៧. សារិបុត្តត្ថេរវត្ថុ

ន ព្រាហ្មណស្សាតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ សារិបុត្តត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិំ កិរ ឋានេ សម្ពហុលា មនុស្សា ‘‘អហោ អម្ហាកំ, អយ្យោ, ខន្តិពលេន សមន្នាគតោ, អញ្ញេសុ អក្កោសន្តេសុ វា បហរន្តេសុ វា កោបមត្តម្បិ នត្ថី’’តិ ថេរស្ស គុណេ កថយិំសុ. អថេកោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ព្រាហ្មណោ ‘‘កោ ឯស ន កុជ្ឈតី’’តិ បុច្ឆិ. ‘‘អម្ហាកំ ថេរោ’’តិ. ‘‘នំ កុជ្ឈាបេន្តោ ន ភវិស្សតី’’តិ? ‘‘នត្ថេតំ, ព្រាហ្មណា’’តិ. ‘‘តេន ហិ អហំ នំ កុជ្ឈាបេស្សាមី’’តិ? ‘‘សចេ សក្កោសិ, កុជ្ឈាបេហី’’តិ. សោ ‘‘ហោតុ, ជានិស្សាមិស្ស កត្តព្ព’’ន្តិ ថេរំ ភិក្ខាយ បវិដ្ឋំ ទិស្វា បច្ឆាភាគេន គន្ត្វា បិដ្ឋិមជ្ឈេ មហន្តំ បាណិប្បហារមទាសិ. ថេរោ ‘‘កិំ នាមេត’’ន្តិ អនោលោកេត្វាវ គតោ. ព្រាហ្មណស្ស សកលសរីរេ ឌាហោ ឧប្បជ្ជិ. សោ ‘‘អហោ គុណសម្បន្នោ, អយ្យោ’’តិ ថេរស្ស បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមថ មេ, ភន្តេ’’តិ វត្វា ‘‘កិំ ឯត’’ន្តិ ច វុត្តេ ‘‘អហំ វីមំសនត្ថាយ តុម្ហេ បហរិ’’ន្តិ អាហ. ‘‘ហោតុ ខមាមិ តេ’’តិ. ‘‘សចេ មេ, ភន្តេ, ខមថ, មម គេហេយេវ និសីទិត្វា ភិក្ខំ គណ្ហថា’’តិ ថេរស្ស បត្តំ គណ្ហិ, ថេរោបិ បត្តំ អទាសិ. ព្រាហ្មណោ ថេរំ គេហំ នេត្វា បរិវិសិ.

មនុស្សា កុជ្ឈិត្វា ‘‘ឥមិនា អម្ហាកំ និរបរាធោ អយ្យោ បហដោ, ទណ្ឌេនបិស្ស មោក្ខោ នត្ថិ, ឯត្ថេវ នំ មារេស្សាមា’’តិ លេឌ្ឌុទណ្ឌាទិហត្ថា ព្រាហ្មណស្ស គេហទ្វារេ អដ្ឋំសុ. ថេរោ ឧដ្ឋាយ គច្ឆន្តោ ព្រាហ្មណស្ស ហត្ថេ បត្តំ អទាសិ. មនុស្សា តំ ថេរេន សទ្ធិំ គច្ឆន្តំ ទិស្វា, ‘‘ភន្តេ, តុម្ហាកំ បត្តំ គហេត្វា ព្រាហ្មណំ និវត្តេថា’’តិ អាហំសុ. កិំ ឯតំ ឧបាសកាតិ? ព្រាហ្មណេន តុម្ហេ បហដា, មយមស្ស កត្តព្ពំ ជានិស្សាមាតិ. កិំ បន តុម្ហេ ឥមិនា បហដា, ឧទាហុ អហន្តិ? តុម្ហេ, ភន្តេតិ. ‘‘មំ ឯស បហរិត្វា ខមាបេសិ, គច្ឆថ តុម្ហេ’’តិ មនុស្សេ ឧយ្យោជេត្វា ព្រាហ្មណំ និវត្តាបេត្វា ថេរោ វិហារមេវ គតោ. ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយិំសុ ‘‘កិំ នាមេតំ សារិបុត្តត្ថេរោ យេន ព្រាហ្មណេន បហដោ, តស្សេវ គេហេ និសីទិត្វា ភិក្ខំ គហេត្វា អាគតោ. ថេរស្ស បហដកាលតោ បដ្ឋាយ ឥទានិ សោ កស្ស លជ្ជិស្សតិ, អវសេសេ បោថេន្តោ វិចរិស្សតី’’តិ. សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ, ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥមាយ នាមា’’តិ វុត្តេ, ‘‘ភិក្ខវេ, ព្រាហ្មណោ ព្រាហ្មណំ បហរន្តោ នាម នត្ថិ, គិហិព្រាហ្មណេន បន សមណព្រាហ្មណោ បហដោ ភវិស្សតិ, កោធោ នាមេស អនាគាមិមគ្គេន សមុគ្ឃាតំ គច្ឆតី’’តិ វត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

៣៨៩. ‘‘ន ព្រាហ្មណស្ស បហរេយ្យ, នាស្ស មុញ្ចេថ ព្រាហ្មណោ;

ធី ព្រាហ្មណស្ស ហន្តារំ, តតោ ធី យស្ស មុញ្ចតិ.

៣៩០. ‘‘ន ព្រាហ្មណស្សេតទកិញ្ចិ សេយ្យោ, យទា និសេធោ មនសោ បិយេហិ;

យតោ យតោ ហិំសមនោ និវត្តតិ, តតោ តតោ សម្មតិមេវ ទុក្ខ’’ន្តិ.

តត្ថ បហរេយ្យាតិ ‘‘ខីណាសវព្រាហ្មណោហមស្មី’’តិ ជានន្តោ ខីណាសវស្ស វា អញ្ញតរស្ស វា ជាតិព្រាហ្មណស្ស ន បហរេយ្យ. នាស្ស មុញ្ចេថាតិ សោបិ បហដោ ខីណាសវព្រាហ្មណោ អស្ស បហរិត្វា ឋិតស្ស វេរំ ន មុញ្ចេថ, តស្មិំ កោបំ ន ករេយ្យាតិ អត្ថោ. ធី ព្រាហ្មណស្សាតិ ខីណាសវព្រាហ្មណស្ស ហន្តារំ គរហាមិ. តតោ ធីតិ យោ បន តំ បហរន្តំ បដិបហរន្តោ តស្ស ឧបរិ វេរំ មុញ្ចតិ, តំ តតោបិ គរហាមិយេវ.

ឯតទកិញ្ចិ សេយ្យោតិ យំ ខីណាសវស្ស អក្កោសន្តំ វា អបច្ចក្កោសនំ, បហរន្តំ វា អប្បដិបហរណំ, ឯតំ តស្ស ខីណាសវព្រាហ្មណស្ស ន កិញ្ចិ សេយ្យោ, អប្បមត្តកំ សេយ្យោ ន ហោតិ, អធិមត្តមេវ សេយ្យោតិ អត្ថោ. យទា និសេធោ មនសោ បិយេហីតិ កោធនស្ស ហិ កោធុប្បាទោវ មនសោ បិយោ នាម. កោធោ ហិ បនេស មាតាបិតូសុបិ ពុទ្ធាទីសុបិ អបរជ្ឈតិ. តស្មា យោ អស្ស តេហិ មនសោ និសេធោ កោធវសេន ឧប្បជ្ជមានស្ស ចិត្តស្ស និគ្គហោ, ឯតំ ន កិញ្ចិ សេយ្យោតិ អត្ថោ. ហិំសមនោតិ កោធមនោ. សោ តស្ស យតោ យតោ វត្ថុតោ អនាគាមិមគ្គេន សមុគ្ឃាតំ គច្ឆន្តោ និវត្តតិ. តតោ តតោតិ តតោ តតោ វត្ថុតោ សកលម្បិ វដ្ដទុក្ខំ និវត្តតិយេវាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

សារិបុត្តត្ថេរវត្ថុ សត្តមំ.