៩. ចន្ទនត្ថេរគាថាវណ្ណនា

ជាតរូបេនាតិអាទិកា អាយស្មតោ ចន្ទនត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ តត្ថ តត្ថ ភវេ បុញ្ញានិ ឧបចិនន្តោ ឥតោ ឯកតិំសេ កប្បេ ពុទ្ធសុញ្ញេ លោកេ រុក្ខទេវតា ហុត្វា និព្ពត្តោ សុទស្សនំ នាម បច្ចេកពុទ្ធំ បព្ពតន្តរេ វសន្តំ ទិស្វា បសន្នមានសោ កុដជបុប្ផេហិ បូជំ អកាសិ. សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ វិភវសម្បន្នេ កុលេ និព្ពត្តិត្វា ចន្ទនោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ ឃរាវាសំ វសន្តោ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា សោតាបន្នោ អហោសិ. សោ ឯកំ បុត្តំ លភិត្វា ឃរាវាសំ បហាយ បព្ពជិត្វា វិបស្សនាយ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរញ្ញេ វិហរន្តោ សត្ថារំ វន្ទិតុំ សាវត្ថិំ អាគតោ សុសានេ វសតិ. តស្ស អាគតភាវំ សុត្វា បុរាណទុតិយិកា អលង្កតបដិយត្តា ទារកំ អាទាយ មហតា បរិវារេន ថេរស្ស សន្តិកំ គច្ឆតិ – ‘‘ឥត្ថិកុត្តាទីហិ នំ បលោភេត្វា ឧប្បព្ពាជេស្សាមី’’តិ. ថេរោ តំ អាគច្ឆន្តិំ ទូរតោវ ទិស្វា ‘‘ឥទានិស្សា អវិសយោ ភវិស្សាមី’’តិ យថារទ្ធំ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា ឆឡភិញ្ញោ អហោសិ. តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥២.៣៧-៤៣) –

‘‘ហិមវន្តស្សាវិទូរេ, វសលោ នាម បព្ពតោ;

ពុទ្ធោ សុទស្សនោ នាម, វសតេ បព្ពតន្តរេ.

‘‘បុប្ផំ ហេមវន្តំ មយ្ហ, វេហាសំ អគមាសហំ;

តត្ថទ្ទសាសិំ សម្ពុទ្ធំ, ឱឃតិណ្ណមនាសវំ.

‘‘បុប្ផំ កុដជមាទាយ, សិរេ កត្វាន អញ្ជលិំ;

ពុទ្ធស្ស អភិរោបេសិំ, សយម្ភុស្ស មហេសិនោ.

‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

ឆឡភិញ្ញោ បន ហុត្វា អាកាសេ ឋត្វា តស្សា ធម្មំ ទេសេត្វា សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋាបេត្វា សយំ អត្តនា បុព្ពេ វសិតដ្ឋានមេវ គតោ. សហាយភិក្ខូហិ – ‘‘វិប្បសន្នានិ ខោ តេ, អាវុសោ, ឥន្ទ្រិយានិ, កច្ចិ តយា សច្ចានិ បដិវិទ្ធានី’’តិ បុដ្ឋោ –

២៩៩. ‘‘ជាតរូបេន សញ្ឆន្នា, ទាសីគណបុរក្ខតា;

អង្កេន បុត្តមាទាយ, ភរិយា មំ ឧបាគមិ.

៣០០. ‘‘តញ្ច ទិស្វាន អាយន្តិំ, សកបុត្តស្ស មាតរំ;

អលង្កតំ សុវសនំ, មច្ចុបាសំវ ឱឌ្ឌិតំ.

៣០១. ‘‘តតោ មេ មនសីការោ, យោនិសោ ឧទបជ្ជថ;

អាទីនវោ បាតុរហុ, និព្ពិទា សមតិដ្ឋថ.

៣០២. ‘‘តតោ ចិត្តំ វិមុច្ចិ មេ, បស្ស ធម្មសុធម្មតំ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ. –

ឥមាហិ គាថាហិ អត្តនោ បដិបត្តិំ កថេន្តោ អញ្ញំ ព្យាកាសិ.

តត្ថ ជាតរូបេន សញ្ឆន្នាតិ ជាតរូបមយេន សីសូបគាទិអលង្ការេន អលង្ករណវសេន បដិច្ឆាទិតសរីរា, សព្ពាភរណភូសិតាតិ អត្ថោ. ទាសីគណបុរក្ខតាតិ យថារហំ អលង្កតបដិយត្តេន អត្តនោ ទាសិគណេន បុរតោ កតា បរិវារិតាតិ អត្ថោ. អង្កេន បុត្តមាទាយាតិ ‘‘អបិ នាម បុត្តម្បិ ទិស្វា គេហស្សិតសាតោ ភវេយ្យា’’តិ បុត្តំ អត្តនោ អង្កេន គហេត្វា.

អាយន្តិន្តិ អាគច្ឆន្តិំ. សកបុត្តស្ស មាតរន្តិ មម ឱរសបុត្តស្ស ជននិំ, មយ្ហំ បុរាណទុតិយិកន្តិ អត្ថោ. សព្ពមិទំ ថេរោ អត្តនោ កាមរាគសមុច្ឆេទំ ពហុមញ្ញន្តោ វទតិ. យោនិសោ ឧទបជ្ជថាតិ ‘‘ឯវរូបាបិ នាម សម្បត្តិ ជរាព្យាធិមរណេហិ អភិភុយ្យតិ, អហោ សង្ខារា អនិច្ចា អធុវា អនស្សាសិកា’’តិ ឯវំ យោនិសោមនសិការោ ឧប្បជ្ជិ. សេសំ ហេដ្ឋា វុត្តនយមេវ.

ចន្ទនត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.