៥. អម្ពវិមានវណ្ណនា

ឧច្ចមិទំ មណិថូណន្តិ អម្ពវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ. តេន សមយេន រាជគហេ អញ្ញតរោ ទុគ្គតបុរិសោ បរេសំ ភត្តវេតនភតោ ហុត្វា អម្ពវនំ រក្ខតិ. សោ ឯកទិវសំ អាយស្មន្តំ សារិបុត្តំ គិម្ហសមយេ សូរិយាតបសន្តត្តេ ឧណ្ហវាលិកានិប្បីឡិតេ វិប្ផន្ទមានមរីចិជាលវិត្ថតេ ភូមិប្បទេសេ តស្ស អម្ពារាមស្ស អវិទូរេន មគ្គេន សេទាគតេន គត្តេន គច្ឆន្តំ ទិស្វា សញ្ជាតគារវពហុមានោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហ ‘‘មហា អយំ, ភន្តេ, ឃម្មបរិឡាហោ, អតិវិយ បរិស្សន្តរូបោ វិយ ទិស្សតិ, សាធុ, ភន្តេ, អយ្យោ ឥមំ អម្ពារាមំ បវិសិត្វា មុហុត្តំ វិស្សមិត្វា អទ្ធានបរិស្សមំ បដិវិនោទេត្វា គច្ឆថ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. ថេរោ វិសេសតោ តស្ស ចិត្តប្បសាទំ បរិព្រូហេតុកាមោ តំ អារាមំ បវិសិត្វា អញ្ញតរស្ស អម្ពរុក្ខស្ស មូលេ និសីទិ.

បុន សោ បុរិសោ អាហ ‘‘សចេ, ភន្តេ, ន្ហាយិតុកាមត្ថ, អហំ ឥតោ កូបតោ ឧទកំ ឧទ្ធរិត្វា តុម្ហេ ន្ហាបេស្សាមិ, បានីយញ្ច ទស្សាមី’’តិ. ថេរោបិ អធិវាសេសិ តុណ្ហីភាវេន. សោ កូបតោ ឧទកំ ឧទ្ធរិត្វា បរិស្សាវេត្វា ថេរំ ន្ហាបេសិ, ន្ហាបេត្វា ច ហត្ថបាទេ ធោវិត្វា និសិន្នស្ស បានីយំ ឧបនេសិ. ថេរោ បានីយំ បិវិត្វា បដិប្បស្សទ្ធទរថោ តស្ស បុរិសស្ស ឧទកទានេ ចេវ ន្ហាបនេ ច អនុមោទនំ វត្វា បក្កាមិ. អថ សោ បុរិសោ ‘‘ឃម្មាភិតត្តស្ស វត ថេរស្ស ឃម្មបរិឡាហំ បដិប្បស្សម្ភេសិំ, ពហុំ វត មយា បុញ្ញំ បសុត’’ន្តិ ឧឡារបីតិសោមនស្សំ បដិសំវេទេសិ. សោ អបរភាគេ កាលំ កត្វា តាវតិំសេសុ ឧប្បជ្ជិ. តំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឧបសង្កមិត្វា ឥមាហិ គាថាហិ កតបុញ្ញំ បុច្ឆិ.

១១៤៦. ‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ, សមន្តតោ ទ្វាទស យោជនានិ;

កូដាគារា សត្តសតា ឧឡារា, វេឡុរិយថម្ភា រុចកត្ថតា សុភា.

១១៤៧. ‘‘តត្ថច្ឆសិ បិវសិ ខាទសិ ច, ទិព្ពា ច វីណា បវទន្តិ វគ្គុំ;

ទិព្ពា រសា កាមគុណេត្ថ បញ្ច, នារិយោ ច នច្ចន្តិ សុវណ្ណឆន្នា.

១១៤៨. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ…

វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

១១៥០. ‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ…បេ…

យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

១១៥១. ‘‘គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេ, បតបន្តេ ទិវង្ករេ;

បរេសំ ភតកោ បោសោ, អម្ពារាមមសិញ្ចតិ.

១១៥២. ‘‘អថ តេនាគមា ភិក្ខុ, សារិបុត្តោតិ វិស្សុតោ;

កិលន្តរូបោ កាយេន, អកិលន្តោវ ចេតសា.

១១៥៣. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន អាយន្តំ, អវោចំ អម្ពសិញ្ចកោ;

សាធុ តំ ភន្តេ ន្ហាបេយ្យំ, យំ មមស្ស សុខាវហំ.

១១៥៤. ‘‘តស្ស មេ អនុកម្បាយ, និក្ខិបិ បត្តចីវរំ;

និសីទិ រុក្ខមូលស្មិំ, ឆាយាយ ឯកចីវរោ.

១១៥៥. ‘‘តញ្ច អច្ឆេន វារិនា, បសន្នមានសោ នរោ;

ន្ហាបយី រុក្ខមូលស្មិំ, ឆាយាយ ឯកចីវរំ.

១១៥៦. ‘‘អម្ពោ ច សិត្តោ សមណោ ច ន្ហាបិតោ,

មយា ច បុញ្ញំ បសុតំ អនប្បកំ;

ឥតិ សោ បីតិយា កាយំ, សព្ពំ ផរតិ អត្តនោ.

១១៥៧. ‘‘តទេវ ឯត្តកំ កម្មំ, អកាសិំ តាយ ជាតិយា;

បហាយ មានុសំ ទេហំ, ឧបបន្នោម្ហិ នន្ទនំ.

១១៥៨. ‘‘នន្ទនេ ច វនេ រម្មេ, នានាទិជគណាយុតេ;

រមាមិ នច្ចគីតេហិ, អច្ឆរាហិ បុរក្ខតោ’’តិ. –

សោបិ តស្ស ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ.

១១៥១. តត្ថ គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេតិ អាសាឡ្ហិមាសេ. បតបន្តេតិ អតិវិយ ទិប្បន្តេ, សព្ពសោ ឧណ្ហំ វិស្សជ្ជេន្តេតិ អត្ថោ. ទិវង្ករេតិ ទិវាករេ, អយមេវ វា បាឋោ. អសិញ្ចតីតិ សិញ្ចតិ, -ការោ និបាតមត្តំ, សិញ្ចតិ អម្ពរុក្ខមូលេសុ ធុវំ ជលសេកំ ករោតីតិ អត្ថោ. ‘‘អសិញ្ចថា’’តិ ច បាឋោ, សិញ្ចិត្ថាតិ អត្ថោ. ‘‘អសិញ្ចហ’’ន្តិ ច បឋន្តិ, បរេសំ ភតកោ បោសោ ហុត្វា តទា អម្ពារាមំ អសិញ្ចិំ អហន្តិ អត្ថោ.

១១៥២. តេនាតិ យេន ទិសាភាគេន សោ អម្ពារាមោ, តេន អគមា អគញ្ឆិ. អកិលន្តោវ ចេតសាតិ ចេតោទុក្ខស្ស មគ្គេនេវ បហីនត្តា ចេតសា អកិលន្តោបិ សមានោ កិលន្តុរូបោ កាយេន តេន មគ្គេន អគមាតិ យោជនា.

១១៥៣-៤. អវោចំ អហំ តទា អម្ពសិញ្ចកោ ហុត្វាតិ យោជនា. ឯកចីវរោតិ ន្ហាយិតុកាមោតិ អធិប្បាយោ.

១១៥៦. ឥតីតិ ឯវំ ‘‘អម្ពោ ច សិត្តោ, សមណោ ច ន្ហាបិតោ, មយា ច បុញ្ញំ បសុតំ អនប្បកំ, ឯកេនេវ បយោគេន តិវិធោបិ អត្ថោ សាធិតោ’’តិ ឥមិនាការេន បវត្តាយ បីតិយា សោ បុរិសោ អត្តនោ សព្ពំ កាយំ ផរតិ, និរន្តរំ ផុដំ ករោតីតិ យោជនា. អតីតត្ថេ ចេតំ វត្តមានវចនំ, ផរីតិ អត្ថោ.

១១៥៧. តទេវ ឯត្តកំ កម្មន្តិ តំ ឯត្តកំ ឯវំ បានីយទានមត្តកំ កម្មំ អកាសិំ, តាយ តស្សំ ជាតិយំ អញ្ញំ នានុស្សរាមីតិ អធិប្បាយោ. តេសំ វុត្តនយមេវ.

អម្ពវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.