១១. សុនិក្ខិត្តវិមានវណ្ណនា

ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានន្តិ សុនិក្ខិត្តវិមានំ. តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ. តេន សមយេន អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ ទេវចារិកំ ចរន្តោ តាវតិំសភវនំ ឧបគតោ. តស្មិញ្ច ខណេ អញ្ញតរោ ទេវបុត្តោ អត្តនោ វិមានទ្វារេ ឋិតោ អាយស្មន្តំ មហាមោគ្គល្លានំ ទិស្វា សញ្ជាតគារវពហុមានោ ឧបសង្កមិត្វា បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ.

សោ កិរ អតីតេ កស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធេ បរិនិព្ពុតេ តស្ស សរីរធាតុយោ បក្ខិបិត្វា យោជនិកេ កនកថូបេ ច កតេ ចតស្សោ បរិសា កាលេន កាលំ ឧបសង្កមិត្វា គន្ធបុប្ផធូបាទីហិ ចេតិយេ បូជំ ករោន្តិ, តត្ថ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ អញ្ញេសុ បុប្ផបូជំ កត្វា គតេសុ តេហិ បូជិតដ្ឋានេ ទុន្និក្ខិត្តានិ បុប្ផានិ ទិស្វា តត្ថេវ តានិ សម្មទេវ ឋបេន្តោ សន្និវេសវសេន ទស្សនីយំ បាសាទិកំ វិភត្តិវិសេសយុត្តំ បុប្ផបូជំ អកាសិ. កត្វា ច បន ឯតំ អារម្មណំ គណ្ហន្តោ សត្ថុ គុណេ អនុស្សរិត្វា បសន្នចិត្តោ តំ បុញ្ញំ ហទយេ ឋបេសិ.

សោ អបរភាគេ កាលំ កត្វា តស្សេវ កម្មស្ស អានុភាវេន តាវតិំសភវនេ ទ្វាទសយោជនិកេ កនកវិមានេ និព្ពត្តិ, មហានុភាវោ មហា ចស្ស បរិវារោ អហោសិ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘តស្មិញ្ច ខណេ អញ្ញតរោ ទេវបុត្តោ…បេ… អដ្ឋាសី’’តិ. អថ នំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ យថាលទ្ធសម្បត្តិកិត្តនមុខេន កតសុចរិតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ បុច្ឆិ –

១២៨២. ‘‘ឧច្ចមិទំ មណិថូណំ វិមានំ, សមន្តតោ ទ្វាទសយោជនានិ;

កូដាគារា សត្តសតា ឧឡារា, វេឡុរិយថម្ភា រុចកត្ថតា សុភា.

១២៨៣. ‘‘តត្ថច្ឆសិ បិវសិ ខាទសិ ច, ទិព្ពា ច វីណា បវទន្តិ វគ្គុំ;

ទិព្ពា រសា កាមគុណេត្ថ បញ្ច, នារិយោ ច នច្ចន្តិ សុវណ្ណឆន្នា.

១២៨៤. ‘‘កេន តេតាទិសោ វណ្ណោ, កេន តេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច តេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

១២៨៥. ‘‘បុច្ឆាមិ តំ ទេវ មហានុភាវ, មនុស្សភូតោ កិមកាសិ បុញ្ញំ;

កេនាសិ ឯវំ ជលិតានុភាវោ, វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

សោបិ តស្ស អត្តនោ កតកម្មំ ឥមាហិ គាថាហិ កថេសិ. តំ ទស្សេន្តា សង្គីតិការា អាហំសុ –

១២៨៦. ‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ, មោគ្គល្លានេន បុច្ឆិតោ;

បញ្ហំ បុដ្ឋោ វិយាកាសិ, យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’.

១២៨៧. ‘‘ទុន្និក្ខិត្តំ មាលំ សុនិក្ខិបិត្វា, បតិដ្ឋបេត្វា សុគតស្ស ថូបេ;

មហិទ្ធិកោ ចម្ហិ មហានុភាវោ, ទិព្ពេហិ កាមេហិ សមង្គិភូតោ.

១២៨៨. ‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ, តេន មេ ឥធ មិជ្ឈតិ;

ឧប្បជ្ជន្តិ ច មេ ភោគា, យេ កេចិ មនសោ បិយា.

១២៨៩. ‘‘អក្ខាមិ តេ ភិក្ខុ មហានុភាវ, មនុស្សភូតោ យមហំ អកាសិំ;

តេនម្ហិ ឯវំ ជលិតានុភាវោ, វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ.

១២៨៧. តត្ថ ទុន្និក្ខិត្តំ មាលន្តិ ចេតិយេ បូជាករណដ្ឋានេ និរន្តរដ្ឋបនាទិនា រចនាវិសេសេន អដ្ឋបេត្វា យថានិក្ខិត្តតាយ ន សុដ្ឋុ និក្ខិត្តំ, វាតេន វា បហរិត្វា ទុន្និក្ខិត្តំ បុប្ផំ. សុនិក្ខិបិត្វាតិ សុដ្ឋុ និក្ខិបិត្វា រចនាវិសេសេន ទស្សនីយំ បាសាទិកំ កត្វា និក្ខិបិយ. បតិដ្ឋបេត្វាតិ វិភត្តិវិសេសាទិវសេន បុប្ផំ បតិដ្ឋាបេត្វា. តំ វា បុប្ផំ និក្ខិបន្តោ សត្ថុ ចេតិយំ ឧទ្ទិស្ស មម សន្តានេ កុសលធម្មំ បតិដ្ឋាបេត្វាតិ ឯវំ ឯត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. សេសំ វុត្តនយមេវ.

ឯវំ ទេវបុត្តេន អត្តនោ សុចរិតកម្មេ បកាសិតេ ថេរោ តស្ស ធម្មំ ទេសេត្វា អាគន្ត្វា ភគវតោ តមត្ថំ និវេទេសិ. ភគវា តំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តមហាជនស្ស ធម្មំ ទេសេសិ. ទេសនា មហាជនស្ស សាត្ថិកា អហោសីតិ.

សុនិក្ខិត្តវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឥតិ បរមត្ថទីបនិយា ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ វិមានវត្ថុស្មិំ

ឯកាទសវត្ថុបដិមណ្ឌិតស្ស សត្តមស្ស

សុនិក្ខិត្តវគ្គស្ស អត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតា ច បុរិសវិមានវណ្ណនា.

និគមនកថា

ឯត្តាវតា ច –

ទេវតានំ វិមានាទិ-សម្បត្តិំ តស្ស ការណំ;

បកាសយន្តី សត្តានំ, សព្ពលោកហិតាវហា.

អប្បកានម្បិ ការានំ, យា វិភាវេតិ ទេសនា;

ឧឡារផលតំ ចិត្ត-ខេត្តសម្បត្តិយោគតោ.

យំ កថាវត្ថុកុសលា, សុបរិញ្ញាតវត្ថុកា;

វិមានវត្ថុឥច្ចេវ, សង្គាយិំសុ មហេសយោ.

តស្ស អត្ថំ បកាសេតុំ, បោរាណដ្ឋកថានយំ;

សន្និស្សាយ សមារទ្ធា, អត្ថសំវណ្ណនា មយា.

យា តត្ថ បរមត្ថានំ, តត្ថ តត្ថ យថារហំ;

បកាសនា បរមត្ថ-ទីបនី នាម នាមតោ.

សម្បត្តា បរិនិដ្ឋានំ, អនាកុលវិនិច្ឆយា;

សា សត្តរសមត្តាយ, បាឡិយា ភាណវារតោ.

ឥតិ តំ សង្ខរោន្តេន, យំ តំ អធិគតំ មយា;

បុញ្ញំ តស្សានុភាវេន, លោកនាថស្ស សាសនំ.

ឱគាហេត្វា វិសុទ្ធាយ, សីលាទិបដិបត្តិយា;

សព្ពេបិ ទេហិនោ ហោន្តុ, វិមុត្តិរសភាគិនោ.

ចិរំ តិដ្ឋតុ លោកស្មិំ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាសនំ;

តស្មិំ សគារវា និច្ចំ, ហោន្តុ សព្ពេបិ បាណិនោ.

សម្មា វស្សតុ កាលេន, ទេវោបិ ជគតីបតិ;

សទ្ធម្មនិរតោ លោកំ, ធម្មេនេវ បសាសតូតិ.

ឥតិ ពទរតិត្ថវិហារវាសិនា អាចរិយធម្មបាលេន

កតាយ

បរមត្ថទីបនិយា ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ

វិមានវត្ថុអត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា សមត្តា.