៣. ទុក្ខប្បហានវាយមបញ្ហោ

៣. រាជា អាហ ‘‘ភន្តេ នាគសេន, កិំ តុម្ហេ អតីតស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថា’’តិ? ‘‘ន ហិ, មហារាជា’’តិ. ‘‘កិំ បន, ភន្តេ, អនាគតស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថា’’តិ? ‘‘ន ហិ, មហារាជា’’តិ. ‘‘កិំ បន បច្ចុប្បន្នស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថា’’តិ? ‘‘ន ហិ, មហារាជា’’តិ. ‘‘យទិ តុម្ហេ ន អតីតស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថ, ន អនាគតស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថ, ន បច្ចុប្បន្នស្ស ទុក្ខស្ស បហានាយ វាយមថ, អថ កិមត្ថាយ វាយមថា’’តិ. ថេរោ អាហ ‘កិន្តិ, មហារាជ, ឥទញ្ច ទុក្ខំ និរុជ្ឈេយ្យ, អញ្ញញ្ច ទុក្ខំ នុប្បជ្ជេយ្យា’តិ ឯតទត្ថាយ វាយមាមា’’តិ.

‘‘អត្ថិ បន តេ, ភន្តេ នាគសេន, អនាគតំ ទុក្ខ’’ន្តិ? ‘‘នត្ថិ [កថា. ៨២៨, ៨២៩ បស្សិតព្ពំ], មហារាជា’’តិ ‘‘តុម្ហេ ខោ, ភន្តេ នាគសេន, អតិបណ្ឌិតា, យេ តុម្ហេ អសន្តានំ អនាគតានំ ទុក្ខានំ បហានាយ វាយមថា’’តិ? ‘‘អត្ថិ បន តេ, មហារាជ, កេចិ បដិរាជានោ បច្ចត្ថិកា បច្ចាមិត្តា បច្ចុបដ្ឋិតា ហោន្តី’’តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ, អត្ថី’’តិ. ‘‘កិំនុ ខោ, មហារាជ, តទា តុម្ហេ បរិខំ ខណាបេយ្យាថ, បាការំ ចិនាបេយ្យាថ គោបុរំ ការាបេយ្យាថ, អដ្ដាលកំ ការាបេយ្យាថ, ធញ្ញំ អតិហរាបេយ្យាថា’’តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ, បដិកច្ចេវ តំ បដិយត្តំ ហោតី’’តិ. ‘‘កិំ តុម្ហេ, មហារាជ, តទា ហត្ថិស្មិំ សិក្ខេយ្យាថ, អស្សស្មិំ សិក្ខេយ្យាថ, រថស្មិំ សិក្ខេយ្យាថ, ធនុស្មិំ សិក្ខេយ្យាថ, ថរុស្មិំ សិក្ខេយ្យាថា’’តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ, បដិកច្ចេវ តំ សិក្ខិតំ ហោតី’’តិ. ‘‘កិស្សត្ថាយា’’តិ? ‘‘អនាគតានំ, ភន្តេ, ភយានំ បដិពាហនត្ថាយា’’តិ. ‘‘កិំ នុ ខោ, មហារាជ, អត្ថិ អនាគតំ ភយ’’ន្តិ? ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘តុម្ហេ ច ខោ, មហារាជ, អតិបណ្ឌិតា, យេ តុម្ហេ អសន្តានំ អនាគតានំ ភយានំ បដិពាហនត្ថាយ បដិយាទេថា’’តិ.

‘‘ភិយ្យោ ឱបម្មំ ករោហីតិ. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទា ត្វំ បិបាសិតោ ភវេយ្យាសិ, តទា ត្វំ ឧទបានំ ខណាបេយ្យាសិ, បោក្ខរណិំ ខណាបេយ្យាសិ, តឡាកំ ខណាបេយ្យាសិ ‘បានីយំ បិវិស្សាមី’’’តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ, បដិកច្ចេវ តំ បដិយត្តំ ហោតី’’តិ. ‘‘កិស្សត្ថាយា’’តិ? ‘‘អនាគតានំ, ភន្តេ, បិបាសានំ បដិពាហនត្ថាយ បដិយត្តំ ហោតី’’តិ. ‘‘អត្ថិ បន, មហារាជ, អនាគតា បិបាសា’’តិ? ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘តុម្ហេ ខោ, មហារាជ, អតិបណ្ឌិតា, យេ តុម្ហេ អសន្តានំ អនាគតានំ បិបាសានំ បដិពាហនត្ថាយ តំ បដិយាទេថា’’តិ.

‘‘ភិយ្យោ ឱបម្មំ ករោហី’’តិ. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មហារាជ, យទា ត្វំ ពុភុក្ខិតោ ភវេយ្យាសិ, តទា ត្វំ ខេត្តំ កសាបេយ្យាសិ, សាលិំ វបាបេយ្យាសិ ‘ភត្តំ ភុញ្ជិស្សាមី’’’តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ, បដិកច្ចេវ តំ បដិយត្តំ ហោតី’’តិ. ‘‘កិស្សត្ថាយា’’តិ. ‘‘អនាគតានំ, ភន្តេ, ពុភុក្ខានំ បដិពាហនត្ថាយា’’តិ. ‘‘អត្ថិ បន, មហារាជ, អនាគតា ពុភុក្ខា’’តិ? ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘តុម្ហេ ខោ, មហារាជ, អតិបណ្ឌិតា, យេ តុម្ហេ អសន្តានំ អនាគតានំ ពុភុក្ខានំ បដិពាហនត្ថាយ បដិយាទេថា’’តិ.

‘‘កល្លោសិ, ភន្តេ នាគសេនា’’តិ.

ទុក្ខប្បហានវាយមបញ្ហោ តតិយោ.