៨. វិបល្លាសកថា

វិបល្លាសកថាវណ្ណនា

២៣៦. ឥទានិ តស្ស កម្មស្ស បច្ចយភូតេ វិបល្លាសេ ទស្សេន្តេន កថិតាយ សុត្តន្តបុព្ពង្គមាយ វិបល្លាសកថាយ អបុព្ពត្ថានុវណ្ណនា. សុត្តន្តេ តាវ សញ្ញាវិបល្លាសាតិ សញ្ញាយ វិបល្លត្ថភាវា វិបរីតភាវា, វិបរីតសញ្ញាតិ អត្ថោ. សេសទ្វយេសុបិ ឯសេវ នយោ. ចិត្តកិច្ចស្ស ទុព្ពលដ្ឋានេ ទិដ្ឋិវិរហិតាយ អកុសលសញ្ញាយ សកកិច្ចស្ស ពលវកាលេ សញ្ញាវិបល្លាសោ. ទិដ្ឋិវិរហិតស្សេវ អកុសលចិត្តស្ស សកកិច្ចស្ស ពលវកាលេ ចិត្តវិបល្លាសោ. ទិដ្ឋិសម្បយុត្តេ ចិត្តេ ទិដ្ឋិវិបល្លាសោ. តស្មា សព្ពទុព្ពលោ សញ្ញាវិបល្លាសោ, តតោ ពលវតរោ ចិត្តវិបល្លាសោ, សព្ពពលវតរោ ទិដ្ឋិវិបល្លាសោ. អជាតពុទ្ធិទារកស្ស កហាបណទស្សនំ វិយ ហិ សញ្ញា អារម្មណស្ស ឧបដ្ឋានាការមត្តគ្គហណតោ. គាមិកបុរិសស្ស កហាបណទស្សនំ វិយ ចិត្តំ លក្ខណបដិវេធស្សាបិ សម្បាបនតោ. កម្មារស្ស មហាសណ្ឌាសេន អយោគហណំ វិយ ទិដ្ឋិ អភិនិវិស្ស បរាមសនតោ. អនិច្ចេ និច្ចន្តិ សញ្ញាវិបល្លាសោតិ អនិច្ចេ វត្ថុស្មិំ ‘‘និច្ចំ ឥទ’’ន្តិ ឯវំ គហេត្វា ឧប្បជ្ជនកសញ្ញា សញ្ញាវិបល្លាសោ. ឥមិនា នយេន សព្ពបទេសុ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ន សញ្ញាវិបល្លាសោ ន ចិត្តវិបល្លាសោ ន ទិដ្ឋិវិបល្លាសោតិ ចតូសុ វត្ថូសុ ទ្វាទសន្នំ វិបល្លាសគ្គាហានំ អភាវា យាថាវគ្គហណំ វុត្តំ.

គាថាសុ អនត្តនិ ច អត្តាតិ អនត្តនិ អត្តាតិ ឯវំសញ្ញិនោតិ អត្ថោ. មិច្ឆាទិដ្ឋិហតាតិ ន កេវលំ សញ្ញិនោវ, សញ្ញាយ វិយ ឧប្បជ្ជមានាយ មិច្ឆាទិដ្ឋិយាបិ ហតា. ខិត្តចិត្តាតិ សញ្ញាទិដ្ឋីហិ វិយ ឧប្បជ្ជមានេន ខិត្តេន វិព្ភន្តេន ចិត្តេន សមន្នាគតា. វិសញ្ញិនោតិ ទេសនាមត្តមេតំ, វិបរីតសញ្ញាចិត្តទិដ្ឋិនោតិ អត្ថោ. អថ វា សញ្ញាបុព្ពង្គមត្តា ទិដ្ឋិយា បឋមំ ចតូហិ បទេហិ សញ្ញាវិបល្លាសោ វុត្តោ, តតោ មិច្ឆាទិដ្ឋិហតាតិ ទិដ្ឋិវិបល្លាសោ, ខិត្តចិត្តាតិ ចិត្តវិបល្លាសោ. វិសញ្ញិនោតិ តីហិ វិបល្លាសគ្គាហេហិ បកតិសញ្ញាវិរហិតា មោហំ គតា ‘‘មុច្ឆិតោ វិសវេគេន, វិសញ្ញី សមបជ្ជថា’’តិឯត្ថ (ជា. ២.២២.៣២៨) វិយ. តេ យោគយុត្តា មារស្សាតិ តេ ជនា សត្តា មារស្ស យោគេ យុត្តា នាម ហោន្តិ. អយោគក្ខេមិនោតិ ចតូហិ យោគេហិ ឦតីហិ ខេមំ និព្ពានំ អប្បត្តា. សត្តា គច្ឆន្តិ សំសារន្តិ តេយេវ បុគ្គលា សំសារំ សំសរន្តិ. កស្មា? ជាតិមរណគាមិនោ ហិ តេ, តស្មា សំសរន្តីតិ អត្ថោ. ពុទ្ធាតិ ចតុសច្ចពុទ្ធា សព្ពញ្ញុនោ. កាលត្តយសាធារណវសេន ពហុវចនំ. លោកស្មិន្តិ ឱកាសលោកេ. បភង្ករាតិ លោកស្ស បញ្ញាលោកំ ករា. ឥមំ ធម្មំ បកាសេន្តីតិ វិបល្លាសប្បហានំ ធម្មំ ជោតេន្តិ. ទុក្ខូបសមគាមិនន្តិ ទុក្ខវូបសមំ និព្ពានំ គច្ឆន្តំ. តេសំ សុត្វានាតិ តេសំ ពុទ្ធានំ ធម្មំ សុត្វាន. សប្បញ្ញាតិ ភព្ពភូតា បញ្ញវន្តោ. សចិត្តំ បច្ចលទ្ធូតិ វិបល្លាសវជ្ជិតំ សកចិត្តំ បដិលភិត្វា. បដិអលទ្ធូតិ បទច្ឆេទោ. អថ វា បដិលភិំសុ បដិអលទ្ធុន្តិ បទច្ឆេទោ. អនិច្ចតោ ទក្ខុន្តិ អនិច្ចវសេនេវ អទ្ទសំសុ. អនត្តនិ អនត្តាតិ អនត្តានំ អនត្តាតិ អទ្ទក្ខុំ. អថ វា អនត្តនិ វត្ថុស្មិំ អត្តា នត្ថីតិ អទ្ទក្ខុំ. សម្មាទិដ្ឋិសមាទានាតិ គហិតសម្មាទស្សនា. សព្ពំ ទុក្ខំ ឧបច្ចគុន្តិ សកលំ វដ្ដទុក្ខំ សមតិក្កន្តា.

បហីនាបហីនបុច្ឆាយ ទិដ្ឋិសម្បន្នស្សាតិ សោតាបន្នស្ស. ទុក្ខេ សុខន្តិ សញ្ញា ឧប្បជ្ជតិ. ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតីតិ មោហកាលុស្សិយស្ស អប្បហីនត្តា សញ្ញាមត្តំ វា ចិត្តមត្តំ វា ឧប្បជ្ជតិ, អនាគាមិស្សបិ ឧប្បជ្ជតិ, កិំ បន សោតាបន្នស្ស. ឥមេ ទ្វេ អរហតោយេវ បហីនា. អសុភេ សុភន្តិ សញ្ញា ឧប្បជ្ជតិ. ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតីតិ សកទាគាមិស្សបិ ឧប្បជ្ជតិ, កិំ បន សោតាបន្នស្ស. ឥមេ ទ្វេ អនាគាមិស្ស បហីនាតិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តំ. តស្មា ឥទំ ទ្វយំ សោតាបន្នសកទាគាមិនោ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. អនាគាមិនោ កាមរាគស្ស បហីនត្តា ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ សញ្ញាចិត្តវិបល្លាសានញ្ច បហានំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. ទ្វីសុ វត្ថូសូតិអាទីហិ បទេហិ បហីនាបហីនេ និគមេត្វា ទស្សេតិ. តត្ថ ‘‘អនិច្ចេ និច្ច’’ន្តិ, ‘‘អនត្តនិ អត្តា’’តិ ឥមេសុ ទ្វីសុ វត្ថូសុ ឆ វិបល្លាសា បហីនា. ‘‘ទុក្ខេ សុខ’’ន្តិ, ‘‘អសុភេ សុភ’’ន្តិ ឥមេសុ ទ្វីសុ វត្ថូសុ ទ្វេ ទិដ្ឋិវិបល្លាសា បហីនា. កេសុចិ បោត្ថកេសុ ទ្វេតិ បឋមំ លិខិតំ, បច្ឆា ឆាតិ. ចតូសុ វត្ថូសូតិ ចត្តារិ ឯកតោ កត្វា វុត្តំ. អដ្ឋាតិ ទ្វីសុ ឆ, ទ្វីសុ ទ្វេតិ អដ្ឋ. ចត្តារោតិ ទុក្ខាសុភវត្ថូសុ ឯកេកស្មិំ ទ្វេ ទ្វេ សញ្ញាចិត្តវិបល្លាសាតិ ចត្តារោ. កេសុចិ បោត្ថកេសុ ‘‘ឆ ទ្វីសូ’’តិ វុត្តដ្ឋានេសុបិ ឯវមេវ លិខិតន្តិ.

វិបល្លាសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.