៩. មដ្ឋកុណ្ឌលីវិមានវណ្ណនា

អលង្កតោ មដ្ឋកុណ្ឌលីតិ មដ្ឋកុណ្ឌលីវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ. តេន សមយេន សាវត្ថិវាសី ឯកោ ព្រាហ្មណោ អទ្ធោ មហទ្ធនោ មហាភោគោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ កស្សចិ កិញ្ចិ ន ទេតិ, អទានតោ ឯវ ‘‘អទិន្នបុព្ពកោ’’តិ បញ្ញាយិត្ថ. សោ មិច្ឆាទិដ្ឋិភាវេន ច លុទ្ធភាវេន ច តថាគតំ វា តថាគតសាវកំ វា ទដ្ឋុម្បិ ន ឥច្ឆតិ. មដ្ឋកុណ្ឌលំ នាម អត្តនោ បុត្តញ្ច សិក្ខាបេសិ ‘‘តាត, តយា សមណោ គោតមោ តស្ស សាវកា ច ន ឧបសង្កមិតព្ពា ន ទដ្ឋព្ពា’’តិ. សោបិ តថា អកាសិ. អថស្ស បុត្តោ គិលានោ អហោសិ, ព្រាហ្មណោ ធនក្ខយភយេន ភេសជ្ជំ ន ការេសិ, រោគេ បន វឌ្ឍិតេវ វេជ្ជេ បក្កោសិត្វា ទស្សេសិ. វេជ្ជា តស្ស សរីរំ ឱលោកេត្វា ‘‘អតេកិច្ឆោ’’តិ តំ ញត្វា អបក្កមិំសុ. ព្រាហ្មណោ ‘‘បុត្តេ អព្ភន្តរេ មតេ នីហរណំ ទុក្ខ’’ន្តិ បុត្តំ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ និបជ្ជាបេសិ.

ភគវា រត្តិយា បច្ចូសសមយេ មហាករុណាសមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ លោកំ វោលោកេន្តោ អទ្ទស មដ្ឋកុណ្ឌលីមាណវំ ខីណាយុកំ តទហេវ ចវនធម្មំ, និរយសំវត្តនិកញ្ចស្ស កម្មំ កតោកាសំ. ‘‘សចេ បនាហំ តត្ថ គមិស្សាមិ, សោ មយិ ចិត្តំ បសាទេត្វា ទេវលោកេ និព្ពត្តិត្វា បិតរំ អាឡាហនេ រោទមានំ ឧបគន្ត្វា សំវេជេស្សតិ, ឯវំ សោ ច តស្ស បិតា ច មម សន្តិកំ អាគមិស្សតិ, មហាជនកាយោ សន្និបតិស្សតិ តត្ថ មយា ធម្មេ ទេសិតេ មហាធម្មាភិសមយោ ភវិស្សតី’’តិ ឯវំ បន ញត្វា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋោ មដ្ឋកុណ្ឌលីមាណវស្ស បិតុ គេហសមីបេ ឋត្វា ឆព្ពណ្ណពុទ្ធរំសិយោ វិស្សជ្ជេសិ. តា ទិស្វា មាណវោ ‘‘កិមេត’’ន្តិ ឥតោ ចិតោ ច វិលោកេន្តោ អទ្ទស ភគវន្តំ ទន្តំ គុត្តំ សន្តិន្ទ្រិយំ ទ្វត្តិំសាយ មហាបុរិសលក្ខណេហិ អសីតិយា អនុព្យញ្ជនេហិ ព្យាមប្បភាយ កេតុមាលាយ ច វិជ្ជោតមានំ អនុបមាយ ពុទ្ធសិរិយា អចិន្តេយ្យេន ពុទ្ធានុភាវេន វិរោចមានំ. ទិស្វា តស្ស ឯតទហោសិ ‘‘ពុទ្ធោ នុ ខោ ភគវា ឥធានុប្បត្តោ, យស្សាយំ រូបសម្បទា អត្តនោ តេជសា សូរិយម្បិ អភិភវតិ, កន្តភាវេន ចន្ទិមំ, ឧបសន្តភាវេន សព្ពេបិ សមណព្រាហ្មណេ, ឧបសមេន នាម ឯត្ថេវ ភវិតព្ពំ, អយមេវ ច មញ្ញេ ឥមស្មិំ លោកេ អគ្គបុគ្គលោ, មមេវ ច អនុកម្បាយ ឥធានុប្បត្តោ’’តិ ពុទ្ធារម្មណាយ បីតិយា និរន្តរំ ផុដសរីរោ អនប្បកំ បីតិសោមនស្សំ បដិសំវេទេន្តោ បសន្នចិត្តោ អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ និបជ្ជិ. តំ ទិស្វា ភគវា ‘‘អលំ ឥមស្ស ឯត្តកេន សគ្គូបបត្តិយា’’តិ បក្កាមិ.

សោបិ តំ បីតិសោមនស្សំ អវិជហន្តោវ កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ ទ្វាទសយោជនិកេ វិមានេ និព្ពត្តិ. បិតា បនស្ស សរីរសក្ការំ ករិត្វា ទុតិយទិវសេ បច្ចូសវេលាយំ អាឡាហនំ គន្ត្វា ‘‘ហា ហា មដ្ឋកុណ្ឌលិ, ហា ហា មដ្ឋកុណ្ឌលី’’តិ បរិទេវមានោ អាឡាហនំ អនុបរិក្កមន្តោ រោទតិ. ទេវបុត្តោ អត្តនោ វិភវសម្បត្តិំ ឱលោកេត្វា ‘‘កុតោ នុ ខោ អហំ ឥធាគតោ កិញ្ច កម្មំ កត្វា’’តិ ឧបធារេន្តោ អត្តនោ បុរិមត្តភាវំ ញត្វា តត្ថ ច មរណកាលេ ភគវតិ បវត្តិតំ ចិត្តប្បសាទំ មនោហរំ អញ្ជលិករណមត្តំ ទិស្វា ‘‘អហោ មហានុភាវា ពុទ្ធា ភគវន្តោ’’តិ សាតិសយំ តថាគតេ សញ្ជាតប្បសាទពហុមានោ ‘‘អទិន្នបុព្ពកព្រាហ្មណោ នុ ខោ កិំ ករោតី’’តិ ឧបធារេន្តោ អាឡាហនេ រោទមានំ ទិស្វា ‘‘អយំ មយ្ហំ បុព្ពេ ភេសជ្ជមត្តម្បិ អកត្វា ឥទានិ និរត្ថកំ អាឡាហនេ រោទតិ, ហន្ទ នំ សំវេជេត្វា កុសលេ បតិដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ ទេវលោកតោ អាគន្ត្វា មដ្ឋកុណ្ឌលីរូបេន រោទមានោ ‘‘ហា ហា ចន្ទ, ហា ហា សូរិយា’’តិ ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តោ បិតុ សមីបេ អដ្ឋាសិ. អថ នំ ព្រាហ្មណោ ‘‘អយំ មដ្ឋកុណ្ឌលី អាគតោ’’តិ ចិន្តេត្វា គាថាយ អជ្ឈភាសិ –

១២០៧. ‘‘អលង្កតោ មដ្ឋកុណ្ឌលី, មាលធារី ហរិចន្ទនុស្សទោ;

ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទសិ, វនមជ្ឈេ កិំ ទុក្ខិតោ តុវ’’ន្តិ.

តត្ថ អលង្កតោតិ វិភូសិតោ. មដ្ឋកុណ្ឌលីតិ សរីរប្បទេសស្ស អឃំសនត្ថំ មាលាលតាទយោ អទស្សេត្វា មដ្ឋាការេនេវ កតកុណ្ឌលោ. អថ វា មដ្ឋកុណ្ឌលីតិ វិសុទ្ធកុណ្ឌលោ, តាបេត្វា ជាតិហិង្គុលិកាយ មជ្ជិត្វា ធោវិត្វា សូករលោមេន មជ្ជិតកុណ្ឌលោតិ អត្ថោ. មាលធារីតិ មាលំ ធារេន្តោ, បិឡន្ធិតមាលោតិ អត្ថោ. ហរិចន្ទនុស្សទោតិ រត្តចន្ទនេន សព្ពសោ អនុលិត្តគត្តោ. កិន្តិ បុច្ឆាវចនំ. ទុក្ខិតោតិ ទុក្ខប្បត្តោ. កិំទុក្ខិតោតិ វា ឯកមេវ បទំ, កេន ទុក្ខេន ទុក្ខិតោតិ អត្ថោ.

អថ នំ ទេវបុត្តោ អាហ –

១២០៨. ‘‘សោវណ្ណមយោ បភស្សរោ, ឧប្បន្នោ រថបញ្ជរោ មម;

តស្ស ចក្កយុគំ ន វិន្ទាមិ, តេន ទុក្ខេន ជហាមិ ជីវិត’’ន្តិ.

អថ នំ ព្រាហ្មណោ អាហ –

១២០៩. ‘‘សោវណ្ណមយំ មណិមយំ, លោហិតកមយំ អថ រូបិយមយំ;

អាចិក្ខ មេ ភទ្ទមាណវ, ចក្កយុគំ បដិបាទយាមិ តេ’’តិ.

តំ សុត្វា មាណវោ ‘‘អយំ បុត្តស្ស ភេសជ្ជំ អកត្វា បុត្តបតិរូបកំ មំ ទិស្វា រោទន្តោ ‘សុវណ្ណាទិមយំ រថចក្កំ ករោមី’តិ វទតិ, ហោតុ និគ្គណ្ហិស្សាមិ ន’’ន្តិ ចិន្តេត្វា ‘‘កីវ មហន្តំ មេ ចក្កយុគំ ករិស្សសី’’តិ វត្វា ‘‘យាវ មហន្តំ អាកង្ខសី’’តិ វុត្តេ ‘‘ចន្ទិមសូរិយេហិ មេ អត្ថោ, តេ មេ ទេហី’’តិ យាចន្តោ –

១២១០. ‘‘សោ មាណវោ តស្ស បាវទិ, ចន្ទសូរិយា ឧភយេត្ថ ទិស្សរេ;

សោវណ្ណមយោ រថោ មម, តេន ចក្កយុគេន សោភតី’’តិ.

អថ នំ ព្រាហ្មណោ អាហ –

១២១១. ‘‘ពាលោ ខោ ត្វំ អសិ មាណវ, យោ ត្វំ បត្ថយសេ អបត្ថិយំ;

មញ្ញាមិ តុវំ មរិស្សសិ, ន ហិ ត្វំ លច្ឆសិ ចន្ទសូរិយេ’’តិ.

អថ នំ មាណវោ ‘‘កិំ បន បញ្ញាយមានស្សត្ថាយ រោទន្តោ ពាលោ ហោតិ, ឧទាហុ អបញ្ញាយមានស្សា’’តិ វត្វា –

១២១២. ‘‘គមនាគមនម្បិ ទិស្សតិ, វណ្ណធាតុ ឧភយត្ថ វីថិយា;

បេតោ កាលកតោ ន ទិស្សតិ, កោ និធ កន្ទតំ ពាល្យតរោ’’តិ.

តំ សុត្វា ព្រាហ្មណោ ‘‘យុត្តំ ឯស វទតី’’តិ សល្លក្ខេត្វា –

១២១៣. ‘‘សច្ចំ ខោ វទេសិ មាណវ, អហមេវ កន្ទតំ ពាល្យតរោ;

ចន្ទំ វិយ ទារកោ រុទំ, បេតំ កាលកតាភិបត្ថយិ’’ន្តិ. –

វត្វា តស្ស កថាយ និស្សោកោ ហុត្វា មាណវស្ស ថុតិំ ករោន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

១២១៤. ‘‘អាទិត្តំ វត មំ សន្តំ, ឃតសិត្តំវ បាវកំ;

វារិនា វិយ ឱសិញ្ចំ, សព្ពំ និព្ពាបយេ ទរំ.

១២១៥. ‘‘អព្ពហី វត មេ សល្លំ, សោកំ ហទយនិស្សិតំ;

យោ មេ សោកបរេតស្ស, បុត្តសោកំ អបានុទិ.

១២១៦. ‘‘ស្វាហំ អព្ពូឡ្ហសល្លោស្មិ, សីតិភូតោស្មិ និព្ពុតោ;

ន សោចាមិ ន រោទាមិ, តវ សុត្វាន មាណវា’’តិ.

១២០៨-១០. តត្ថ រថបញ្ជរោតិ រថូបត្ថំ. ន វិន្ទាមីតិ ន លភាមិ. ភទ្ទមាណវាតិ អាលបនំ. បដិបាទយាមីតិ សម្បាទេត្វា ទទាមិ, មា ចក្កយុគាភាវេន ជីវិតំ ជហីតិ អធិប្បាយោ. ឧភយេត្ថ ទិស្សរេតិ ឧភោបិ ឯត្ថ ចន្ទសូរិយា អាកាសេ ទិស្សន្តិ. យ-ការោ បទសន្ធិករោ, ឧភយេ ឯត្ថាតិ វា បទវិភាគោ.

១២១២. គមនាគមនន្តិ ទិវសេ ទិវសេ ឱគមនុគ្គមនវសេន ចន្ទសូរិយានំ គមនំ អាគមនញ្ច ទិស្សតិ. ‘‘គមនោគមន’’ន្តិបិ បាឡិ, ឧគ្គមនំ ឱគមនញ្ចាតិ អត្ថោ. វណ្ណធាតូតិ សីតិភាវវិសិដ្ឋា កន្តភាវភាសុរា, ឧណ្ហភាវវិសិដ្ឋា តិក្ខភាវភាសុរា ច វណ្ណនិភា. ឧភយត្ថាតិ ចន្ទេ សូរិយេ ចាតិ ទ្វីសុបិ វណ្ណធាតុ ទិស្សតីតិ យោជេតព្ពំ. វីថិយាតិ បវត្តនវីថិយំ អាកាសេ, នាគវីថិយាទិវីថិយំ វា. ‘‘ឧភយេត្ថា’’តិបិ បាឋោ, ឧភយេ ឯត្ថាតិ បទវិសន្ធិ. ពាល្យតរោតិ ពាលតរោ អតិសយេន ពាលោ.

១២១៣. ឥមំ បន កថំ សុត្វា ‘‘អលព្ភនីយវត្ថុំ វតាហំ បត្ថេត្វា កេវលំ សោកគ្គិនា ឌយ្ហាមិ, កិំ មេ និរត្ថកេន អនយព្យសនេនា’’តិ បដិសង្ខានេ អដ្ឋាសិ. អថ ទេវបុត្តោ មដ្ឋកុណ្ឌលីរូបំ បដិសំហរិត្វា អត្តនោ ទិព្ពរូបេនេវ អដ្ឋាសិ. ព្រាហ្មណោ បន តំ អនោលោកេត្វា មាណវវោហារេនេវ វោហរន្តោ ‘‘សច្ចំ ខោ វទេសិ មាណវា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ ចន្ទំ វិយ ទារកោ រុទន្តិ ចន្ទំ អភិបត្ថយំ រុទន្តោ ទារកោ វិយាតិ អត្ថោ. កាលកតាភិបត្ថយិន្តិ កាលកតំ អភិបត្ថយិំ. ‘‘អភិបត្ថយ’’ន្តិបិ បាឋោ.

១២១៤-៥. អាទិត្តន្តិ សោកគ្គិនា អាទិត្តំ. និព្ពាបយេ ទរន្តិ និព្ពាបយិ ទរថំ សោកបរិឡាហំ. អព្ពហីតិ ឧទ្ធរិ.

អថ ព្រាហ្មណោ សោកំ វិនោទេត្វា អត្តនោ ឧបទេសទាយកំ ទិព្ពរូបេន ឋិតំ ទិស្វា ‘‘កោ នាម ត្វ’’ន្តិ បុច្ឆន្តោ –

១២១៧. ‘‘ទេវតា នុសិ គន្ធព្ពោ, អទុ សក្កោ បុរិន្ទទោ;

កោ វា ត្វំ កស្ស វា បុត្តោ, កថំ ជានេមុ តំ មយ’’ន្តិ. –

អាហ. សោបិ តស្ស –

១២១៨. ‘‘យញ្ច កន្ទសិ យញ្ច រោទសិ, បុត្តំ អាឡាហនេ សយំ ទហិត្វា;

ស្វាហំ កុសលំ ករិត្វា កម្មំ, តិទសានំ សហព្យតំ គតោ’’តិ. –

អត្តានំ កថេសិ. តត្ថ យញ្ច កន្ទសិ យញ្ច រោទសីតិ យំ តវ បុត្តំ មដ្ឋកុណ្ឌលិំ ឧទ្ទិស្ស រោទសិ, អស្សូនិ មុញ្ចសិ.

អថ នំ ព្រាហ្មណោ អាហ –

១២១៩. ‘‘អប្បំ វា ពហុំ វា នាទ្ទសាម, ទានំ ទទន្តស្ស សកេ អគារេ;

ឧបោសថកម្មំ វា តាទិសំ, កេន កម្មេន គតោសិ ទេវលោក’’ន្តិ.

តត្ថ ‘‘ឧបោសថកម្មំ វា តាទិសំ នាទ្ទសាមា’’តិ យោជនា.

អថ នំ មាណវោ អាហ –

១២២០. ‘‘អាពាធិកោហំ ទុក្ខិតោ គិលានោ, អាតុររូបោម្ហិ សកេ និវេសនេ;

ពុទ្ធំ វិគតរជំ វិតិណ្ណកង្ខំ, អទ្ទក្ខិំ សុគតំ អនោមបញ្ញំ.

១២២១. ‘‘ស្វាហំ មុទិតមនោ បសន្នចិត្តោ, អញ្ជលិំ អករិំ តថាគតស្ស;

តាហំ កុសលំ ករិត្វាន កម្មំ, តិទសានំ សហព្យតំ គតោ’’តិ.

១២២០-២១. តត្ថ អាពាធិកោតិ អាពាធសមង្គី. ទុក្ខិតោតិ តេនេវ អាពាធិកភាវេន ជាតទុក្ខោ. គិលានោតិ គិលាយមានោតិ អត្ថោ. អាតុររូបោតិ ទុក្ខវេទនាភិតុន្នកាយោ. វិគតរជន្តិ វិគតរាគាទិរជំ. វិតិណ្ណកង្ខន្តិ សព្ពសោ សំសយានំ សមុច្ឆិន្នត្តា តិណ្ណវិចិកិច្ឆំ. អនោមបញ្ញន្តិ បរិបុណ្ណបញ្ញំ, សព្ពញ្ញុន្តិ អត្ថោ. អករិន្តិ អកាសិំ. តាហន្តិ តំ អហំ.

ឯវំ តស្មិំ កថេន្តេយេវ ព្រាហ្មណស្ស សកលសរីរំ បីតិយា បរិបូរិ. សោ តំ បីតិំ បវេទេន្តោ –

១២២២. ‘‘អច្ឆរិយំ វត អព្ភុតំ វត,

អញ្ជលិកម្មស្ស អយមីទិសោ វិបាកោ;

អហម្បិ មុទិតមនោ បសន្នចិត្តោ,

អជ្ជេវ ពុទ្ធំ សរណំ វជាមី’’តិ. – អាហ;

តត្ថ អនភិណ្ហប្បវត្តិតាយ អច្ឆរំ បហរិតុំ យោគ្គន្តិ អច្ឆរិយំ, អភូតបុព្ពតាយ អព្ភុតំ. ឧភយេនបិ វិម្ហយាវហតំយេវ ទស្សេត្វា ‘‘អហម្បិ មុទិតមនោ បសន្នចិត្តោ, អជ្ជេវ ពុទ្ធំ សរណំ វជាមី’’តិ អាហ.

អថ នំ ទេវបុត្តោ សរណគមនេ សីលសមាទានេ ច និយោជេន្តោ –

១២២៣. ‘‘អជ្ជេវ ពុទ្ធំ សរណំ វជាហិ, ធម្មញ្ច សង្ឃញ្ច បសន្នចិត្តោ;

តថេវ សិក្ខាយ បទានិ បញ្ច, អខណ្ឌផុល្លានិ សមាទិយស្សុ.

១២២៤. ‘‘បាណាតិបាតា វិរមស្សុ ខិប្បំ, លោកេ អទិន្នំ បរិវជ្ជយស្សុ;

អមជ្ជបោ មា ច មុសា ភណាហិ, សកេន ទារេន ច ហោហិ តុដ្ឋោ’’តិ. –

គាថាទ្វយមាហ.

១២២៣. តត្ថ តថេវាតិ យថា បសន្នចិត្តោ ‘‘សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភគវា’’តិ ពុទ្ធំ សរណំ វជេសិ, តថេវ ‘‘ស្វាក្ខាតោ ធម្មោ, សុប្បដិបន្នោ សង្ឃោ’’តិ បសន្នចិត្តោ ធម្មញ្ច សង្ឃញ្ច សរណំ វជាហិ. យថា វា បសន្នចិត្តោ រតនត្តយំ សរណំ វជេសិ, តថេវ ‘‘អយំ ឯកំសតោ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច ហិតសុខាវហោ’’តិ បសន្នចិត្តោ សិក្ខាយ អធិសីលសិក្ខាយ បទានិ កោដ្ឋាសភូតានិ អធិចិត្តអធិបញ្ញាសិក្ខាយ វា ឧបាយភូតានិ បញ្ចសីលានិ អវិកោបនតោ ច អសំកិលិស្សនតោ ច អខណ្ឌផុល្លានិ សមាទិយស្សុ, សមាទាយ វត្តស្សូតិ អត្ថោ.

ឯវំ ទេវបុត្តេន សរណគមនេ សីលសមាទានេ ច និយោជិតោ ព្រាហ្មណោ តស្ស វចនំ សិរសា សម្បដិច្ឆន្តោ –

១២២៥. ‘‘អត្ថកាមោសិ មេ យក្ខ, ហិតកាមោសិ ទេវតេ;

ករោមិ តុយ្ហំ វចនំ, ត្វំសិ អាចរិយោ មមា’’តិ. –

គាថំ វត្វា តត្ថ បតិដ្ឋហន្តោ –

១២២៦. ‘‘ឧបេមិ សរណំ ពុទ្ធំ, ធម្មញ្ចាបិ អនុត្តរំ;

សង្ឃញ្ច នរទេវស្ស, គច្ឆាមិ សរណំ អហំ.

១២២៧. ‘‘បាណាតិបាតា វិរមាមិ ខិប្បំ, លោកេ អទិន្នំ បរិវជ្ជយាមិ;

អមជ្ជបោ នោ ច មុសា ភណាមិ, សកេន ទារេន ច ហោមិ តុដ្ឋោ’’តិ. –

គាថាទ្វយមាហ. តម្បិ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

តតោ ទេវបុត្តោ ‘‘កតំ មយា ព្រាហ្មណស្ស កត្តព្ពយុត្តកំ, ឥទានិ សយមេវ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិស្សតី’’តិ តត្ថេវ អន្តរធាយិ. ព្រាហ្មណោបិ ខោ ភគវតិ សញ្ជាតបសាទពហុមានោ ទេវតាយ ច ចោទិយមានោ ‘‘សមណំ គោតមំ ឧបសង្កមិស្សាមី’’តិ វិហារាភិមុខោ គច្ឆតិ. តំ ទិស្វា មហាជនោ ‘‘អយំ ព្រាហ្មណោ ឯត្តកំ កាលំ តថាគតំ អនុបសង្កមិត្វា អជ្ជ បុត្តសោកេន ឧបសង្កមតិ, កីទិសី នុ ខោ ធម្មទេសនា ភវិស្សតី’’តិ តំ អនុពន្ធិ.

ព្រាហ្មណោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមិត្វា បដិសន្ថារំ កត្វា ឯវមាហ ‘‘សក្កា នុ ខោ ភោ គោតម កិញ្ចិ ទានំ អទត្វា សីលំ វា អរក្ខិត្វា កេវលំ តុម្ហេសុ បសាទមត្តេន សគ្គេ និព្ពត្តិតុ’’ន្តិ. ‘‘ននុ, ព្រាហ្មណ, អជ្ជ បច្ចូសវេលាយំ មដ្ឋកុណ្ឌលិនា ទេវបុត្តេន អត្តនោ ទេវលោកូបបត្តិការណំ តុយ្ហំ កថិក’’ន្តិ ភគវា អវោច. តស្មិំ ខណេ មដ្ឋកុណ្ឌលីទេវបុត្តោ សហ វិមានេន អាគន្ត្វា ទិស្សមានរូបោ វិមានតោ ឱរុយ្ហ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. អថ ភគវា តស្សំ បរិសតិ តេន ទេវបុត្តេន កតសុចរិតំ កថេត្វា បរិសាយ ចិត្តកល្លតំ ញត្វា សាមុក្កំសិកំ ធម្មទេសនំ អកាសិ. ទេសនាបរិយោសានេ ទេវបុត្តោ ច ព្រាហ្មណោ ច សន្និបតិតបរិសា ចាតិ ចតុរាសីតិយា បាណសហស្សានំ ធម្មាភិសមយោ អហោសីតិ.

មដ្ឋកុណ្ឌលីវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.