៨. ផស្សលក្ខណបញ្ហោ

៨. រាជា អាហ ‘‘ភន្តេ នាគសេន, យត្ថ មនោវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ, ផស្សោបិ វេទនាបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតី’’តិ? ‘‘អាម, មហារាជ, យត្ថ មនោវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ, ផស្សោបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, វេទនាបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, សញ្ញាបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, ចេតនាបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, វិតក្កោបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, វិចារោបិ តត្ថ ឧប្បជ្ជតិ, សព្ពេបិ ផស្សប្បមុខា ធម្មា តត្ថ ឧប្បជ្ជន្តី’’តិ.

‘‘ភន្តេ នាគសេន, កិំលក្ខណោ ផស្សោ’’តិ? ‘‘ផុសនលក្ខណោ, មហារាជ, ផស្សោ’’តិ.

‘‘ឱបម្មំ ករោហី’’តិ. ‘‘យថា, មហារាជ, ទ្វេ មេណ្ឌា យុជ្ឈេយ្យុំ, តេសុ យថា ឯកោ មេណ្ឌោ, ឯវំ ចក្ខុ ទដ្ឋព្ពំ យថា ទុតិយោ មេណ្ឌោ, ឯវំ រូបំ ទដ្ឋព្ពំ. យថា តេសំ សន្និបាតោ, ឯវំ ផស្សោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ.

‘‘ភិយ្យោ ឱបម្មំ ករោហី’’តិ. ‘‘យថា, មហារាជ, ទ្វេ បាណី វជ្ជេយ្យុំ, តេសុ យថា ឯកោ បាណិ, ឯវំ ចក្ខុ ទដ្ឋព្ពំ. យថា ទុតិយោ បាណិ, ឯវំ រូបំ ទដ្ឋព្ពំ. យថា តេសំ សន្និបាតោ, ឯវំ ផស្សោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ.

‘‘ភិយ្យោ ឱបម្មំ ករោហី’’តិ. ‘‘យថា, មហារាជ, ទ្វេ សម្មា វជ្ជេយ្យុំ, តេសុ យថា ឯកោ សម្មោ, ឯវំ ចក្ខុ ទដ្ឋព្ពំ. យថា ទុតិយោ សម្មោ, ឯវំ រូបំ ទដ្ឋព្ពំ. យថា តេសំ សន្និបាតោ, ឯវំ ផស្សោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ.

‘‘កល្លោសិ, ភន្តេ នាគសេនា’’តិ.

ផស្សលក្ខណបញ្ហោ អដ្ឋមោ.