៨. ធម្មាភិសមយបញ្ហោ

៨. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, យេ តេ សម្មា បដិបជ្ជន្តិ, តេសំ សព្ពេសំ យេវ ធម្មាភិសមយោ ហោតិ, ឧទាហុ កស្សចិ ន ហោតី’’តិ? ‘‘កស្សចិ, មហារាជ, ហោតិ, កស្សចិ ន ហោតី’’តិ. ‘‘កស្ស ភន្តេ ហោតិ, កស្ស ន ហោតី’’តិ? ‘‘តិរច្ឆានគតស្ស, មហារាជ, សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ, បេត្តិវិសយូបបន្នស្ស…បេ… មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស…បេ… កុហកស្ស…បេ… មាតុឃាតកស្ស…បេ… បិតុឃាតកស្ស…បេ… អរហន្តឃាតកស្ស…បេ… សង្ឃភេទកស្ស…បេ… លោហិតុប្បាទកស្ស…បេ… ថេយ្យសំវាសកស្ស…បេ… តិត្ថិយបក្កន្តស្ស…បេ… ភិក្ខុនិទូសកស្ស…បេ… តេរសន្នំ គរុកាបត្តីនំ អញ្ញតរំ អាបជ្ជិត្វា អវុដ្ឋិតស្ស…បេ… បណ្ឌកស្ស…បេ… ឧភតោព្យញ្ជនកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ…បេ… យោបិ មនុស្សទហរកោ ឩនកសត្តវស្សិកោ, តស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ. ឥមេសំ ខោ, មហារាជ, សោឡសន្នំ បុគ្គលានំ សុប្បដិបន្នានម្បិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតី’’តិ.

‘‘ភន្តេ នាគសេន, យេ តេ បន្នរស បុគ្គលា វិរុទ្ធា យេវ, តេសំ ធម្មាភិសមយោ ហោតុ វា មា វា ហោតុ, អថ កេន ការណេន មនុស្សទហរកស្ស ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ? ឯត្ថ តាវ បញ្ហោ ភវតិ ‘ននុ នាម ទហរកស្ស ន រាគោ ហោតិ, ន ទោសោ ហោតិ, ន មោហោ ហោតិ, ន មានោ ហោតិ, ន មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ, ន អរតិ ហោតិ, ន កាមវិតក្កោ ហោតិ, អមិស្សិតោ កិលេសេហិ, សោ នាម ទហរកោ យុត្តោ ច បត្តោ ច អរហតិ ច ចត្តារិ សច្ចានិ ឯកបដិវេធេន បដិវិជ្ឈិតុ’’’ន្តិ.

‘‘តញ្ញេវេត្ថ, មហារាជ, ការណំ, យេនាហំ ការណេន ភណាមិ ‘ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតី’តិ. យទិ, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកោ រជនីយេ រជ្ជេយ្យ, ទុស្សនីយេ ទុស្សេយ្យ, មោហនីយេ មុយ្ហេយ្យ, មទនីយេ មជ្ជេយ្យ, ទិដ្ឋិំ វិជានេយ្យ, រតិញ្ច អរតិញ្ច វិជានេយ្យ, កុសលាកុសលំ វិតក្កេយ្យ, ភវេយ្យ តស្ស ធម្មាភិសមយោ, អបិ ច, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកស្ស ចិត្តំ អពលំ ទុព្ពលំ បរិត្តំ អប្បំ ថោកំ មន្ទំ អវិភូតំ, អសង្ខតា និព្ពានធាតុ គរុកា ភារិកា វិបុលា មហតី. ឩនកសត្តវស្សិកោ, មហារាជ, តេន ទុព្ពលេន ចិត្តេន បរិត្តកេន មន្ទេន អវិភូតេន ន សក្កោតិ គរុកំ ភារិកំ វិបុលំ មហតិំ អសង្ខតំ និព្ពានធាតុំ បដិវិជ្ឈិតុំ.

‘‘យថា, មហារាជ, សិនេរុបព្ពតរាជា គរុកោ ភារិកោ វិបុលោ មហន្តោ, អបិ នុ ខោ តំ, មហារាជ, បុរិសោ អត្តនោ បាកតិកេន ថាមពលវីរិយេន សក្កុណេយ្យ សិនេរុបព្ពតរាជានំ ឧទ្ធរិតុ’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កេន ការណេន មហារាជា’’តិ? ‘‘ទុព្ពលត្តា, ភន្តេ, បុរិសស្ស, មហន្តត្តា សិនេរុបព្ពតរាជស្សា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកស្ស ចិត្តំ អពលំ ទុព្ពលំ បរិត្តំ អប្បំ ថោកំ មន្ទំ អវិភូតំ, អសង្ខតា និព្ពានធាតុ គរុកា ភារិកា វិបុលា មហតី. ឩនកសត្តវស្សិកោ តេន ទុព្ពលេន ចិត្តេន បរិត្តេន មន្ទេន អវិភូតេន ន សក្កោតិ គរុកំ ភារិកំ វិបុលំ មហតិំ អសង្ខតំ និព្ពានធាតុំ បដិវិជ្ឈិតុំ, តេន ការណេន ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, អយំ មហាបថវី ទីឃា អាយតា បុថុលា វិត្ថតា វិសាលា វិត្ថិណ្ណា វិបុលា មហន្តា, អបិ នុ ខោ តំ, មហារាជ, មហាបថវិំ សក្កា បរិត្តកេន ឧទកពិន្ទុកេន តេមេត្វា ឧទកចិក្ខល្លំ កាតុ’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កេន ការណេន, មហារាជា’’តិ? ‘‘បរិត្តត្តា, ភន្តេ, ឧទកពិន្ទុស្ស, មហន្តត្តា មហាបថវិយា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកស្ស ចិត្តំ អពលំ ទុព្ពលំ បរិត្តំ អប្បំ ថោកំ មន្ទំ អវិភូតំ, អសង្ខតា និព្ពានធាតុ ទីឃា អាយតា បុថុលា វិត្ថតា វិសាលា វិត្ថិណ្ណា វិបុលា មហន្តា. ឩនកសត្តវស្សិកោ តេន ទុព្ពលេន ចិត្តេន បរិត្តកេន មន្ទេន អវិភូតេន ន សក្កោតិ មហតិំ អសង្ខតំ និព្ពានធាតុំ បដិវិជ្ឈិតុំ, តេន ការណេន ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, អពលទុព្ពលបរិត្តអប្បថោកមន្ទគ្គិ ភវេយ្យ, អបិ នុ ខោ, មហារាជ, តាវតកេន មន្ទេន អគ្គិនា សក្កា សទេវកេ លោកេ អន្ធការំ វិធមិត្វា អាលោកំ ទស្សេតុ’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កេន ការណេន មហារាជា’’តិ? ‘‘មន្ទត្តា, ភន្តេ, អគ្គិស្ស, លោកស្ស មហន្តត្តា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកស្ស ចិត្តំ អពលំ ទុព្ពលំ បរិត្តំ អប្បំ ថោកំ មន្ទំ អវិភូតំ, មហតា ច អវិជ្ជន្ធការេន បិហិតំ. តស្មា ទុក្ករំ ញាណាលោកំ ទស្សយិតុំ, តេន ការណេន ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតិ.

‘‘យថា វា បន, មហារាជ, អាតុរោ កិសោ អណុបរិមិតកាយោ សាលកកិមិ ហត្ថិនាគំ តិធា បភិន្នំ នវាយតំ តិវិត្ថតំ ទសបរិណាហំ អដ្ឋរតនិកំ សកដ្ឋានមុបគតំ ទិស្វា គិលិតុំ បរិកឌ្ឍេយ្យ, អបិ នុ ខោ សោ, មហារាជ, សាលកកិមិ សក្កុណេយ្យ តំ ហត្ថិនាគំ គិលិតុ’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កេន ការណេន, មហារាជា’’តិ? ‘‘បរិត្តត្តា, ភន្តេ, សាលកកិមិស្ស, មហន្តត្តា ហត្ថិនាគស្សា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឩនកសត្តវស្សិកស្ស ចិត្តំ អពលំ ទុព្ពលំ បរិត្តំ អប្បំ ថោកំ មន្ទំ អវិភូតំ, មហតី អសង្ខតា និព្ពានធាតុ. សោ តេន ទុព្ពលេន ចិត្តេន បរិត្តកេន មន្ទេន អវិភូតេន ន សក្កោតិ មហតិំ អសង្ខតំ និព្ពានធាតុំ បដិវិជ្ឈិតុំ, តេន ការណេន ឩនកសត្តវស្សិកស្ស សុប្បដិបន្នស្សាបិ ធម្មាភិសមយោ ន ហោតី’’តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ.

ធម្មាភិសមយបញ្ហោ អដ្ឋមោ.