១២. កណ្ណមុណ្ឌបេតិវត្ថុវណ្ណនា

សោណ្ណសោបានផលកាតិ ឥទំ សត្ថរិ សាវត្ថិយំ វិហរន្តេ កណ្ណមុណ្ឌបេតិំ អារព្ភ វុត្តំ. អតីតេ កិរ កស្សបពុទ្ធកាលេ កិមិលនគរេ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ សោតាបន្នោ បញ្ចហិ ឧបាសកសតេហិ សទ្ធិំ សមានច្ឆន្ទោ ហុត្វា អារាមរោបនសេតុពន្ធនចង្កមនករណាទីសុ បុញ្ញកម្មេសុ បសុតោ ហុត្វា វិហរន្តោ សង្ឃស្ស វិហារំ ការេត្វា តេហិ សទ្ធិំ កាលេន កាលំ វិហារំ គច្ឆតិ. តេសំ ភរិយាយោបិ ឧបាសិកា ហុត្វា អញ្ញមញ្ញំ សមគ្គា មាលាគន្ធវិលេបនាទិហត្ថា កាលេន កាលំ វិហារំ គច្ឆន្តិយោ អន្តរាមគ្គេ អារាមសភាទីសុ វិស្សមិត្វា គច្ឆន្តិ.

អថេកទិវសំ កតិបយា ធុត្តា ឯកិស្សា សភាយ សន្និសិន្នា តាសុ តត្ថ វិស្សមិត្វា គតាសុ តាសំ រូបសម្បត្តិំ ទិស្វា បដិពទ្ធចិត្តា ហុត្វា តាសំ សីលាចារគុណសម្បន្នតំ ញត្វា កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ ‘‘កោ ឯតាសុ ឯកិស្សាបិ សីលភេទំ កាតុំ សមត្ថោ’’តិ. តត្ថ អញ្ញតរោ ‘‘អហំ សមត្ថោ’’តិ អាហ. តេ តេន ‘‘សហស្សេន អព្ភុតំ ករោមា’’តិ អព្ភុតំ អកំសុ. សោ អនេកេហិ ឧបាយេហិ វាយមមានោ តាសុ សភំ អាគតាសុ សុមុញ្ចិតំ សត្តតន្តិំ មធុរស្សរំ វីណំ វាទេន្តោ មធុរេនេវ សរេន កាមបដិសំយុត្តគីតានិ គាយន្តោ គីតសទ្ទេន តាសុ អញ្ញតរំ ឥត្ថិំ សីលភេទំ បាបេន្តោ អតិចារិនិំ កត្វា តេ ធុត្តេ សហស្សំ បរាជេសិ. តេ សហស្សបរាជិតា តស្សា សាមិកស្ស អារោចេសុំ. សាមិកោ តំ បុច្ឆិ – ‘‘កិំ ត្វំ ឯវរូបា, យថា តេ បុរិសា អវោចុ’’ន្តិ. សា ‘‘នាហំ ឦទិសំ ជានាមី’’តិ បដិក្ខិបិត្វា តស្មិំ អសទ្ទហន្តេ សមីបេ ឋិតំ សុនខំ ទស្សេត្វា សបថំ អកាសិ ‘‘សចេ មយា តាទិសំ បាបកម្មំ កតំ, អយំ ឆិន្នកណ្ណោ កាឡសុនខោ តត្ថ តត្ថ ភវេ ជាតំ មំ ខាទតូ’’តិ. ឥតរាបិ បញ្ចសតា ឥត្ថិយោ តំ ឥត្ថិំ អតិចារិនិំ ជានន្តី កិំ អយំ តថារូបំ បាបំ អកាសិ, ឧទាហុ នាកាសី’’តិ ចោទិតា ‘‘ន មយំ ឯវរូបំ ជានាមា’’តិ មុសា វត្វា ‘‘សចេ មយំ ជានាម, ភវេ ភវេ ឯតិស្សាយេវ ទាសិយោ ភវេយ្យាមា’’តិ សបថំ អកំសុ.

អថ សា អតិចារិនី ឥត្ថី តេនេវ វិប្បដិសារេន ឌយ្ហមានហទយា សុស្សិត្វា ន ចិរេនេវ កាលំ កត្វា ហិមវតិ បព្ពតរាជេ សត្តន្នំ មហាសរានំ អញ្ញតរស្ស កណ្ណមុណ្ឌទហស្ស តីរេ វិមានបេតី ហុត្វា និព្ពត្តិ. វិមានសាមន្តា ចស្សា កម្មវិបាកានុភវនយោគ្គា ឯកា បោក្ខរណី និព្ពត្តិ. សេសា ច បញ្ចសតា ឥត្ថិយោ កាលំ កត្វា សបថកម្មវសេន តស្សាយេវ ទាសិយោ ហុត្វា និព្ពត្តិំសុ. សា តត្ថ បុព្ពេ កតស្ស បុញ្ញកម្មស្ស ផលេន ទិវសភាគំ ទិព្ពសម្បត្តិំ អនុភវិត្វា អឌ្ឍរត្តេ បាបកម្មពលសញ្ចោទិតា សយនតោ ឧដ្ឋហិត្វា បោក្ខរណិតីរំ គច្ឆតិ. តត្ថ គតំ គជបោតកប្បមាណោ ឯកោ កាឡសុនខោ ភេរវរូបោ ឆិន្នកណ្ណោ តិខិណាយតកថិនទាឋោ សុវិប្ផុលិតខទិរង្គារបុញ្ជសទិសនយនោ និរន្តរប្បវត្តវិជ្ជុលតាសង្ឃាតសទិសជិវ្ហោ កថិនតិខិណនខោ ខរាយតទុព្ពណ្ណលោមោ តតោ អាគន្ត្វា តំ ភូមិយំ និបាតេត្វា អតិសយជិឃច្ឆាភិភូតោ វិយ បសយ្ហ ខាទន្តោ អដ្ឋិសង្ខលិកមត្តំ កត្វា ទន្តេហិ គហេត្វា បោក្ខរណិយំ ខិបិត្វា អន្តរធាយតិ. សា ច តត្ថ បក្ខិត្តសមនន្តរមេវ បកតិរូបធារិនី ហុត្វា វិមានំ អភិរុយ្ហ សយនេ និបជ្ជតិ. ឥតរា បន តស្សា ទាសព្យមេវ ទុក្ខំ អនុភវន្តិ. ឯវំ តាសំ តត្ថ វសន្តីនំ បញ្ញាសាធិកានិ បញ្ច វស្សសតានិ វីតិវត្តានិ.

អថ តាសំ បុរិសេហិ វិនា ទិព្ពសម្បត្តិំ អនុភវន្តីនំ ឧក្កណ្ឋា អហេសុំ. តត្ថ ច កណ្ណមុណ្ឌទហតោ និគ្គតា បព្ពតវិវរេន អាគន្ត្វា គង្គំ នទិំ អនុបវិដ្ឋា ឯកា នទី អត្ថិ. តាសញ្ច វសនដ្ឋានសមីបេ ឯកោ ទិព្ពផលេហិ អម្ពរុក្ខេហិ បនសលពុជាទីហិ ច ឧបសោភិតោ អារាមសទិសោ អរញ្ញប្បទេសោ អត្ថិ. តា ឯវំ សមចិន្តេសុំ – ‘‘ហន្ទ, មយំ ឥមានិ អម្ពផលានិ ឥមិស្សា នទិយា បក្ខិបិស្សាម, អប្បេវ នាម ឥមំ ផលំ ទិស្វា ផលលោភេន កោចិទេវ បុរិសោ ឥធាគច្ឆេយ្យ, តេន សទ្ធិំ រមិស្សាមាតិ. តា តថា អកំសុ. តាហិ បន បក្ខិត្តានិ អម្ពផលានិ កានិចិ តាបសា គណ្ហិំសុ, កានិចិ វនចរកា, កានិចិ កាកា វិលុជ្ជិំសុ, កានិចិ តីរេ លគ្គិំសុ. ឯកំ បន គង្គាយ សោតំ បត្វា អនុក្កមេន ពារាណសិំ សម្បាបុណិ.

តេន ច សមយេន ពារាណសិរាជា លោហជាលបរិក្ខិត្តេ គង្គាជលេ ន្ហាយតិ. អថ តំ ផលំ នទិសោតេន វុយ្ហមានំ អនុក្កមេន អាគន្ត្វា លោហជាលេ លគ្គិ. តំ វណ្ណគន្ធរសសម្បន្នំ មហន្តំ ទិព្ពំ អម្ពផលំ ទិស្វា រាជបុរិសា រញ្ញោ ឧបនេសុំ. រាជា តស្ស ឯកទេសំ គហេត្វា វីមំសនត្ថាយ ឯកស្ស ពន្ធនាគារេ ឋបិតស្ស វជ្ឈចោរស្ស ខាទិតុំ អទាសិ. សោ តំ ខាទិត្វា ‘‘ទេវ, មយា ឯវរូបំ ន ខាទិតបុព្ពំ, ទិព្ពមិទំ មញ្ញេ អម្ពផល’’ន្តិ អាហ. រាជា បុនបិ តស្ស ឯកំ ខណ្ឌំ អទាសិ. សោ តំ ខាទិត្វា វិគតវលិតបលិតោ អតិវិយ មនោហររូបោ យោព្ពនេ ឋិតោ វិយ អហោសិ. តំ ទិស្វា រាជា អច្ឆរិយព្ភុតជាតោ តំ អម្ពផលំ បរិភុញ្ជិត្វា សរីរេ វិសេសំ លភិត្វា មនុស្សេ បុច្ឆិ – ‘‘កត្ថ ឯវរូបានិ ទិព្ពអម្ពផលានិ សំវិជ្ជន្តី’’តិ? មនុស្សា ឯវមាហំសុ – ‘‘ហិមវន្តេ កិរ, ទេវ, បព្ពតរាជេ’’តិ. ‘‘សក្កា បន តានិ អានេតុ’’ន្តិ? ‘‘វនចរកា, ទេវ, ជានន្តី’’តិ.

រាជា វនចរកេ បក្កោសាបេត្វា តេសំ តមត្ថំ អាចិក្ខិត្វា តេហិ សម្មន្តេត្វា ទិន្នស្ស ឯកស្ស វនចរកស្ស សហស្សំ ទត្វា តំ វិស្សជ្ជេសិ – ‘‘គច្ឆ, សីឃំ តំ មេ អម្ពផលំ អានេហី’’តិ. សោ តំ កហាបណសហស្សំ បុត្តទារស្ស ទត្វា បាថេយ្យំ គហេត្វា បដិគង្គំ កណ្ណមុណ្ឌទហាភិមុខោ គន្ត្វា មនុស្សបថំ អតិក្កមិត្វា កណ្ណមុណ្ឌទហតោ ឱរំ សដ្ឋិយោជនប្បមាណេ បទេសេ ឯកំ តាបសំ ទិស្វា តេន អាចិក្ខិតមគ្គេន គច្ឆន្តោ បុន តិំសយោជនប្បមាណេ បទេសេ ឯកំ តាបសំ ទិស្វា, តេន អាចិក្ខិតមគ្គេន គច្ឆន្តោ បុន បន្នរសយោជនប្បមាណេ ឋានេ អញ្ញំ តាបសំ ទិស្វា, តស្ស អត្តនោ អាគមនការណំ កថេសិ. តាបសោ តំ អនុសាសិ – ‘‘ឥតោ បដ្ឋាយ ឥមំ មហាគង្គំ បហាយ ឥមំ ខុទ្ទកនទិំ និស្សាយ បដិសោតំ គច្ឆន្តោ យទា បព្ពតវិវរំ បស្សសិ, តទា រត្តិយំ ឧក្កំ គហេត្វា បវិសេយ្យាសិ. អយញ្ច នទី រត្តិយំ នប្បវត្តតិ, តេន តេ គមនយោគ្គា ហោតិ, កតិបយយោជនាតិក្កមេន តេ អម្ពេ បស្សិស្សសី’’តិ. សោ តថា កត្វា ឧទយន្តេ សូរិយេ វិវិធរតនរំសិជាលបជ្ជោតិតភូមិភាគំ ផលភារាវនតសាខាវិតានតរុគណោបសោភិតំ នានាវិធវិហង្គគណូបកូជិតំ អតិវិយ មនោហរំ អម្ពវនំ សម្បាបុណិ.

អថ នំ តា អមនុស្សិត្ថិយោ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា ‘‘ឯស មម បរិគ្គហោ, ឯស មម បរិគ្គហោ’’តិ ឧបធាវិំសុ. សោ បន តាហិ សទ្ធិំ តត្ថ ទិព្ពសម្បត្តិំ អនុភវិតុំ យោគ្គស្ស បុញ្ញកម្មស្ស អកតត្តា តា ទិស្វាវ ភីតោ វិរវន្តោ បលាយិត្វា អនុក្កមេន ពារាណសិំ បត្វា តំ បវត្តិំ រញ្ញោ អារោចេសិ. រាជា តំ សុត្វា តា ឥត្ថិយោ ទដ្ឋុំ អម្ពផលានិ ច បរិភុញ្ជិតុំ សញ្ជាតាភិលាសោ រជ្ជភារំ អមច្ចេសុ អារោបេត្វា មិគវាបទេសេន សន្នទ្ធធនុកលាបោ ខគ្គំ ពន្ធិត្វា កតិបយមនុស្សបរិវារោ តេនេវ វនចរកេន ទស្សិតមគ្គេន គន្ត្វា កតិបយយោជនន្តរេ ឋានេ មនុស្សេបិ ឋបេត្វា វនចរកមេវ គហេត្វា អនុក្កមេន គន្ត្វា តម្បិ តតោ និវត្តាបេត្វា ឧទយន្តេ ទិវាករេ អម្ពវនំ បាវិសិ. អថ នំ តា ឥត្ថិយោ អភិនវឧប្បន្នមិវ ទេវបុត្តំ ទិស្វា បច្ចុគ្គន្ត្វា ‘‘រាជា’’តិ ញត្វា សញ្ជាតសិនេហពហុមានា សក្កច្ចំ ន្ហាបេត្វា ទិព្ពេហិ វត្ថាលង្ការមាលាគន្ធវិលេបនេហិ សុមណ្ឌិតបសាធិតំ កត្វា វិមានំ អារោបេត្វា នានគ្គរសំ ទិព្ពភោជនំ ភោជេត្វា តស្ស ឥច្ឆានុរូបំ បយិរុបាសិំសុ.

អថ ទិយឌ្ឍវស្សសតេ អតិក្កន្តេ រាជា អឌ្ឍរត្តិសមយេ ឧដ្ឋហិត្វា និសិន្នោ តំ អតិចារិនិំ បេតិំ បោក្ខរណិតីរំ គច្ឆន្តិំ ទិស្វា ‘‘កិំ នុ ខោ ឯសា ឥមាយ វេលាយ គច្ឆតី’’តិ វីមំសិតុកាមោ អនុពន្ធិ. អថ នំ តត្ថ គតំ សុនខេន ខជ្ជមានំ ទិស្វា ‘‘កិំ នុ ខោ ឥទ’’ន្តិ អជានន្តោ តយោ ច ទិវសេ វីមំសិត្វា ‘‘ឯសោ ឯតិស្សា បច្ចាមិត្តោ ភវិស្សតី’’តិ និសិតេន ឧសុនា វិជ្ឈិត្វា ជីវិតា វោរោបេត្វា តញ្ច ឥត្ថិំ បោថេត្វា បោក្ខរណិំ ឱតារេត្វា បដិលទ្ធបុរិមរូបំ ទិស្វា –

៣៤៨. ‘‘សោណ្ណសោបានផលកា, សោណ្ណវាលុកសន្ថតា;

តត្ថ សោគន្ធិយា វគ្គូ, សុចិគន្ធា មនោរមា.

៣៤៩. ‘‘នានារុក្ខេហិ សញ្ឆន្នា, នានាគន្ធសមេរិតា;

នានាបទុមសញ្ឆន្នា, បុណ្ឌរីកសមោតតា.

៣៥០. ‘‘សុរភិំ សម្បវាយន្តិ, មនុញ្ញា មាលុតេរិតា;

ហំសកោញ្ចាភិរុទា ច, ចក្កវក្កាភិកូជិតា.

៣៥១. ‘‘នានាទិជគណាកិណ្ណា, នានាសរគណាយុតា;

នានាផលធរា រុក្ខា, នានាបុប្ផធរា វនា.

៣៥២. ‘‘ន មនុស្សេសុ ឦទិសំ, នគរំ យាទិសំ ឥទំ;

បាសាទា ពហុកា តុយ្ហំ, សោវណ្ណរូបិយាមយា;

ទទ្ទល្លមានា អាភេន្តិ, សមន្តា ចតុរោ ទិសា.

៣៥៣. ‘‘បញ្ច ទាសិសតា តុយ្ហំ, យា តេមា បរិចារិកា;

តា កម្ពុកាយូរធរា, កញ្ចនាវេឡភូសិតា.

៣៥៤. ‘‘បល្លង្កា ពហុកា តុយ្ហំ, សោវណ្ណរូបិយាមយា;

កទលិមិគសញ្ឆន្នា, សជ្ជា គោនកសន្ថតា.

៣៥៥. ‘‘យត្ថ តុវំ វាសូបគតា, សព្ពកាមសមិទ្ធិនី;

សម្បត្តាយឌ្ឍរត្តាយ, តតោ ឧដ្ឋាយ គច្ឆសិ.

៣៥៦. ‘‘ឧយ្យានភូមិំ គន្ត្វាន, បោក្ខរញ្ញា សមន្តតោ;

តស្សា តីរេ តុវំ ឋាសិ, ហរិតេ សទ្ទលេ សុភេ.

៣៥៧. ‘‘តតោ តេ កណ្ណមុណ្ឌោ សុនខោ, អង្គមង្គានិ ខាទតិ;

យទា ច ខាយិតា អាសិ, អដ្ឋិសង្ខលិកា កតា;

ឱគាហសិ បោក្ខរណិំ, ហោតិ កាយោ យថា បុរេ.

៣៥៨. ‘‘តតោ ត្វំ អង្គបច្ចង្គី, សុចារុ បិយទស្សនា;

វត្ថេន បារុបិត្វាន, អាយាសិ មម សន្តិកំ.

៣៥៩. ‘‘កិំ នុ កាយេន វាចាយ, មនសា ទុក្កដំ កតំ;

កិស្សកម្មវិបាកេន, កណ្ណមុណ្ឌោ សុនខោ តវ;

អង្គមង្គានិ ខាទតី’’តិ. –

ទ្វាទសហិ គាថាហិ តំ តស្ស បវត្តិំ បដិបុច្ឆិ.

៣៤៨. តត្ថ សោណ្ណសោបានផលកាតិ សុវណ្ណមយសោបានផលកា. សោណ្ណវាលុកសន្ថតាតិ សមន្តតោ សុវណ្ណមយាហិ វាលុកាហិ សន្ថតា. តត្ថាតិ បោក្ខរណិយំ. សោគន្ធិយាតិ សោគន្ធិកា. វគ្គូតិ សុន្ទរា រុចិរា. សុចិគន្ធាតិ មនុញ្ញគន្ធា.

៣៤៩. នានាគន្ធសមេរិតាតិ នានាវិធសុរភិគន្ធវសេន គន្ធវាយុនា សមន្តតោ ឯរិតា. នានាបទុមសញ្ឆន្នាតិ នានាវិធរត្តបទុមសញ្ឆាទិតសលិលតលា. បុណ្ឌរីកសមោតតាតិ សេតបទុមេហិ ច សមោកិណ្ណា.

៣៥០. សុរភិំ សម្បវាយន្តីតិ សម្មទេវ សុគន្ធំ វាយតិ បោក្ខរណីតិ អធិប្បាយោ. ហំសកោញ្ចាភិរុទាតិ ហំសេហិ ច កោញ្ចេហិ ច អភិនាទិតា.

៣៥១. នានាទិជគណាកិណ្ណាតិ នានាទិជគណាកិណ្ណា. នានាសរគណាយុតាតិ នានាវិធវិហង្គមាភិរុទសមូហយុត្តា. នានាផលធរាតិ នានាវិធផលធារិនោ សព្ពកាលំ វិវិធផលភារនមិតសាខត្តា. នានាបុប្ផធរា វនាតិ នានាវិធសុរភិកុសុមទាយិកានិ វនានីតិ អត្ថោ. លិង្គវិបល្លាសេន ហិ ‘‘វនា’’តិ វុត្តំ.

៣៥២. ន មនុស្សេសុ ឦទិសំ នគរន្តិ យាទិសំ តវ ឥទំ នគរំ, ឦទិសំ មនុស្សេសុ នត្ថិ, មនុស្សលោកេ ន ឧបលព្ភតីតិ អត្ថោ. រូបិយមយាតិ រជតមយា. ទទ្ទល្លមានាតិ អតិវិយ វិរោចមានា. អាភេន្តីតិ សោភយន្តិ. សមន្តា ចតុរោ ទិសាតិ សមន្តតោ ចតស្សោបិ ទិសាយោ.

៣៥៣. យា តេមាតិ យា តេ ឥមា. បរិចារិកាតិ វេយ្យាវច្ចការិនិយោ. តាតិ តា បរិចារិកាយោ. កម្ពុកាយូរធរាតិ សង្ខវលយកាយូរវិភូសិតា. កញ្ចនាវេឡភូសិតាតិ សុវណ្ណវដំសកសមលង្កតកេសហត្ថា.

៣៥៤. កទលិមិគសញ្ឆន្នាតិ កទលិមិគចម្មបច្ចត្ថរណត្ថតា. សជ្ជាតិ សជ្ជិតា សយិតុំ យុត្តរូបា. គោនកសន្ថតាតិ ទីឃលោមកេន កោជវេន សន្ថតា.

៣៥៥. យត្ថាតិ យស្មិំ បល្លង្កេ. វាសូបគតាតិ វាសំ ឧបគតា, សយិតាតិ អត្ថោ. សម្បត្តាយឌ្ឍរត្តាយាតិ អឌ្ឍរត្តិយា ឧបគតាយ. តតោតិ បល្លង្កតោ.

៣៥៦. បោក្ខរញ្ញាតិ បោក្ខរណិយា. ហរិតេតិ នីលេ. សទ្ទលេតិ តរុណតិណសញ្ឆន្នេ. សុភេតិ សុទ្ធេ. សុភេតិ វា តស្សា អាលបនំ. ភទ្ទេ, សមន្តតោ ហរិតេ សទ្ទលេ តស្សា បោក្ខរណិយា តីរេ ត្វំ គន្ត្វាន ឋាសិ តិដ្ឋសីតិ យោជនា.

៣៥៧. កណ្ណមុណ្ឌោតិ ខណ្ឌិតកណ្ណោ ឆិន្នកណ្ណោ. ខាយិតា អាសីតិ ខាទិតា អហោសិ. អដ្ឋិសង្ខលិកា កតាតិ អដ្ឋិសង្ខលិកមត្តា កតា. យថា បុរេតិ សុនខេន ខាទនតោ បុព្ពេ វិយ.

៣៥៨. តតោតិ បោក្ខរណិំ ឱគាហនតោ បច្ឆា. អង្គបច្ចង្គីតិ បរិបុណ្ណសព្ពង្គបច្ចង្គវតី. សុចារូតិ សុដ្ឋុ មនោរមា. បិយទស្សនាតិ ទស្សនីយា. អាយាសីតិ អាគច្ឆសិ.

ឯវំ តេន រញ្ញា បុច្ឆិតា សា បេតី អាទិតោ បដ្ឋាយ អត្តនោ បវត្តិំ តស្ស កថេន្តី –

៣៦០. ‘‘កិមិលាយំ គហបតិ, សទ្ធោ អាសិ ឧបាសកោ;

តស្សាហំ ភរិយា អាសិំ, ទុស្សីលា អតិចារិនី.

៣៦១. ‘‘សោ មំ អតិចរមានាយ, សាមិកោ ឯតទព្រវិ;

‘នេតំ តំ ឆន្នំ បតិរូបំ, យំ ត្វំ អតិចរាសិ មំ’.

៣៦២. ‘‘សាហំ ឃោរញ្ច សបថំ, មុសាវាទញ្ច ភាសិសំ;

‘នាហំ តំ អតិចរាមិ, កាយេន ឧទ ចេតសា.

៣៦៣. ‘‘‘សចាហំ តំ អតិចរាមិ, កាយេន ឧទ ចេតសា;

កណ្ណមុណ្ឌោយំ សុនខោ, អង្គមង្គានិ ខាទតុ’.

៣៦៤. ‘‘តស្ស កម្មស្ស វិបាកំ, មុសាវាទស្ស ចូភយំ;

សត្តេវ វស្សសតានិ, អនុភូតំ យតោ ហិ មេ;

កណ្ណមុណ្ឌោ ច សុនខោ, អង្គមង្គានិ ខាទតី’’តិ. – បញ្ច គាថា អាហ;

៣៦០-១. តត្ថ កិមិលាយន្តិ ឯវំនាមកេ នគរេ. អតិចារិនីតិ ភរិយា ហិ បតិំ អតិក្កម្ម ចរណតោ ‘‘អតិចារិនី’’តិ វុច្ចតិ. អតិចរមានាយ មយិ សោ សាមិកោ មំ ឯតទព្រវីតិ យោជនា. នេតំ ឆន្នន្តិអាទិ វុត្តាការទស្សនំ. តត្ថ នេតំ ឆន្នន្តិ ន ឯតំ យុត្តំ. ន បតិរូបន្តិ តស្សេវ វេវចនំ. យន្តិ កិរិយាបរាមសនំ. អតិចរាសីតិ អតិចរសិ, អយមេវ វា បាឋោ. យំ មំ ត្វំ អតិចរសិ, តត្ថ យំ អតិចរណំ, នេតំ ឆន្នំ នេតំ បតិរូបន្តិ អត្ថោ.

៣៦២-៤. ឃោរន្តិ ទារុណំ. សបថន្តិ សបនំ. ភាសិសន្តិ អភាសិំ. សចាហន្តិ សចេ អហំ. តន្តិ ត្វំ. តស្ស កម្មស្សាតិ តស្ស បាបកម្មស្ស ទុស្សីល្យកម្មស្ស. មុសាវាទស្ស ចាតិ ‘‘នាហំ តំ អតិចរាមី’’តិ វុត្តមុសាវាទស្ស ច. ឧភយន្តិ ឧភយស្ស វិបាកំ. អនុភូតន្តិ អនុភូយមានំ មយាតិ អត្ថោ. យតោតិ យតោ បាបកម្មតោ.

ឯវញ្ច បន វត្វា តេន អត្តនោ កតំ ឧបការំ កិត្តេន្តី –

៣៦៥. ‘‘ត្វញ្ច ទេវ ពហុការោ, អត្ថាយ មេ ឥធាគតោ;

សុមុត្តាហំ កណ្ណមុណ្ឌស្ស, អសោកា អកុតោភយា.

៣៦៦. ‘‘តាហំ ទេវ នមស្សាមិ, យាចាមិ បញ្ជលីកតា;

ភុញ្ជ អមានុសេ កាមេ, រម ទេវ មយា សហា’’តិ. –

ទ្វេ គាថា អាហ. តត្ថ ទេវាតិ រាជានំ អាលបតិ. កណ្ណមុណ្ឌស្សាតិ កណ្ណមុណ្ឌតោ. និស្សក្កេ ហិ ឥទំ សាមិវចនំ. អថ រាជា តត្ថ វាសេន និព្ពិន្នមានសោ គមនជ្ឈាសយំ បកាសេសិ. តំ សុត្វា បេតី រញ្ញោ បដិពទ្ធចិត្តា តត្ថេវស្ស វាសំ យាចន្តី ‘‘តាហំ, ទេវ, នមស្សាមី’’តិ គាថមាហ.

បុន រាជា ឯកំសេន នគរំ គន្តុកាមោវ ហុត្វា អត្តនោ អជ្ឈាសយំ បវេទេន្តោ –

៣៦៧. ‘‘ភុត្តា អមានុសា កាមា, រមិតោម្ហិ តយា សហ;

តាហំ សុភគេ យាចាមិ, ខិប្បំ បដិនយាហិ ម’’ន្តិ. –

ឱសានគាថមាហ. តត្ថ តាហន្តិ តំ អហំ. សុភគេតិ សុភគយុត្តេ. បដិនយាហិ មន្តិ មយ្ហំ នគរមេវ មំ បដិនេហិ. សេសំ សព្ពត្ថ បាកដមេវ.

អថ សា វិមានបេតី រញ្ញោ វចនំ សុត្វា វិយោគំ អសហមានា សោកាតុរតាយ ព្យាកុលហទយា វេធមានសរីរា នានាវិធេហិ ឧបាយេហិ អាយាចិត្វាបិ តំ តត្ថ វាសេតុំ អសក្កោន្តី ពហូហិ មហារហេហិ រតនេហិ សទ្ធិំ រាជានំ នគរំ នេត្វា បាសាទំ អារោបេត្វា កន្ទិត្វា បរិទេវិត្វា អត្តនោ វសនដ្ឋានមេវ គតា. រាជា បន តំ ទិស្វា សញ្ជាតសំវេគោ ទានាទីនិ បុញ្ញកម្មានិ កត្វា សគ្គបរាយណោ អហោសិ. អថ អម្ហាកំ ភគវតិ លោកេ ឧប្បជ្ជិត្វា បវត្តិតវរធម្មចក្កេ អនុក្កមេន សាវត្ថិយំ វិហរន្តេ ឯកទិវសំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ បព្ពតចារិកំ ចរមានោ តំ ឥត្ថិំ សបរិវារំ ទិស្វា តាយ កតកម្មំ បុច្ឆិ. សា អាទិតោ បដ្ឋាយ សព្ពំ ថេរស្ស កថេសិ. ថេរោ តាសំ ធម្មំ ទេសេសិ. តំ បវត្តិំ ថេរោ ភគវតោ អារោចេសិ. ភគវា តមត្ថំ អដ្ឋុប្បត្តិំ កត្វា សម្បត្តបរិសាយ ធម្មំ ទេសេសិ. មហាជនោ បដិលទ្ធសំវេគោ បាបតោ ឱរមិត្វា ទានាទីនិ បុញ្ញកម្មានិ កត្វា សគ្គបរាយណោ អហោសីតិ.

កណ្ណមុណ្ឌបេតិវត្ថុវណ្ណនា និដ្ឋិតា.