៥. ទព្ពត្ថេរគាថាវណ្ណនា

យោ ទុទ្ទមិយោតិ អាយស្មតោ ទព្ពត្ថេរស្ស គាថា. កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បទុមុត្តរពុទ្ធកាលេ ហំសវតីនគរេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ ធម្មទេសនំ សុណន្តោ សត្ថារំ ឯកំ ភិក្ខុំ សេនាសនបញ្ញាបកានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេន្តំ ទិស្វា អធិការកម្មំ កត្វា តំ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា សត្ថារា ព្យាកតោ យាវជីវំ កុសលំ កត្វា ទេវមនុស្សេសុ សំសរិត្វា កស្សបទសពលស្ស សាសនោសក្កនកាលេ បព្ពជិ. តទា តេន សទ្ធិំ អបរេ ឆ ជនាតិ សត្ត ភិក្ខូ ឯកចិត្តា ហុត្វា អញ្ញេ សាសនេ អគារវំ ករោន្តេ ទិស្វា – ‘‘ឥធ កិំ ករោម ឯកមន្តេ សមណធម្មំ កត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សាមា’’តិ និស្សេណិំ ពន្ធិត្វា ឧច្ចំ បព្ពតសិខរំ អារុហិត្វា, ‘‘អត្តនោ ចិត្តពលំ ជានន្តា និស្សេណិំ និបាតេន្តុ, ជីវិតេ សាលយា ឱតរន្តុ, មា បច្ឆានុតប្បិនោ អហុវត្ថា’’តិ វត្វា សព្ពេ ឯកចិត្តា ហុត្វា និស្សេណិំ បាតេត្វា – ‘‘អប្បមត្តា ហោថ, អាវុសោ’’តិ អញ្ញមញ្ញំ ឱវទិត្វា ចិត្តរុចិកេសុ ឋានេសុ និសីទិត្វា សមណធម្មំ កាតុំ អារភិំសុ.

តត្រេកោ ថេរោ បញ្ចមេ ទិវសេ អរហត្តំ បត្វា, ‘‘មម កិច្ចំ និប្ផន្នំ, អហំ ឥមស្មិំ ឋានេ កិំ ករិស្សាមិ’’តិ ឥទ្ធិយា ឧត្តរកុរុតោ បិណ្ឌបាតំ អាហរិត្វា, ‘‘អាវុសោ, ឥមំ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជថ, ភិក្ខាចារកិច្ចំ មមាយត្តំ ហោតុ, តុម្ហេ អត្តនោ កម្មំ ករោថា’’តិ អាហ. ‘‘កិំ នុ ខោ មយំ, អាវុសោ, និស្សេណិំ បាតេន្តា ឯវំ អវោចុម្ហ – ‘យោ បឋមំ ធម្មំ សច្ឆិករោតិ, សោ ភិក្ខំ អាហរតុ, តេនាភតំ សេសា បរិភុញ្ជិត្វា សមណធម្មំ ករិស្សន្តី’’’តិ. ‘‘នត្ថិ, អាវុសោ’’តិ. តុម្ហេ អត្តនោ បុព្ពហេតុនា លភិត្ថ, មយម្បិ សក្កោន្តា វដ្ដស្សន្តំ ករិស្សាម, គច្ឆថ តុម្ហេតិ. ថេរោ តេ សញ្ញាបេតុំ អសក្កោន្តោ ផាសុកដ្ឋានេ បិណ្ឌបាតំ បរិភុញ្ជិត្វា គតោ. អបរោ ថេរោ សត្តមេ ទិវសេ អនាគាមិផលំ បត្វា តតោ ចុតោ សុទ្ធាវាសព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តោ. ឥតរេ ថេរា តតោ ចុតា ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរិត្វា តេសុ តេសុ កុលេសុ និព្ពត្តា. ឯកោ គន្ធាររដ្ឋេ តក្កសិលានគរេ រាជគេហេ និព្ពត្តោ, ឯកោ មជ្ឈន្តិករដ្ឋេ បរិព្ពាជិកាយ កុច្ឆិម្ហិ និព្ពត្តោ, ឯកោ ពាហិយរដ្ឋេ កុដុម្ពិយគេហេ និព្ពត្តោ, ឯកោ ភិក្ខុនុបស្សយេ ជាតោ.

អយំ បន ទព្ពត្ថេរោ មល្លរដ្ឋេ អនុបិយនគរេ ឯកស្ស មល្លរញ្ញោ គេហេ បដិសន្ធិំ គណ្ហិ. តស្ស មាតា ឧបវិជញ្ញា កាលមកាសិ, មតសរីរំ សុសានំ នេត្វា ទារុចិតកំ អារោបេត្វា អគ្គិំ អទំសុ. តស្សា អគ្គិវេគសន្តត្តំ ឧទរបដលំ ទ្វេធា អហោសិ. ទារកោ អត្តនោ បុញ្ញពលេន ឧប្បតិត្វា ឯកស្មិំ ទព្ពត្ថម្ភេ និបតិ. តំ ទារកំ គហេត្វា អយ្យិកាយ អទំសុ. សា តស្ស នាមំ គណ្ហន្តី ទព្ពត្ថម្ភេ បតិត្វា លទ្ធជីវិតត្តា ‘‘ទព្ពោ’’តិស្ស នាមំ អកាសិ. តស្ស ច សត្តវស្សិកកាលេ សត្ថា ភិក្ខុសង្ឃបរិវារោ មល្លរដ្ឋេ ចារិកំ ចរមានោ អនុបិយម្ពវនេ វិហរតិ. ទព្ពកុមារោ សត្ថារំ ទិស្វា ទស្សនេនេវ បសីទិត្វា បព្ពជិតុកាមោ ហុត្វា ‘‘អហំ ទសពលស្ស សន្តិកេ បព្ពជិស្សាមី’’តិ អយ្យិកំ អាបុច្ឆិ. សា ‘‘សាធុ, តាតា’’តិ ទព្ពកុមារំ អាទាយ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥមំ កុមារំ បព្ពាជេថា’’តិ អាហ. សត្ថា អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ សញ្ញំ អទាសិ – ‘‘ភិក្ខុ ឥមំ ទារកំ បព្ពាជេហី’’តិ. សោ ថេរោ សត្ថុ វចនំ សុត្វា ទព្ពកុមារំ បព្ពាជេន្តោ តចបញ្ចកកម្មដ្ឋានំ អាចិក្ខិ. បុព្ពហេតុសម្បន្នោ កតាភិនីហារោ សត្តោ បឋមកេសវដ្ដិយា វោរោបនក្ខណេ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ, ទុតិយាយ កេសវដ្ដិយា ឱរោបិយមានាយ សកទាគាមិផលេ, តតិយាយ អនាគាមិផលេ, សព្ពកេសានំ បន ឱរោបនញ្ច អរហត្តផលសច្ឆិកិរិយា ច អបច្ឆា អបុរេ អហោសិ. សត្ថា មល្លរដ្ឋេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា រាជគហំ គន្ត្វា វេឡុវនេ វាសំ កប្បេសិ.

តត្រាយស្មា ទព្ពោ មល្លបុត្តោ រហោគតោ អត្តនោ កិច្ចនិប្ផត្តិំ ឱលោកេត្វា សង្ឃស្ស វេយ្យាវច្ចករណេ កាយំ យោជេតុកាមោ ចិន្តេសិ – ‘‘យំនូនាហំ សង្ឃស្ស សេនាសនញ្ច បញ្ញាបេយ្យំ ភត្តានិ ច ឧទ្ទិសេយ្យ’’ន្តិ. សោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា អត្តនោ បរិវិតក្កំ អារោចេសិ. សត្ថា តស្ស សាធុការំ ទត្វា សេនាសនបញ្ញាបកត្តញ្ច ភត្តុទ្ទេសកត្តញ្ច សម្បដិច្ឆិ. អថ នំ ‘‘អយំ ទព្ពោ ទហរោវ សមានោ មហន្តេ ឋានេ ឋិតោ’’តិ សត្តវស្សិកកាលេយេវ ឧបសម្បាទេសិ. ថេរោ ឧបសម្បន្នកាលតោ បដ្ឋាយ រាជគហំ ឧបនិស្សាយ វិហរន្តានំ សព្ពភិក្ខូនំ សេនាសនានិ ច បញ្ញាបេតិ, ភិក្ខញ្ច ឧទ្ទិសតិ. តស្ស សេនាសនបញ្ញាបកភាវោ សព្ពទិសាសុ បាកដោ អហោសិ – ‘‘ទព្ពោ កិរ មល្លបុត្តោ សភាគសភាគានំ ភិក្ខូនំ ឯកដ្ឋានេ សេនាសនានិ បញ្ញាបេតិ, អាសន្នេបិ ទូរេបិ សេនាសនំ បញ្ញាបេតិ, គន្តុំ អសក្កោន្តេ ឥទ្ធិយា នេតី’’តិ.

អថ នំ ភិក្ខូ កាលេបិ វិកាលេបិ – ‘‘អម្ហាកំ, អាវុសោ, ជីវកម្ពវនេ សេនាសនំ បញ្ញាបេហិ, អម្ហាកំ មទ្ទកុច្ឆិស្មិំ មិគទាយេ’’តិ ឯវំ សេនាសនំ ឧទ្ទិសាបេត្វា តស្ស ឥទ្ធិំ បស្សន្តា គច្ឆន្តិ. សោបិ ឥទ្ធិយា មនោមយេ កាយេ អភិសង្ខរិត្វា ឯកេកស្ស ថេរស្ស ឯកេកំ អត្តនា សទិសំ ភិក្ខុំ ទត្វា អង្គុលិយា ជលមានាយ បុរតោ គន្ត្វា ‘‘អយំ មញ្ចោ ឥទំ បីឋ’’ន្តិអាទីនិ វត្វា សេនាសនំ បញ្ញាបេត្វា បុន អត្តនោ វសនដ្ឋានមេវ អាគច្ឆតិ. អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារតោ បនិទំ វត្ថុ បាឡិយំ អាគតមេវ. សត្ថា ឥទមេវ ការណំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា អបរភាគេ អរិយគណមជ្ឈេ និសិន្នោ ថេរំ សេនាសនបញ្ញាបកានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ – ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ សេនាសនបញ្ញាបកានំ យទិទំ ទព្ពោ មល្លបុត្តោ’’តិ (អ. និ. ១.២០៩; ២១៤). វុត្តម្បិ ចេតំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៥៤, ១០៨-១៤៩) –

‘‘បទុមុត្តរោ នាម ជិនោ, សព្ពលោកវិទូ មុនិ;

ឥតោ សតសហស្សម្ហិ, កប្បេ ឧប្បជ្ជិ ចក្ខុមា.

‘‘ឱវាទកោ វិញ្ញាបកោ, តារកោ សព្ពបាណិនំ;

ទេសនាកុសលោ ពុទ្ធោ, តារេសិ ជនតំ ពហុំ.

‘‘អនុកម្បកោ ការុណិកោ, ហិតេសី សព្ពបាណិនំ;

សម្បត្តេ តិត្ថិយេ សព្ពេ, បញ្ចសីលេ បតិដ្ឋបិ.

‘‘ឯវំ និរាកុលំ អាសិ, សុញ្ញតំ តិត្ថិយេហិ ច;

វិចិត្តំ អរហន្តេហិ, វសីភូតេហិ តាទិភិ.

‘‘រតនានដ្ឋបញ្ញាសំ, ឧគ្គតោ សោ មហាមុនិ;

កញ្ចនគ្ឃិយសង្កាសោ, ពាត្តិំសវរលក្ខណោ.

‘‘វស្សសតសហស្សានិ, អាយុ វិជ្ជតិ តាវទេ;

តាវតា តិដ្ឋមានោ សោ, តារេសិ ជនតំ ពហុំ.

‘‘តទាហំ ហំសវតិយំ, សេដ្ឋិបុត្តោ មហាយសោ;

ឧបេត្វា លោកបជ្ជោតំ, អស្សោសិំ ធម្មទេសនំ.

‘‘សេនាសនានិ ភិក្ខូនំ, បញ្ញាបេន្តំ សសាវកំ;

កិត្តយន្តស្ស វចនំ, សុណិត្វា មុទិតោ អហំ.

‘‘អធិការំ សសង្ឃស្ស, កត្វា តស្ស មហេសិនោ;

និបច្ច សិរសា បាទេ, តំ ឋានមភិបត្ថយិំ.

‘‘តទាហ ស មហាវីរោ, មម កម្មំ បកិត្តយំ;

យោ សសង្ឃមភោជេសិ, សត្តាហំ លោកនាយកំ.

‘‘សោយំ កមលបត្តក្ខោ, សីហំសោ កនកត្តចោ;

មម បាទមូលេ និបតិ, បត្ថយំ ឋានមុត្តមំ.

‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, ឱក្កាកកុលសម្ភវោ;

គោតមោ នាម គោត្តេន, សត្ថា លោកេ ភវិស្សតិ.

‘‘សាវកោ តស្ស ពុទ្ធស្ស, ទព្ពោ នាមេន វិស្សុតោ;

សេនាសនបញ្ញាបកោ, អគ្គោ ហេស្សតិយំ តទា.

‘‘តេន កម្មេន សុកតេន, ចេតនាបណិធីហិ ច;

ជហិត្វា មានុសំ ទេហំ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

‘‘សតានំ តីណិក្ខត្តុញ្ច, ទេវរជ្ជមការយិំ;

សតានំ បញ្ចក្ខត្តុញ្ច, ចក្កវត្តី អហោសហំ.

‘‘បទេសរជ្ជំ វិបុលំ, គណនាតោ អសង្ខិយំ;

សព្ពត្ថ សុខិតោ អាសិំ, តស្ស កម្មស្ស វាហសា.

‘‘ឯកនវុតិតោ កប្បេ, វិបស្សី នាម នាយកោ;

ឧប្បជ្ជិ ចារុទស្សនោ, សព្ពធម្មវិបស្សកោ.

‘‘ទុដ្ឋចិត្តោ ឧបវទិំ, សាវកំ តស្ស តាទិនោ;

សព្ពាសវបរិក្ខីណំ, សុទ្ធោតិ ច វិជានិយ.

‘‘តស្សេវ នរវីរស្ស, សាវកានំ មហេសិនំ;

សលាកញ្ច គហេត្វាន, ខីរោទនមទាសហំ.

‘‘ឥមម្ហិ ភទ្ទកេ កប្បេ, ព្រហ្មពន្ធុ មហាយសោ;

កស្សបោ នាម គោត្តេន, ឧប្បជ្ជិ វទតំ វរោ.

‘‘សាសនំ ជោតយិត្វាន, អភិភុយ្យ កុតិត្ថិយេ;

វិនេយ្យេ វិនយិត្វាវ, និព្ពុតោ សោ សសាវកោ.

‘‘សសិស្សេ និព្ពុតេ នាថេ, អត្ថមេន្តម្ហិ សាសនេ;

ទេវា កន្ទិំសុ សំវិគ្គា, មុត្តកេសា រុទម្មុខា.

‘‘និព្ពាយិស្សតិ ធម្មក្ខោ, ន បស្សិសាម សុព្ពតេ;

ន សុណិស្សាម សទ្ធម្មំ, អហោ នោ អប្បបុញ្ញតា.

‘‘តទាយំ បថវី សព្ពា, អចលា សា ចលាចលា;

សាគរោ ច សសោកោវ, វិនទី ករុណំ គិរំ.

‘‘ចតុទ្ទិសា ទុន្ទុភិយោ, នាទយិំសុ អមានុសា;

សមន្តតោ អសនិយោ, ផលិំសុ ច ភយាវហា.

‘‘ឧក្កា បតិំសុ នភសា, ធូមកេតុ ច ទិស្សតិ;

សធូមា ជាលវដ្ដា ច, រវិំសុ ករុណំ មិគា.

‘‘ឧប្បាទេ ទារុណេ ទិស្វា, សាសនត្ថង្គសូចកេ;

សំវិគ្គា ភិក្ខវោ សត្ត, ចិន្តយិម្ហ មយំ តទា.

‘‘សាសនេន វិនាម្ហាកំ, ជីវិតេន អលំ មយំ;

បវិសិត្វា មហារញ្ញំ, យុញ្ជាម ជិនសាសនេ.

‘‘អទ្ទសម្ហ តទារញ្ញេ, ឧព្ពិទ្ធំ សេលមុត្តមំ;

និស្សេណិយា តមារុយ្ហ, និស្សេណិំ បាតយិម្ហសេ.

‘‘តទា ឱវទិ នោ ថេរោ, ពុទ្ធុប្បាទោ សុទុល្លភោ;

សទ្ធាតិទុល្លភា លទ្ធា, ថោកំ សេសញ្ច សាសនំ.

‘‘និបតន្តិ ខណាតីតា, អនន្តេ ទុក្ខសាគរេ;

តស្មា បយោគោ កត្តព្ពោ, យាវ ឋាតិ មុនេ មតំ.

‘‘អរហា អាសិ សោ ថេរោ, អនាគាមី តទានុគោ;

សុសីលា ឥតរេ យុត្តា, ទេវលោកំ អគម្ហសេ.

‘‘និព្ពុតោ តិណ្ណសំសារោ, សុទ្ធាវាសេ ច ឯកកោ;

អហញ្ច បក្កុសាតិ ច, សភិយោ ពាហិយោ តថា.

‘‘កុមារកស្សបោ, ចេវ, តត្ថ តត្ថូបគា មយំ;

សំសារពន្ធនា មុត្តា, គោតមេនានុកម្បិតា.

‘‘មល្លេសុ កុសិនារាយំ, គព្ភេ ជាតស្ស មេ សតោ;

មាតា មតា ចិតារុឡ្ហា, តតោ និប្បតិតោ អហំ.

‘‘បតិតោ ទព្ពបុញ្ជម្ហិ, តតោ ទព្ពោតិ វិស្សុតោ;

ព្រហ្មចារីពលេនាហំ, វិមុត្តោ សត្តវស្សិកោ.

‘‘ខីរោទនពលេនាហំ, បញ្ចហង្គេហុបាគតោ;

ខីណាសវោបវាទេន, បាបេហិ ពហុ ចោទិតោ.

‘‘ឧភោ បុញ្ញញ្ច បាបញ្ច, វីតិវត្តោម្ហិ ទានិហំ;

បត្វាន បរមំ សន្តិំ, វិហរាមិ អនាសវោ.

‘‘សេនាសនំ បញ្ញាបយិំ, ហាសយិត្វាន សុព្ពតេ;

ជិនោ តស្មិំ គុណេ តុដ្ឋោ, ឯតទគ្គេ ឋបេសិ មំ.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគោវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវោ.

‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, ពុទ្ធសេដ្ឋស្ស សន្តិកេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ…កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ.

ឯវំភូតំ បន តំ យេន បុព្ពេ ឯកស្ស ខីណាសវត្ថេរស្ស អនុទ្ធំសនវសេន កតេន បាបកម្មេន ពហូនិ វស្សសតសហស្សានិ និរយេ បច្ចិ, តាយ ឯវ កម្មបិលោតិកាយ ចោទិយមានា មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ ‘‘ឥមិនា មយំ កល្យាណភត្តិកស្ស គហបតិនោ អន្តរេ បរិភេទិតា’’តិ ទុគ្គហិតគាហិនោ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ. តស្មិញ្ច អធិករណេ សង្ឃេន សតិវិនយេន វូបសមិតេ អយំ ថេរោ លោកានុកម្បាយ អត្តនោ គុណេ វិភាវេន្តោ ‘‘យោ ទុទ្ទមិយោ’’តិ ឥមំ គាថំ អភាសិ.

៥. តត្ថ យោតិ អនិយមិតនិទ្ទេសោ, តស្ស ‘‘សោ’’តិ ឥមិនា និយមត្តំ ទដ្ឋព្ពំ. ឧភយេនបិ អញ្ញំ វិយ កត្វា អត្តានមេវ វទតិ. ទុទ្ទមិយោតិ ទុទ្ទមោ, ទមេតុំ អសក្កុណេយ្យោ. ឥទញ្ច អត្តនោ បុថុជ្ជនកាលេ ទិដ្ឋិគតានំ វិសូកាយិកានំ កិលេសានំ មទាលេបចិត្តស្ស វិប្ផន្ទិតំ ឥន្ទ្រិយានំ អវូបសមនញ្ច ចិន្តេត្វា វទតិ. ទមេនាតិ ឧត្តមេន អគ្គមគ្គទមេន, តេន ហិ ទន្តោ បុន ទមេតព្ពតាភាវតោ ‘‘ទន្តោ’’តិ វត្តព្ពតំ អរហតិ, ន អញ្ញេន. អថ វា ទមេនាតិ ទមកេន បុរិសទម្មសារថិនា ទមិតោ. ទព្ពោតិ ទ្រព្យោ, ភព្ពោតិ អត្ថោ. តេនាហ ភគវា ឥមមេវ ថេរំ សន្ធាយ – ‘‘ន ខោ, ទព្ព, ទព្ពា ឯវំ និព្ពេឋេន្តី’’តិ (បារា. ៣៨៤; ចូឡវ. ១៩៣). សន្តុសិតោតិ យថាលទ្ធបច្ចយសន្តោសេន ឈានសមាបត្តិសន្តោសេន មគ្គផលសន្តោសេន ច សន្តុដ្ឋោ. វិតិណ្ណកង្ខោតិ សោឡសវត្ថុកាយ អដ្ឋវត្ថុកាយ ច កង្ខាយ បឋមមគ្គេនេវ សមុគ្ឃាដិតត្តា វិគតកង្ខោ. វិជិតាវីតិ បុរិសាជានីយេន វិជេតព្ពស្ស សព្ពស្សបិ សំកិលេសបក្ខស្ស វិជិតត្តា វិធមិតត្តា វិជិតាវី. អបេតភេរវោតិ បញ្ចវីសតិយា ភយានំ សព្ពសោ អបេតត្តា អបគតភេរវោ អភយូបរតោ. បុន ទព្ពោតិ នាមកិត្តនំ. បរិនិព្ពុតោតិ ទ្វេ បរិនិព្ពានានិ កិលេសបរិនិព្ពានញ្ច, យា សឧបាទិសេសនិព្ពានធាតុ, ខន្ធបរិនិព្ពានញ្ច, យា អនុបាទិសេសនិព្ពានធាតុ. តេសុ ឥធ កិលេសបរិនិព្ពានំ អធិប្បេតំ, តស្មា បហាតព្ពធម្មានំ មគ្គេន សព្ពសោ បហីនត្តា កិលេសបរិនិព្ពានេន បរិនិព្ពុតោតិ អត្ថោ. ឋិតត្តោតិ ឋិតសភាវោ អចលោ ឥដ្ឋាទីសុ តាទិភាវប្បត្តិយា លោកធម្មេហិ អកម្បនីយោ. ហីតិ ច ហេតុអត្ថេ និបាតោ, តេន យោ បុព្ពេ ទុទ្ទមោ ហុត្វា ឋិតោ យស្មា ទព្ពត្តា សត្ថារា ឧត្តមេន ទមេន ទមិតោ សន្តុសិតោ វិតិណ្ណកង្ខោ វិជិតាវី អបេតភេរវោ, តស្មា សោ ទព្ពោ បរិនិព្ពុតោ តតោយេវ ច ឋិតត្តោ, ឯវំភូតេ ច តស្មិំ ចិត្តបសាទោវ កាតព្ពោ, ន បសាទញ្ញថត្តន្តិ បរនេយ្យពុទ្ធិកេ សត្តេ អនុកម្បន្តោ ថេរោ អញ្ញំ ព្យាកាសិ.

ទព្ពត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.