៩. ពាហិរផស្សនានត្តសុត្តាទិវណ្ណនា

៩៣-៩៤. នវមេ ឧប្បជ្ជតិ រូបសញ្ញាតិ វុត្តប្បការេ អារម្មណេ ឧប្បជ្ជតិ សញ្ញា. រូបសង្កប្បោតិ តស្មិំយេវ អារម្មណេ តីហិ ចិត្តេហិ សម្បយុត្តសង្កប្បោ. រូបសម្ផស្សោតិ តទេវារម្មណំ ផុសមានោ ផស្សោ. វេទនាតិ តទេវ អារម្មណំ អនុភវមានា វេទនា. ឆន្ទាទយោ វុត្តនយាវ. រូបលាភោតិ បរិយេសិត្វា លទ្ធំ សហ តណ្ហាយ អារម្មណំ ‘‘រូបលាភោ’’តិ វុត្តំ. អយំ តាវ សព្ពសង្គាហិកនយោ ឯកស្មិំ យេវារម្មណេ សព្ពធម្មានំ ឧប្បត្តិវសេន វុត្តោ. អបរោ អាគន្តុការម្មណមិស្សកោ ហោតិ – រូបសញ្ញា រូបសង្កប្បោ ផស្សោ វេទនាតិ ឥមេ តាវ ចត្តារោ ធម្មា ធុវបរិភោគេ និពទ្ធារម្មណេ ហោន្តិ. និពទ្ធារម្មណញ្ហិ ឥដ្ឋំ កន្តំ មនាបំ បិយំ យំកិញ្ចិ វិយ ឧបដ្ឋាតិ, អាគន្តុការម្មណំ បន យំកិញ្ចិ សមានម្បិ ខោភេត្វា តិដ្ឋតិ.

តត្រិទំ វត្ថុ – ឯកោ កិរ អមច្ចបុត្តោ គាមិយេហិ បរិវារិតោ គាមមជ្ឈេ ឋត្វា កម្មំ ករោតិ. តស្មិញ្ចស្ស សមយេ ឧបាសិកា នទិំ គន្ត្វា ន្ហត្វា អលង្កតបដិយត្តា ធាតិគណបរិវុតា គេហំ គច្ឆតិ. សោ ទូរតោ ទិស្វា ‘‘អាគន្តុកមាតុគាមោ ភវិស្សតី’’តិ សញ្ញំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘គច្ឆ, ភណេ ជានាហិ, កា ឯសា’’តិ បុរិសំ បេសេសិ. សោ គន្ត្វា តំ ទិស្វា បច្ចាគតោ, ‘‘កា ឯសា’’តិ បុដ្ឋោ យថាសភាវំ អារោចេសិ. ឯវំ អាគន្តុការម្មណំ ខោភេតិ. តស្មិំ ឧប្បន្នោ ឆន្ទោ រូបឆន្ទោ នាម, តទេវ អារម្មណំ កត្វា ឧប្បន្នោ បរិឡាហោ រូបបរិឡាហោ នាម, សហាយេ គណ្ហិត្វា តស្ស បរិយេសនំ រូបបរិយេសនា នាម, បរិយេសិត្វា លទ្ធំ សហ តណ្ហាយ អារម្មណំ រូបលាភោ នាម.

ឧរុវល្លិយវាសី ចូឡតិស្សត្ថេរោ បនាហ – ‘‘កិញ្ចាបិ ភគវតា ផស្សវេទនា បាឡិយា មជ្ឈេ គហិតា, បាឡិំ បន បរិវដ្ដេត្វា វុត្តប្បការេ អារម្មណេ ឧប្បន្នា សញ្ញា រូបសញ្ញា, តស្មិំយេវ សង្កប្បោ រូបសង្កប្បោ តស្មិំ ឆន្ទោ រូបច្ឆន្ទោ, តស្មិំ បរិឡាហោ រូបបរិឡាហោ, តស្មិំ បរិយេសនា រូបបរិយេសនា, បរិយេសិត្វា លទ្ធំ សហ តណ្ហាយ អារម្មណំ រូបលាភោ. ឯវំ លទ្ធារម្មណេ បន ផុសនំ ផស្សោ, អនុភវនំ វេទនា. រូបសម្ផស្សោ រូបសម្ផស្សជា វេទនាតិ ឥទំ ទ្វយំ លព្ភតី’’តិ. អបរម្បិ អវិភូតវារំ នាម គណ្ហន្តិ. អារម្មណញ្ហិ សាណិបាការេហិ វា បរិក្ខិត្តំ តិណបណ្ណាទីហិ វា បដិច្ឆន្នំ ហោតិ, តំ ‘‘ឧបឌ្ឍំ ទិដ្ឋំ មេ អារម្មណំ, សុដ្ឋុ នំ បស្សិស្សាមី’’តិ ឱលោកយតោ តស្មិំ អារម្មណេ ឧប្បន្នា សញ្ញា រូបសញ្ញា នាម. តស្មិំយេវ ឧប្បន្នា សង្កប្បាទយោ រូបសង្កប្បាទយោ នាមាតិ វេទិតព្ពា. ឯត្ថាបិ ច សញ្ញាសង្កប្បផស្សវេទនាឆន្ទា ឯកជវនវារេបិ នានាជវនវារេបិ លព្ភន្តិ, បរិឡាហបរិយេសនាលាភា នានាជវនវារេយេវាតិ. ទសមំ ឧត្តានមេវាតិ. នវមទសមានិ.

នានត្តវគ្គោ បឋមោ.