាលមត្តិកាបុញ្ជផលកលក្ខវេធេ អនុសិក្ខាបេត្វា រញ្ញោ សន្តិកេ ឧបាសនំ អារាធយិត្វា អាជញ្ញរថគជតុរង្គធនធញ្ញហិរញ្ញសុវណ្ណទាសិទាសភរិយគាមវរំ លភតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យេ តេ គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, តេ សព្ពេ បុរិមាសុ ជាតីសុ តេរសសុ ធុតគុណេសុ កតូបាសនា កតភូមិកម្មា, តេ តត្ថេវ ចារញ្ច បដិបត្តិញ្ច សោធយិត្វា អជ្ជេតរហិ គិហី យេវ សន្តា សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ. ន, មហារាជ, ធុតគុណេសុ បុព្ពាសេវនំ វិនា ឯកិស្សា យេវ ជាតិយា អរហត្តំ សច្ឆិកិរិយា ហោតិ, ឧត្តមេន បន វីរិយេន ឧត្តមាយ បដិបត្តិយា តថារូបេន អាចរិយេន កល្យាណមិត្តេន អរហត្តំ សច្ឆិកិរិយា ហោតិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, ភិសក្កោ សល្លកត្តោ អាចរិយំ ធនេន វា វត្តប្បដិបត្តិយា វា អារាធេត្វា សត្តគ្គហណឆេទនលេខនវេធនសល្លុទ្ធរណវណធោវនសោសនភេសជ្ជានុលិម្បនវមន វិរេចនានុវាសនកិរិយមនុសិក្ខិត្វា វិជ្ជាសុ កតសិក្ខោ កតូបាសនោ កតហត្ថោ អាតុរេ ឧបសង្កមតិ តិកិច្ឆាយ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យេ តេ គិហី អគារិកា កាមភោគិនោ សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, តេ សព្ពេ បុរិមាសុ ជាតីសុ តេរសសុ ធុតគុណេសុ កតូបាសនា កតភូមិកម្មា, តេ តត្ថេវ ចារញ្ច បដិបត្តិញ្ច សោធយិត្វា អជ្ជេតរហិ គិហី យេវ សន្តា សន្តំ បរមត្ថំ និព្ពានំ សច្ឆិករោន្តិ, ន, មហារាជ, ធុតគុណេហិ អវិសុទ្ធានំ ធម្មាភិសមយោ ហោតិ.

‘‘យថា, មហារាជ, ឧទកស្ស អសេចនេន ពីជានំ អវិរូហនំ ហោតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ធុតគុណេហិ អវិសុទ្ធានំ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, អកតកុសលានំ អកតកល្យាណានំ សុគតិគមនំ ន ហោតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ធុតគុណេហិ អវិសុទ្ធានំ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ.

‘‘បថវិសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ បតិដ្ឋានដ្ឋេន. អាបោសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសមលធោវនដ្ឋេន. តេជោសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសវនជ្ឈាបនដ្ឋេន. វាយោសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសមលរជោបវាហនដ្ឋេន. អគទសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសព្យាធិវូបសមនដ្ឋេន. អមតសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសវិសនាសនដ្ឋេន. ខេត្តសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពសាមញ្ញគុណសស្សវិរូហនដ្ឋេន. មនោហរសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ បត្ថិតិច្ឆិតសព្ពសម្បត្តិវរទទដ្ឋេន. នាវាសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សំសារមហណ្ណវបារគមនដ្ឋេន. ភីរុត្តាណសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ ជរាមរណភីតានំ អស្សាសករណដ្ឋេន. មាតុសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កិលេសទុក្ខប្បដិបីឡិតានំ អនុគ្គាហកដ្ឋេន. បិតុសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កុសលវឌ្ឍិកាមានំ សព្ពសាមញ្ញគុណជនកដ្ឋេន. មិត្តសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពសាមញ្ញគុណបរិយេសនអវិសំវាទកដ្ឋេន. បទុមសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពកិលេសមលេហិ អនុបលិត្តដ្ឋេន. ចតុជ្ជាតិយវរគន្ធសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កិលេសទុគ្គន្ធបដិវិនោទនដ្ឋេន. គិរិរាជវរសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ អដ្ឋលោកធម្មវាតេហិ អកម្បិយដ្ឋេន. អាកាសសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពត្ថ គហណាបគតឧរុវិសដវិត្ថតមហន្តដ្ឋេន. នទីសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កិលេសមលបវាហនដ្ឋេន. សុទេសកសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ ជាតិកន្តារកិលេសវនគហននិត្ថរណដ្ឋេន. មហាសត្ថវាហសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សព្ពភយសុញ្ញខេមអភយវរបវរនិព្ពាននគរសម្បាបនដ្ឋេន. សុមជ្ជិតវិមលាទាសសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ សង្ខារានំ សភាវទស្សនដ្ឋេន. ផលកសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កិលេសលគុឡសរសត្តិបដិពាហនដ្ឋេន. ឆត្តសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ កិលេសវស្សតិវិធគ្គិសន្តាបាតបបដិពាហនដ្ឋេន. ចន្ទសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ បិហយិតបត្ថិតដ្ឋេន. សូរិយសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ មោហតមតិមិរនាសនដ្ឋេន. សាគរសមំ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ អនេកវិធសាមញ្ញគុណវររតនុដ្ឋានដ្ឋេន, អបរិមិតអសង្ខ្យេយ្យអប្បមេយ្យដ្ឋេន ច. ឯវំ ខោ, មហារាជ, ធុតគុណំ វិសុទ្ធិកាមានំ ពហូបការំ សព្ពទរថបរិឡាហនុទំ អរតិនុទំ ភយនុទំ ភវនុទំ ខីលនុទំ មលនុទំ សោកនុទំ ទុក្ខនុទំ រាគនុទំ ទោសនុទំ មោហនុទំ មាននុទំ ទិដ្ឋិនុទំ សព្ពាកុសលធម្មនុទំ យសាវហំ ហិតាវហំ សុខាវហំ ផាសុករំ បីតិករំ យោគក្ខេមករំ អនវជ្ជំ ឥដ្ឋសុខវិបាកំ គុណរាសិគុណបុញ្ជំ អបរិមិតអសង្ខ្យេយ្យ អប្បមេយ្យគុណំ វរំ បវរំ អគ្គំ.

‘‘យថា, មហារាជ, មនុស្សា ឧបត្ថម្ភវសេន ភោជនំ ឧបសេវន្តិ, ហិតវសេន ភេសជ្ជំ ឧបសេវន្តិ, ឧបការវសេន មិត្តំ ឧបសេវន្តិ, តារណវសេន នាវំ ឧបសេវន្តិ, សុគន្ធវសេន មាលាគន្ធំ ឧបសេវន្តិ, អភយវសេន ភីរុត្តាណំ ឧបសេវន្តិ, បតិដ្ឋាវសេន [បតិដ្ឋានវសេន (ក.)] បថវិំ ឧបសេវន្តិ, សិប្បវសេន អាចរិយំ ឧបសេវន្តិ, យសវសេន រាជានំ ឧបសេវន្តិ, កាមទទវសេន មណិរតនំ ឧបសេវន្តិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, សព្ពសាមញ្ញគុណទទវសេន អរិយា ធុតគុណំ ឧបសេវន្តិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, ឧទកំ ពីជវិរូហនាយ, អគ្គិ ឈាបនាយ, អាហារោ ពលាហរណាយ, លតា ពន្ធនាយ, សត្ថំ ឆេទនាយ, បានីយំ បិបាសាវិនយនាយ, និធិ អស្សាសករណាយ, នាវា តីរសម្បាបនាយ, ភេសជ្ជំ ព្យាធិវូបសមនាយ, យានំ សុខគមនាយ, ភីរុត្តាណំ ភយវិនោទនាយ, រាជា អារក្ខត្ថាយ, ផលកំ ទណ្ឌលេឌ្ឌុលគុឡសរសត្តិបដិពាហនាយ, អាចរិយោ អនុសាសនាយ, មាតា បោសនាយ, អាទាសោ ឱលោកនាយ, អលង្ការោ សោភនាយ, វត្ថំ បដិច្ឆាទនាយ, និស្សេណី អារោហនាយ, តុលា វិសមវិក្ខេបនាយ [និក្ខេបនាយ (សី. បី.)], មន្តំ បរិជប្បនាយ, អាវុធំ តជ្ជនីយបដិពាហនាយ, បទីបោ អន្ធការវិធមនាយ, វាតោ បរិឡាហនិព្ពាបនាយ, សិប្បំ វុត្តិនិប្ផាទនាយ, អគទំ ជីវិតរក្ខណាយ, អាករោ រតនុប្បាទនាយ, រតនំ អលង្ករាយ, អាណា អនតិក្កមនាយ, ឥស្សរិយំ វសវត្តនាយ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ធុតគុណំ សាមញ្ញពីជវិរូហនាយ, កិលេសមលឈាបនាយ, ឥទ្ធិពលាហរណាយ, សតិសំវរនិពន្ធនាយ, វិមតិវិចិកិច្ឆាសមុច្ឆេទនាយ, តណ្ហាបិបាសាវិនយនាយ, អភិសមយអស្សាសករណាយ, ចតុរោឃនិត្ថរណាយ, កិលេសព្យាធិវូបសមាយ, និព្ពានសុខប្បដិលាភាយ, ជាតិជរាព្យាធិមរណសោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសភយវិនោទនាយ, សាមញ្ញគុណបរិរក្ខណាយ, អរតិកុវិតក្កបដិពាហនាយ, សកលសាមញ្ញត្ថានុសាសនាយ, សព្ពសាមញ្ញគុណបោសនាយ, សមថវិបស្សនាមគ្គផលនិព្ពានទស្សនាយ, សកលលោកថុតថោមិតមហតិមហាសោភនករណាយ, សព្ពាបាយបិទហនាយ, សាមញ្ញត្ថសេលសិខរមុទ្ធនិ អភិរូហនាយ, វង្កកុដិលវិសមចិត្តវិក្ខេបនាយ [ចិត្តនិក្ខេបនាយ (សី. បី.)], សេវិតព្ពាសេវិតព្ពធម្មេ សាធុសជ្ឈាយករណាយ, សព្ពកិលេសបដិសត្តុតជ្ជនាយ, អវិជ្ជន្ធការវិធមនាយ, តិវិធគ្គិសន្តាបបរិឡាហនិព្ពាបនាយ, សណ្ហសុខុមសន្តសមាបត្តិនិប្ផាទនាយ, សកលសាមញ្ញគុណបរិរក្ខណាយ, ពោជ្ឈង្គវររតនុប្បាទនាយ, យោគិជនាលង្ករណាយ, អនវជ្ជនិបុណសុខុមសន្តិសុខមនតិក្កមនាយ, សកលសាមញ្ញអរិយធម្មវសវត្តនាយ. ឥតិ, មហារាជ, ឥមេសំ គុណានំ អធិគមាយ យទិទំ ឯកមេកំ ធុតគុណំ, ឯវំ, មហារាជ, អតុលិយំ ធុតគុណំ អប្បមេយ្យំ អសមំ អប្បដិសមំ អប្បដិភាគំ អប្បដិសេដ្ឋំ ឧត្តរំ សេដ្ឋំ វិសិដ្ឋំ អធិកំ អាយតំ បុថុលំ វិសដំ វិត្ថតំ គរុកំ ភារិយំ មហន្តំ.

‘‘យោ ខោ, មហារាជ, បុគ្គលោ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ កុហកោ លុទ្ធោ ឱទរិកោ លាភកាមោ យសកាមោ កិត្តិកាមោ អយុត្តោ អប្បត្តោ អននុច្ឆវិកោ អនរហោ អប្បតិរូបោ ធុតង្គំ [តធុគុណំ (ក.) ឯវមុបរិបិ] សមាទិយតិ, សោ ទិគុណំ ទណ្ឌមាបជ្ជតិ, សព្ពគុណឃាតមាបជ្ជតិ, ទិដ្ឋធម្មិកំ ហីឡនំ ខីឡនំ គរហនំ ឧប្បណ្ឌនំ ខិបនំ អសម្ភោគំ និស្សារណំ និច្ឆុភនំ បវាហនំ បព្ពាជនំ បដិលភតិ, សម្បរាយេបិ សតយោជនិកេ អវីចិមហានិរយេ ឧណ្ហកឋិតតត្តសន្តត្តអច្ចិជាលាមាលកេ អនេកវស្សកោដិសតសហស្សានិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ ផេណុទ្ទេហកំ សម្បរិវត្តកំ បច្ចតិ, តតោ មុច្ចិត្វា [មុច្ចិត្វា (សី. បី.)] កិសផរុសកាឡង្គបច្ចង្គោ សូនុទ្ធុមាតសុសិរុត្តមង្គោ [សូនុទ្ធុមាតសូចិមុខបមាណសុសិរុត្តមង្គោ (សី. បី.)] ឆាតោ បិបាសិតោ វិសមភីមរូបវណ្ណោ ភគ្គកណ្ណសោតោ ឧម្មីលិតនិមីលិតនេត្តនយនោ អរុគត្តបក្កគត្តោ បុឡវាកិណ្ណសព្ពកាយោ វាតមុខេ ជលមានោ វិយ អគ្គិក្ខន្ធោ អន្តោ ជលមានោ បជ្ជលមានោ អតាណោ អសរណោ អារុណ្ណរុណ្ណការុញ្ញរវំ បរិទេវមានោ និជ្ឈាមតណ្ហិកោ សមណមហាបេតោ ហុត្វា អាហិណ្ឌមានោ មហិយា អដ្ដស្សរំ ករោតិ.

‘‘យថា, មហារាជ, កោចិ អយុត្តោ អប្បត្តោ អននុច្ឆវិកោ អនរហោ អប្បតិរូបោ ហីនោ កុជាតិកោ ខត្តិយាភិសេកេន អភិសិញ្ចតិ, សោ លភតិ ហត្ថច្ឆេទំ បាទច្ឆេទំ ហត្ថបាទច្ឆេទំ កណ្ណច្ឆេទំ នាសច្ឆេទំ កណ្ណនាសច្ឆេទំ ពិលង្គថាលិកំ សង្ខមុណ្ឌិកំ រាហុមុខំ ជោតិមាលិកំ ហត្ថបជ្ជោតិកំ ឯរកវត្តិកំ ចីរកវាសិកំ ឯណេយ្យកំ ពឡិសមំសិកំ កហាបណកំ ខារាបតច្ឆិកំ បលិឃបរិវត្តិកំ បលាលបីឋកំ តត្តេន តេលេន ឱសិញ្ចនំ សុនខេហិ ខាទាបនំ ជីវសូលារោបនំ អសិនា សីសច្ឆេទំ អនេកវិហិតម្បិ កម្មការណំ អនុភវតិ. កិំ ការណា? អយុត្តោ អប្បត្តោ អននុច្ឆវិកោ អនរហោ អប្បតិរូបោ ហីនោ កុជាតិកោ មហន្តេ ឥស្សរិយេ ឋានេ អត្តានំ ឋបេសិ, វេលំ ឃាតេសិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោ កោចិ បុគ្គលោ បាបិច្ឆោ…បេ… មហិយា អដ្ដស្សរំ ករោតិ.

‘‘យោ បន, មហារាជ, បុគ្គលោ យុត្តោ បត្តោ អនុច្ឆវិកោ អរហោ បតិរូបោ អប្បិច្ឆោ សន្តុដ្ឋោ បវិវិត្តោ អសំសដ្ឋោ អារទ្ធវីរិយោ បហិតត្តោ អសឋោ អមាយោ អនោទរិកោ អលាភកាមោ អយសកាមោ អកិត្តិកាមោ សទ្ធោ សទ្ធាបព្ពជិតោ ជរាមរណា មុច្ចិតុកាមោ ‘សាសនំ បគ្គណ្ហិស្សាមី’តិ ធុតង្គំ សមាទិយតិ, សោ ទិគុណំ បូជំ អរហតិ ទេវានញ្ច បិយោ ហោតិ មនាបោ បិហយិតោ បត្ថិតោ, ជាតិសុមនមល្លិកាទីនំ វិយ បុប្ផំ នហាតានុលិត្តស្ស, ជិឃច្ឆិតស្ស វិយ បណីតភោជនំ, បិបាសិតស្ស វិយ សីតលវិមលសុរភិបានីយំ, វិសគតស្ស វិយ ឱសធវរំ, សីឃគមនកាមស្ស វិយ អាជញ្ញរថវរុត្តមំ, អត្ថកាមស្ស វិយ មនោហរមណិរតនំ, អភិសិញ្ចិតុកាមស្ស វិយ បណ្ឌរវិមលសេតច្ឆត្តំ, ធម្មកាមស្ស វិយ អរហត្តផលាធិគមមនុត្តរំ. តស្ស ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆន្តិ, ចត្តារោ សម្មប្បធានា ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត ពោជ្ឈង្គា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ភាវនាបារិបូរិំ គច្ឆតិ, សមថវិបស្សនា អធិគច្ឆតិ, អធិគមប្បដិបត្តិ បរិណមតិ, ចត្តារិ សាមញ្ញផលានិ ចតស្សោ បដិសម្ភិទា តិស្សោ វិជ្ជា ឆឡភិញ្ញា កេវលោ ច សមណធម្មោ សព្ពេ តស្សាធេយ្យា ហោន្តិ, វិមុត្តិបណ្ឌរវិមលសេតច្ឆត្តេន អភិសិញ្ចតិ.

‘‘យថា, មហារាជ, រញ្ញោ ខត្តិយស្ស អភិជាតកុលកុលីនស្ស ខត្តិយាភិសេកេន អភិសិត្តស្ស បរិចរន្តិ សរដ្ឋនេគមជានបទភដពលា [ពលត្ថា (សី. បី.)] អដ្ឋត្តិំសា ច រាជបរិសា នដនច្ចកា មុខមង្គលិកា សោត្ថិវាចកា សមណព្រាហ្មណសព្ពបាសណ្ឌគណា អភិគច្ឆន្តិ, យំ កិញ្ចិ បថវិយា បដ្ដនរតនាករនគរសុង្កដ្ឋានវេរជ្ជកឆេជ្ជភេជ្ជជនមនុសាសនំ សព្ពត្ថ សាមិកោ ភវតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោ កោចិ បុគ្គលោ យុត្តោ បត្តោ…បេ… វិមុត្តិបណ្ឌរវិមលសេតច្ឆត្តេន អភិសិញ្ចតិ.

‘‘តេរសិមានិ, មហារាជ, ធុតង្គានិ, យេហិ សុទ្ធិកតោ និព្ពានមហាសមុទ្ទំ បវិសិត្វា ពហុវិធំ ធម្មកីឡមភិកីឡតិ, រូបារូបអដ្ឋសមាបត្តិយោ វឡញ្ជេតិ, ឥទ្ធិវិធំ ទិព្ពសោតធាតុំ បរចិត្តវិជាននំ បុព្ពេនិវាសានុស្សតិំ ទិព្ពចក្ខុំ សព្ពាសវក្ខយញ្ច បាបុណាតិ. កតមេ តេរស? បំសុកូលិកង្គំ តេចីវរិកង្គំ បិណ្ឌបាតិកង្គំ សបទានចារិកង្គំ ឯកាសនិកង្គំ បត្តបិណ្ឌិកង្គំ ខលុបច្ឆាភត្តិកង្គំ អារញ្ញិកង្គំ រុក្ខមូលិកង្គំ អព្ភោកាសិកង្គំ សោសានិកង្គំ យថាសន្ថតិកង្គំ នេសជ្ជិកង្គំ, ឥមេហិ ខោ, មហារាជ, តេរសហិ ធុតគុណេហិ បុព្ពេ អាសេវិតេហិ និសេវិតេហិ ចិណ្ណេហិ បរិចិណ្ណេហិ ចរិតេហិ ឧបចរិតេហិ បរិបូរិតេហិ កេវលំ សាមញ្ញំ បដិលភតិ, តស្សាធេយ្យា ហោន្តិ កេវលា សន្តា សុខា សមាបត្តិយោ.

‘‘យថា, មហារាជ, សធនោ នាវិកោ បដ្ដនេ សុដ្ឋុ កតសុង្កោ មហាសមុទ្ទំ បវិសិត្វា វង្គំ តក្កោលំ ចីនំ សោវីរំ សុរដ្ឋំ អលសន្ទំ កោលបដ្ដនំ សុវណ្ណភូមិំ គច្ឆតិ អញ្ញម្បិ យំ កិញ្ចិ នាវាសញ្ចរណំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឥមេហិ តេរសហិ ធុតគុណេហិ បុព្ពេ អាសេវិតេហិ និសេវិតេហិ ចិណ្ណេហិ បរិចិណ្ណេហិ ចរិតេហិ ឧបចរិតេហិ បរិបូរិតេហិ កេវលំ សាមញ្ញំ បដិលភតិ, តស្សាធេយ្យា ហោន្តិ កេវលា សន្តា សុខា សមាបត្តិយោ.

‘‘យថា, មហារាជ, កស្សកោ បឋមំ ខេត្តទោសំ តិណកដ្ឋបាសាណំ អបនេត្វា កសិត្វា វបិត្វា សម្មា ឧទកំ បវេសេត្វា រក្ខិត្វា គោបេត្វា លវនមទ្ទនេន ពហុធញ្ញកោ ហោតិ, តស្សាធេយ្យា ភវន្តិ យេ កេចិ អធនា កបណា ទលិទ្ទា ទុគ្គតជនា, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឥមេហិ តេរសហិ ធុតគុណេហិ បុព្ពេ អាសេវិតេហិ…បេ… កេវលា សន្តា សុខា សមាបត្តិយោ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ អភិជាតកុលីនោ ឆេជ្ជភេជ្ជជនមនុសាសនេ ឥស្សរោ ហោតិ វសវត្តី សាមិកោ ឥច្ឆាករណោ, កេវលា ច មហាបថវី តស្សាធេយ្យា ហោតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឥមេហិ តេរសហិ ធុតគុណេហិ បុព្ពេ អាសេវិតេហិ និសេវិតេហិ ចិណ្ណេហិ បរិចិណ្ណេហិ ចរិតេហិ ឧបចរិតេហិ បរិបូរិតេហិ ជិនសាសនវរេ ឥស្សរោ ហោតិ វសវត្តី សាមិកោ ឥច្ឆាករណោ, កេវលា ច សមណគុណា តស្សាធេយ្យា ហោន្តិ.

‘‘ននុ, មហារាជ, ថេរោ ឧបសេនោ វង្គន្តបុត្តោ សល្លេខធុតគុណេ បរិបូរការិតាយ អនាទិយិត្វា សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិកំ សបរិសោ នរទម្មសារថិំ បដិសល្លានគតំ ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ, ភគវា ច តំ សុវិនីតំ បរិសំ ឱលោកេត្វា ហដ្ឋតុដ្ឋោ បមុទិតោ ឧទគ្គោ បរិសាយ សទ្ធិំ សល្លាបំ សល្លបិត្វា អសម្ភិន្នេន ព្រហ្មស្សរេន ឯតទវោច ‘បាសាទិកា ខោ បន ត្យាយំ ឧបសេន បរិសា, កតំ ត្វំ ឧបសេន បរិសំ វិនេសី’តិ. សោបិ សព្ពញ្ញុនា ទសពលេន ទេវាតិទេវេន បុដ្ឋោ យថាភូតសភាវគុណវសេន ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘យោ កោចិ មំ, ភន្តេ, ឧបសង្កមិត្វា បព្ពជ្ជំ វា និស្សយំ វា យាចតិ, តមហំ ឯវំ វទាមិ ‘‘អហំ ខោ អាវុសោ អារញ្ញិកោ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ តេចីវរិកោ. សចេ ត្វម្បិ អារញ្ញិកោ ភវិស្សសិ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ តេចីវរិកោ, ឯវាហំ តំ បព្ពាជេស្សាមិ និស្សយំ ទស្សាមី’’តិ, សចេ សោ មេ, ភន្តេ, បដិស្សុណិត្វា នន្ទតិ ឱរមតិ, ឯវាហំ តំ បព្ពាជេមិ និស្សយំ ទេមិ, សចេ ន នន្ទតិ ន ឱរមតិ, ន តំ បព្ពាជេមិ, ន និស្សយំ ទេមិ, ឯវាហំ, ភន្តេ, បរិសំ វិនេមី’’តិ. ឯវំ ខោ [ឯវម្បិ (ក.)], មហារាជ, ធុតគុណវរសមាទិណ្ណោ ជិនសាសនវរេ ឥស្សរោ ហោតិ. វសវត្តី សាមិកោ ឥច្ឆាករណោ, តស្សាធេយ្យា ហោន្តិ កេវលា សន្តា សុខា សមាបត្តិយោ.

‘‘យថា, មហារាជ, បទុមំ អភិវុទ្ធបរិសុទ្ធឧទិច្ចជាតិប្បភវំ សិនិទ្ធំ មុទុ លោភនីយំ សុគន្ធំ បិយំ បត្ថិតំ បសត្ថំ ជលកទ្ទមមនុបលិត្តំ អណុបត្តកេសរកណ្ណិកាភិមណ្ឌិតំ ភមរគណសេវិតំ សីតលសលិលសំវទ្ធំ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឥមេហិ តេរសហិ ធុតគុណេហិ បុព្ពេ អាសេវិតេហិ និសេវិតេហិ ចិណ្ណេហិ បរិចិណ្ណេហិ ចរិតេហិ ឧបចរិតេហិ បរិបូរិតេហិ អរិយសាវកោ តិំសគុណវរេហិ សមុបេតោ ហោតិ.

‘‘កតមេហិ តិំសគុណវរេហិ? សិនិទ្ធមុទុមទ្ទវមេត្តចិត្តោ ហោតិ, ឃាតិតហតវិហតកិលេសោ ហោតិ, ហតនិហតមានទព្ពោ ហោតិ, អចលទឡ្ហនិវិដ្ឋនិព្ពេមតិកសទ្ធោ ហោតិ, បរិបុណ្ណបីណិតបហដ្ឋលោភនីយសន្តសុខសមាបត្តិលាភី ហោតិ, សីលវរបវរអសមសុចិគន្ធបរិភាវិតោ ហោតិ, ទេវមនុស្សានំ បិយោ ហោតិ មនាបោ, ខីណាសវអរិយវរបុគ្គលបត្ថិតោ, ទេវមនុស្សានំ វន្ទិតបូជិតោ, ពុធវិពុធបណ្ឌិតជនានំ ថុតថវិតថោមិតបសត្ថោ, ឥធ វា ហុរំ វា លោកេន អនុបលិត្តោ, អប្បថោកវជ្ជេបិ [អប្បសាវជ្ជេបិ (ក.)] ភយទស្សាវី, វិបុលវរសម្បត្តិកាមានំ មគ្គផលវរត្ថសាធនោ, អាយាចិតវិបុលបណីតបច្ចយភាគី, អនិកេតសយនោ, ឈានជ្ឈោសិតតប្បវរវិហារី, វិជដិតកិលេសជាលវត្ថុ, ភិន្នភគ្គសង្កុដិតសញ្ឆិន្នគតិនីវរណោ, អកុប្បធម្មោ, អភិនីតវាសោ, អនវជ្ជភោគី, គតិវិមុត្តោ, ឧត្តិណ្ណសព្ពវិចិកិច្ឆោ, វិមុត្តិជ្ឈោសិតត្ថោ [វិមុត្តិជ្ឈាសិតត្តោ (សី. បី.)], ទិដ្ឋធម្មោ, អចលទឡ្ហភីរុត្តាណមុបគតោ, សមុច្ឆិន្នានុសយោ, សព្ពាសវក្ខយំ បត្តោ, សន្តសុខសមាបត្តិវិហារពហុលោ, សព្ពសមណគុណសមុបេតោ, ឥមេហិ តិំសគុណវរេហិ សមុបេតោ ហោតិ.

‘‘ននុ, មហារាជ, ថេរោ សារិបុត្តោ ទសសហស្សិលោកធាតុយា អគ្គបុរិសោ ឋបេត្វា ទសពលំ លោកាចរិយំ, សោបិ អបរិមិតមសង្ខ្យេយ្យកប្បេ សមាចិតកុសលមូលោ [សមាចិណ្ណកុសលមូលោ (ក.)] ព្រាហ្មណកុលកុលីនោ មនាបិកំ កាមរតិំ អនេកសតសង្ខំ ធនវរញ្ច ឱហាយ ជិនសាសនេ បព្ពជិត្វា ឥមេហិ តេរសហិ ធុតគុណេហិ កាយវចីចិត្តំ ទមយិត្វា អជ្ជេតរហិ អនន្តគុណសមន្នាគតោ គោតមស្ស ភគវតោ សាសនវរេ ធម្មចក្កមនុប្បវត្តកោ ជាតោ. ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ភគវតា ទេវាតិទេវេន ឯកង្គុត្តរនិកាយវរលញ្ឆកេ –

‘‘នាហំ, ភិក្ខវេ, អញ្ញំ ឯកបុគ្គលម្បិ សមនុបស្សាមិ, យោ ឯវំ តថាគតេន អនុត្តរំ ធម្មចក្កំ បវត្តិតំ សម្មទេវ អនុប្បវត្តេតិ, យថយិទំ ភិក្ខវេ, សារិបុត្តោ, សារិបុត្តោ. ភិក្ខវេ, តថាគតេន អនុត្តរំ ធម្មចក្កំ បវត្តិតំ សម្មទេវ អនុប្បវត្តេតី’’’តិ.

‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, យំ កិញ្ចិ នវង្គំ ពុទ្ធវចនំ, យា ច លោកុត្តរា កិរិយា, យា ច លោកេ អធិគមវិបុលវរសម្បត្តិយោ, សព្ពំ តំ តេរសសុ ធុតគុណេសុ សមោធានោបគត’’ [សមោធានេតព្ពំ (ក.)] ន្តិ.

ធុតង្គបញ្ហោ ទុតិយោ.

អនុមានវគ្គោ ចតុត្ថោ.