៣៧. វង្គីសត្ថេរវត្ថុ

ចុតិំ យោ វេទីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ វង្គីសត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

រាជគហេ កិរេកោ ព្រាហ្មណោ វង្គីសោ នាម មតមនុស្សានំ សីសំ អាកោដេត្វា ‘‘ឥទំ និរយេ និព្ពត្តស្ស សីសំ, ឥទំ តិរច្ឆានយោនិយំ, ឥទំ បេត្តិវិសយេ, ឥទំ មនុស្សលោកេ, ឥទំ ទេវលោកេ និព្ពត្តស្ស សីស’’ន្តិ ជានាតិ. ព្រាហ្មណា ‘‘សក្កា ឥមំ និស្សាយ លោកំ ខាទិតុ’’ន្តិ ចិន្តេត្វា តំ ទ្វេ រត្តវត្ថានិ បរិទហាបេត្វា អាទាយ ជនបទំ ចរន្តា មនុស្សេ វទន្តិ ‘‘ឯសោ វង្គីសោ នាម ព្រាហ្មណោ មតមនុស្សានំ សីសំ អាកោដេត្វា និព្ពត្តដ្ឋានំ ជានាតិ, អត្តនោ ញាតកានំ និព្ពត្តដ្ឋានំ បុច្ឆថា’’តិ. មនុស្សា យថាពលំ ទសបិ កហាបណេ វីសតិបិ សតម្បិ ទត្វា ញាតកានំ និព្ពត្តដ្ឋានំ បុច្ឆន្តិ. តេ អនុបុព្ពេន សាវត្ថិំ បត្វា ជេតវនស្ស អវិទូរេ និវាសំ គណ្ហិំសុ. តេ ភុត្តបាតរាសា មហាជនំ គន្ធមាលាទិហត្ថំ ធម្មស្សវនាយ គច្ឆន្តំ ទិស្វា ‘‘កហំ គច្ឆថា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘វិហារំ ធម្មស្សវនាយា’’តិ វុត្តេ ‘‘តត្ថ គន្ត្វា កិំ ករិស្សថ, អម្ហាកំ វង្គីសព្រាហ្មណេន សទិសោ នាម នត្ថិ, មតមនុស្សានំ សីសំ អាកោដេត្វា និព្ពត្តដ្ឋានំ ជានាតិ, ញាតកានំ និព្ពត្តដ្ឋានំ បុច្ឆថា’’តិ អាហំសុ. តេ ‘‘វង្គីសោ កិំ ជានាតិ, អម្ហាកំ សត្ថារា សទិសោ នាម នត្ថី’’តិ វត្វា ឥតរេហិបិ ‘‘វង្គីសសទិសោ នត្ថី’’តិ វុត្តេ កថំ វឌ្ឍេត្វា ‘‘ឯថ, ទានិ វោ វង្គីសស្ស វា អម្ហាកំ វា សត្ថុ ជាននភាវំ ជានិស្សាមា’’តិ តេ អាទាយ វិហារំ អគមំសុ. សត្ថា តេសំ អាគមនភាវំ ញត្វា និរយេ តិរច្ឆានយោនិយំ មនុស្សលោកេ ទេវលោកេតិ ចតូសុ ឋានេសុ និព្ពត្តានំ ចត្តារិ សីសានិ, ខីណាសវសីសញ្ចាតិ បញ្ច សីសានិ អាហរាបេត្វា បដិបាដិយា ឋបេត្វា អាគតកាលេ វង្គីសំ បុច្ឆិ – ‘‘ត្វំ កិរ សីសំ អាកោដេត្វា មតកានំ និព្ពត្តដ្ឋានំ ជានាសី’’តិ? ‘‘អាម, ជានាមី’’តិ. ‘‘ឥទំ កស្ស សីស’’ន្តិ? សោ តំ អាកោដេត្វា ‘‘និរយេ និព្ពត្តស្សា’’តិ អាហ. អថស្ស សត្ថា ‘‘សាធុ សាធូ’’តិ សាធុការំ ទត្វា ឥតរានិបិ តីណិ សីសានិ បុច្ឆិត្វា តេន អវិរជ្ឈិត្វា វុត្តវុត្តក្ខណេ តថេវ តស្ស សាធុការំ ទត្វា បញ្ចមំ សីសំ ទស្សេត្វា ‘‘ឥទំ កស្ស សីស’’ន្តិ បុច្ឆិ, សោ តម្បិ អាកោដេត្វា និព្ពត្តដ្ឋានំ ន ជានាតិ.

អថ នំ សត្ថា ‘‘កិំ, វង្គីស, ន ជានាសី’’តិ វត្វា, ‘‘អាម, ន ជានាមី’’តិ វុត្តេ ‘‘អហំ ជានាមី’’តិ អាហ. អថ នំ វង្គីសោ យាចិ ‘‘ទេថ មេ ឥមំ មន្ត’’ន្តិ. ន សក្កា អបព្ពជិតស្ស ទាតុន្តិ. សោ ‘‘ឥមស្មិំ មន្តេ គហិតេ សកលជម្ពុទីបេ អហំ ជេដ្ឋកោ ភវិស្សាមី’’តិ ចិន្តេត្វា តេ ព្រាហ្មណេ ‘‘តុម្ហេ តត្ថេវ កតិបាហំ វសថ, អហំ បព្ពជិស្សាមី’’តិ ឧយ្យោជេត្វា សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា លទ្ធូបសម្បទោ វង្គីសត្ថេរោ នាម អហោសិ. អថស្ស សត្ថា ទ្វត្តិំសាការកម្មដ្ឋានំ ទត្វា ‘‘មន្តស្ស បរិកម្មំ សជ្ឈាយាហី’’តិ អាហ. សោ តំ សជ្ឈាយន្តោ អន្តរន្តរា ព្រាហ្មណេហិ ‘‘គហិតោ តេ មន្តោ’’តិ បុច្ឆិយមានោ ‘‘អាគមេថ តាវ, គណ្ហាមី’’តិ វត្វា កតិបាហេនេវ អរហត្តំ បត្វា បុន ព្រាហ្មណេហិ បុដ្ឋោ ‘‘អភព្ពោ ទានាហំ, អាវុសោ, គន្តុ’’ន្តិ អាហ. តំ សុត្វា ភិក្ខូ ‘‘អយំ, ភន្តេ, អភូតេន អញ្ញំ ព្យាករោតី’’តិ សត្ថុ អារោចេសុំ. សត្ថា ‘‘មា, ភិក្ខវេ, ឯវំ អវចុត្ថ, ឥទានិ, ភិក្ខវេ, មម បុត្តោ ចុតិបដិសន្ធិកុសលោ ជាតោ’’តិ វត្វា ឥមា គាថា អភាសិ –

៤១៩. ‘‘ចុតិំ យោ វេទិ សត្តានំ, ឧបបត្តិញ្ច សព្ពសោ;

អសត្តំ សុគតំ ពុទ្ធំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណំ.

៤២០. ‘‘យស្ស គតិំ ន ជានន្តិ, ទេវា គន្ធព្ពមានុសា;

ខីណាសវំ អរហន្តំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ.

តត្ថ យោ វេទីតិ យោ សត្តានំ សព្ពាការេន ចុតិញ្ច បដិសន្ធិញ្ច បាកដំ កត្វា ជានាតិ, តមហំ អលគ្គតាយ អសត្តំ, បដិបត្តិយា សុដ្ឋុ គតត្តា សុគតំ, ចតុន្នំ សច្ចានំ ពុទ្ធតាយ ពុទ្ធំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ អត្ថោ. យស្សាតិ យស្សេតេ ទេវាទយោ គតិំ ន ជានន្តិ, តមហំ អាសវានំ ខីណតាយ ខីណាសវំ, កិលេសេហិ អារកត្តា អរហន្តំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

វង្គីសត្ថេរវត្ថុ សត្តតិំសតិមំ.