៩. ឯកន្តសុខនិព្ពានបញ្ហោ

៩. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, កិំ ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ឧទាហុ ទុក្ខេន មិស្ស’’ន្តិ? ‘‘ឯកន្តសុខំ, មហារាជ, និព្ពានំ, ទុក្ខេន អមិស្ស’’ន្តិ.

‘‘ន មយំ តំ, ភន្តេ នាគសេន, វចនំ សទ្ទហាម ‘ឯកន្តសុខំ និព្ពាន’ន្តិ, ឯវមេត្ថ មយំ, ភន្តេ នាគសេន, បច្ចេម ‘និព្ពានំ ទុក្ខេន មិស្ស’ន្តិ, ការណញ្ចេត្ថ ឧបលភាម ‘និព្ពានំ ទុក្ខេន មិស្ស’ន្តិ. កតមំ ឯត្ថ ការណំ? យេ តេ, ភន្តេ នាគសេន, និព្ពានំ បរិយេសន្តិ, តេសំ ទិស្សតិ កាយស្ស ច ចិត្តស្ស ច អាតាបោ បរិតាបោ ឋានចង្កមនិសជ្ជាសយនាហារបរិគ្គហោ មិទ្ធស្ស ច ឧបរោធោ អាយតនានញ្ច បដិបីឡនំ ធនធញ្ញបិយញាតិមិត្តប្បជហនំ. យេ កេចិ លោកេ សុខិតា សុខសមប្បិតា, តេ សព្ពេបិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ អាយតនេ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកពហុវិធសុភនិមិត្តេន រូបេន ចក្ខុំ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកគីតវាទិតពហុវិធសុភនិមិត្តេន សទ្ទេន សោតំ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកបុប្ផផលបត្តតចមូលសារពហុវិធសុភនិមិត្តេន គន្ធេន ឃានំ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកខជ្ជភោជ្ជលេយ្យបេយ្យសាយនីយពហុវិធសុភនិមិត្តេន រសេន ជិវ្ហំ រមេន្តិ ព្រុហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកសណ្ហសុខុមមុទុមទ្ទវពហុវិធសុភនិមិត្តេន ផស្សេន កាយំ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ, មនាបិកមនាបិកកល្យាណបាបកសុភាសុភពហុវិធវិតក្កមនសិការេន មនំ រមេន្តិ ព្រូហេន្តិ. តុម្ហេ តំ ចក្ខុសោតឃានជិវ្ហាកាយមនោព្រូហនំ ហនថ ឧបហនថ, ឆិន្ទថ ឧបច្ឆិន្ទថ, រុន្ធថ ឧបរុន្ធថ. តេន កាយោបិ បរិតបតិ, ចិត្តម្បិ បរិតបតិ, កាយេ បរិតត្តេ កាយិកទុក្ខវេទនំ វេទិយតិ, ចិត្តេ បរិតត្តេ ចេតសិកទុក្ខវេទនំ វេទយតិ. ននុ មាគណ្ឌិយោបិ [មាគន្ទិយោបិ (សី. បី.)] បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ គរហមានោ ឯវមាហ ‘ភូនហុ [ភូតហច្ចោ (បី.), ភូនហច្ចោ (ក.)] សមណោ គោតមោ’តិ. ឥទមេត្ថ ការណំ, យេនាហំ ការណេន ព្រូមិ ‘និព្ពានំ ទុក្ខេន មិស្ស’’’ន្តិ.

‘‘ន ហិ, មហារាជ, និព្ពានំ ទុក្ខេន មិស្សំ, ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ. យំ បន ត្វំ, មហារាជ, ព្រូសិ ‘និព្ពានំ ទុក្ខ’ន្តិ, នេតំ ទុក្ខំ និព្ពានំ នាម, និព្ពានស្ស បន សច្ឆិកិរិយាយ បុព្ពភាគោ ឯសោ, និព្ពានបរិយេសនំ ឯតំ, ឯកន្តសុខំ យេវ, មហារាជ, និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ. ឯត្ថ ការណំ វទាមិ. អត្ថិ, មហារាជ, រាជូនំ រជ្ជសុខំ នាមា’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, អត្ថិ រាជូនំ រជ្ជសុខ’’ន្តិ. ‘‘អបិ នុ ខោ តំ, មហារាជ, រជ្ជសុខំ ទុក្ខេន មិស្ស’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិស្ស បន តេ, មហារាជ, រាជានោ បច្ចន្តេ កុបិតេ តេសំ បច្ចន្តនិស្សិតានំ បដិសេធាយ អមច្ចេហិ បរិណាយកេហិ ភដេហិ ពលត្ថេហិ បរិវុតា បវាសំ គន្ត្វា ឌំសមកសវាតាតបបដិបីឡិតា សមវិសមេ បរិធាវន្តិ, មហាយុទ្ធញ្ច ករោន្តិ, ជីវិតសំសយញ្ច បាបុណន្តី’’តិ? ‘‘នេតំ, ភន្តេ នាគសេន, រជ្ជសុខំ នាម, រជ្ជសុខស្ស បរិយេសនាយ បុព្ពភាគោ ឯសោ, ទុក្ខេន, ភន្តេ នាគសេន, រាជានោ រជ្ជំ បរិយេសិត្វា រជ្ជសុខំ អនុភវន្តិ, ឯវំ, ភន្តេ នាគសេន, រជ្ជសុខំ ទុក្ខេន អមិស្សំ, អញ្ញំ តំ រជ្ជសុខំ, អញ្ញំ ទុក្ខ’’ន្តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ. យេ បន តំ និព្ពានំ បរិយេសន្តិ, តេ កាយញ្ច ចិត្តញ្ច អាតាបេត្វា ឋានចង្កមនិសជ្ជាសយនាហារំ បរិគ្គហេត្វា មិទ្ធំ ឧបរុន្ធិត្វា អាយតនានិ បដិបីឡេត្វា កាយញ្ច ជីវិតញ្ច បរិច្ចជិត្វា ទុក្ខេន និព្ពានំ បរិយេសិត្វា ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ អនុភវន្តិ, និហតបច្ចាមិត្តា វិយ រាជានោ រជ្ជសុខំ. ឯវំ, មហារាជ, ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ, អញ្ញំ និព្ពានំ, អញ្ញំ ទុក្ខន្តិ.

‘‘អបរម្បិ, មហារាជ, ឧត្តរិំ ការណំ សុណោហិ ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ, អញ្ញំ ទុក្ខំ, អញ្ញំ និព្ពានន្តិ. អត្ថិ, មហារាជ, អាចរិយានំ សិប្បវន្តានំ សិប្បសុខំ នាមា’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, អត្ថិ អាចរិយានំ សិប្បវន្តានំ សិប្បសុខ’’ន្តិ. ‘‘អបិ នុ ខោ តំ, មហារាជ, សិប្បសុខំ ទុក្ខេន មិស្ស’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិស្ស បន តេ, មហារាជ, អាចរិយា [ឥទំ បទំ សី. បី. បោត្ថកេសុ នត្ថិ] អាចរិយានំ អភិវាទនបច្ចុដ្ឋានេន ឧទកាហរណឃរសម្មជ្ជនទន្តកដ្ឋមុខោទកានុប្បទានេន ឧច្ឆិដ្ឋបដិគ្គហណឧច្ឆាទននហាបនបាទបរិកម្មេន សកចិត្តំ និក្ខិបិត្វា បរចិត្តានុវត្តនេន ទុក្ខសេយ្យាយ វិសមភោជនេន កាយំ អាតាបេន្តី’’តិ? ‘‘នេតំ, ភន្តេ នាគសេន, សិប្បសុខំ នាម, សិប្បបរិយេសនាយ បុព្ពភាគោ ឯសោ, ទុក្ខេន, ភន្តេ នាគសេន, អាចរិយា សិប្បំ បរិយេសិត្វា សិប្បសុខំ អនុភវន្តិ, ឯវំ, ភន្តេ នាគសេន, សិប្បសុខំ ទុក្ខេន អមិស្សំ, អញ្ញំ តំ សិប្បសុខំ, អញ្ញំ ទុក្ខ’’ន្តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ. យេ បន តំ និព្ពានំ បរិយេសន្តិ, តេ កាយញ្ច ចិត្តញ្ច អាតាបេត្វា ឋានចង្កមនិសជ្ជាសយនាហារំ បរិគ្គហេត្វា មិទ្ធំ ឧបរុន្ធិត្វា អាយតនានិ បដិបីឡេត្វា កាយញ្ច ជីវិតញ្ច បរិច្ចជិត្វា ទុក្ខេន និព្ពានំ បរិយេសិត្វា ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ អនុភវន្តិ, អាចរិយា វិយ សិប្បសុខំ. ឯវំ, មហារាជ, ឯកន្តសុខំ និព្ពានំ, ន ទុក្ខេន មិស្សំ, អញ្ញំ ទុក្ខំ, អញ្ញំ និព្ពាន’’ន្តិ. ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ.

ឯកន្តសុខនិព្ពានបញ្ហោ នវមោ.