១. បឋមសមុទ្ទសុត្តវណ្ណនា

២២៨. សមុទ្ទវគ្គស្ស បឋមេ ចក្ខុ, ភិក្ខវេ, បុរិសស្ស សមុទ្ទោតិ យទិ ទុប្បូរណដ្ឋេន យទិ វា សមុទ្ទនដ្ឋេន សមុទ្ទោ, ចក្ខុមេវ សមុទ្ទោ. តស្ស ហិ បថវិតោ យាវ អកនិដ្ឋព្រហ្មលោកា នីលាទិអារម្មណំ សមោសរន្តំ បរិបុណ្ណភាវំ កាតុំ ន សក្កោតិ, ឯវំ ទុប្បូរណដ្ឋេនបិ សមុទ្ទោ. ចក្ខុ ច តេសុ តេសុ នីលាទីសុ អារម្មណេសុ សមុទ្ទតិ, អសំវុតំ ហុត្វា ឱសរមានំ កិលេសុប្បត្តិយា ការណភាវេន សទោសគមនេន គច្ឆតីតិ សមុទ្ទនដ្ឋេនបិ សមុទ្ទោ. តស្ស រូបមយោ វេគោតិ សមុទ្ទស្ស អប្បមាណោ ឩមិមយោ វេគោ វិយ តស្សាបិ ចក្ខុសមុទ្ទស្ស សមោសរន្តស្ស នីលាទិភេទស្ស អារម្មណស្ស វសេន អប្បមេយ្យោ រូបមយោ វេគោ វេទិតព្ពោ. យោ តំ រូបមយំ វេគំ សហតីតិ យោ តំ ចក្ខុសមុទ្ទេ សមោសដំ រូបមយំ វេគំ, មនាបេ រូបេ រាគំ, អមនាបេ ទោសំ, អសមបេក្ខិតេ មោហន្តិ ឯវំ រាគាទិកិលេសេ អនុប្បាទេន្តោ ឧបេក្ខកភាវេន សហតិ.

សឩមិន្តិអាទីសុ កិលេសឩមីហិ សឩមិំ. កិលេសាវដ្ដេហិ សាវដ្ដំ. កិលេសគាហេហិ សគាហំ. កិលេសរក្ខសេហិ សរក្ខសំ. កោធូបាយាសស្ស ច វសេន សឩមិំ. វុតញ្ហេតំ ‘‘ឩមិភយន្តិ ខោ, ភិក្ខវេ, កោធូបាយាសស្សេតំ អធិវចន’’ន្តិ (ឥតិវុ. ១០៩; ម. និ. ២.១៦២; អ. និ. ៤.១២២). កាមគុណវសេន សាវដ្ដំ. វុតញ្ហេតំ ‘‘អាវដ្ដគ្គាហោតិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នេតំ កាមគុណានំ អធិវចន’’ន្តិ (សំ. និ. ៤.២៤១). មាតុគាមវសេន សគាហំ សរក្ខសំ. វុត្តញ្ហេតំ ‘‘គាហរក្ខសោតិ ខោ, ភិក្ខវេ, មាតុគាមស្សេតំ អធិវចន’’ន្តិ (ឥតិវុ. ១០៩). សេសវារេសុបិ ឯសេវ នយោ. សភយំ ទុត្តរំ អច្ចតរីតិ ឩមិភយេន សភយំ ទុរតិក្កមំ អតិក្កមិ. លោកន្តគូតិ សង្ខារលោកស្ស អន្តំ គតោ. បារគតោតិ វុច្ចតីតិ និព្ពានំ គតោតិ កថីយតិ.