២១. បព្ភារវាសីតិស្សត្ថេរវត្ថុ

អសំសដ្ឋន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ បព្ភារវាសីតិស្សត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរ សត្ថុ សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា អរញ្ញំ បវិសិត្វា សប្បាយំ សេនាសនំ ឱលោកេន្តោ ឯកំ លេណបព្ភារំ បាបុណិ, សម្បត្តក្ខណេយេវស្ស ចិត្តំ ឯកគ្គតំ លភិ. សោ ‘‘អហំ ឥធ វសន្តោ បព្ពជិតកិច្ចំ និប្ផាទេតុំ សក្ខិស្សាមី’’តិ ចិន្តេសិ. លេណេបិ អធិវត្ថា ទេវតា ‘‘សីលវា ភិក្ខុ អាគតោ, ឥមិនា សទ្ធិំ ឯកដ្ឋានេ វសិតុំ ទុក្ខំ. អយំ បន ឥធ ឯករត្តិមេវ វសិត្វា បក្កមិស្សតី’’តិ ចិន្តេត្វា បុត្តេ អាទាយ និក្ខមិ. ថេរោ បុនទិវសេ បាតោវ គោចរគាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. អថ នំ ឯកា ឧបាសិកា ទិស្វាវ បុត្តសិនេហំ បដិលភិត្វា គេហេ និសីទាបេត្វា ភោជេត្វា អត្តានំ និស្សាយ តេមាសំ វសនត្ថាយ យាចិ. សោបិ ‘‘សក្កា មយា ឥមំ និស្សាយ ភវនិស្សរណំ កាតុ’’ន្តិ អធិវាសេត្វា តមេវ លេណំ អគមាសិ. ទេវតា តំ អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា ‘‘អទ្ធា កេនចិ និមន្តិតោ ភវិស្សតិ, ស្វេ វា បរសុវេ វា គមិស្សតី’’តិ ចិន្តេសិ.

ឯវំ អឌ្ឍមាសមត្តេ អតិក្កន្តេ ‘‘អយំ ឥធេវ មញ្ញេ អន្តោវស្សំ វសិស្សតិ, សីលវតា បន សទ្ធិំ ឯកដ្ឋានេ បុត្តកេហិ សទ្ធិំ វសិតុំ ទុក្ករំ, ឥមញ្ច ‘និក្ខមា’តិ វត្តុំ ន សក្កា, អត្ថិ នុ ខោ ឥមស្ស សីលេ ខលិត’’ន្តិ ទិព្ពេន ចក្ខុនា ឱលោកេន្តី ឧបសម្បទមាឡកតោ បដ្ឋាយ តស្ស សីលេ ខលិតំ អទិស្វា ‘‘បរិសុទ្ធមស្ស សីលំ, កិញ្ចិទេវស្ស កត្វា អយសំ ឧប្បាទេស្សាមី’’តិ តស្ស ឧបដ្ឋាកកុលេ ឧបាសិកាយ ជេដ្ឋបុត្តស្ស សរីរេ អធិមុច្ចិត្វា គីវំ បរិវត្តេសិ. តស្ស អក្ខីនិ និក្ខមិំសុ, មុខតោ ខេឡោ បគ្ឃរិ. ឧបាសិកា តំ ទិស្វា ‘‘កិំ ឥទ’’ន្តិ វិរវិ. អថ នំ ទេវតា អទិស្សមានរូបា ឯវមាហ – ‘‘មយា ឯស គហិតោ, ពលិកម្មេនបិ មេ អត្ថោ នត្ថិ, តុម្ហាកំ បន កុលូបកំ ថេរំ លដ្ឋិមធុកំ យាចិត្វា តេន តេលំ បចិត្វា ឥមស្ស នត្ថុកម្មំ ទេថ, ឯវាហំ ឥមំ មុញ្ចិស្សាមី’’តិ. នស្សតុ វា ឯស មរតុ វា, ន សក្ខិស្សាមហំ អយ្យំ លដ្ឋិមធុកំ យាចិតុន្តិ. សចេ លដ្ឋិមធុកំ យាចិតុំ ន សក្កោថ, នាសិកាយស្ស ហិង្គុចុណ្ណំ បក្ខិបិតុំ វទេថាតិ. ឥទម្បិ វត្តុំ ន សក្កោមាតិ. តេន ហិស្ស បាទធោវនឧទកំ អាទាយ សីសេ អាសិញ្ចថាតិ. ឧបាសិកា ‘‘សក្កា ឥទំ កាតុ’’ន្តិ វេលាយ អាគតំ ថេរំ និសីទាបេត្វា យាគុខជ្ជកំ ទត្វា អន្តរភត្តេ និសិន្នស្ស បាទេ ធោវិត្វា ឧទកំ គហេត្វា, ‘‘ភន្តេ, ឥទំ ឧទកំ ទារកស្ស សីសេ អាសិញ្ចាមា’’តិ អាបុច្ឆិត្វា ‘‘តេន ហិ អាសិញ្ចថា’’តិ វុត្តេ តថា អកាសិ. សា ទេវតា តាវទេវ តំ មុញ្ចិត្វា គន្ត្វា លេណទ្វារេ អដ្ឋាសិ.

ថេរោបិ ភត្តកិច្ចាវសានេ ឧដ្ឋាយាសនា អវិស្សដ្ឋកម្មដ្ឋានតាយ ទ្វត្តិំសាការំ សជ្ឈាយន្តោវ បក្កាមិ. អថ នំ លេណទ្វារំ បត្តកាលេ សា ទេវតា ‘‘មហាវេជ្ជ មា ឥធ បវិសា’’តិ អាហ. សោ តត្ថេវ ឋត្វា ‘‘កាសិ ត្វ’’ន្តិ អាហ. អហំ ឥធ អធិវត្ថា ទេវតាតិ. ថេរោ ‘‘អត្ថិ នុ ខោ មយា វេជ្ជកម្មស្ស កតដ្ឋាន’’ន្តិ ឧបសម្បទមាឡកតោ បដ្ឋាយ ឱលោកេន្តោ អត្តនោ សីលេ តិលកំ វា កាឡកំ វា អទិស្វា ‘‘អហំ មយា វេជ្ជកម្មស្ស កតដ្ឋានំ ន បស្សាមិ, កស្មា ឯវំ វទេសី’’តិ អាហ. ន បស្សសីតិ. អាម, ន បស្សាមីតិ? អាចិក្ខាមិ តេតិ. អាម, អាចិក្ខាហីតិ. តិដ្ឋតុ តាវ ទូរេ កតំ, អជ្ជេវ តយា អមនុស្សគហិតស្ស ឧបដ្ឋាកបុត្តស្ស បាទធោវនឧទកំ សីសេ អាសិត្តំ, នាសិត្តន្តិ? អាម, អាសិត្តន្តិ. កិំ ឯតំ ន បស្សសីតិ? ឯតំ សន្ធាយ ត្វំ វទេសីតិ? អាម, ឯតំ សន្ធាយ វទាមីតិ. ថេរោ ចិន្តេសិ – ‘‘អហោ វត មេ សម្មា បណិហិតោ អត្តា, សាសនស្ស អនុរូបំ វត មេ ចរិតំ, ទេវតាបិ មម ចតុបារិសុទ្ធិសីលេ តិលកំ វា កាឡកំ វា អទិស្វា ទារកស្ស សីសេ អាសិត្តបាទធោវនមត្តំ អទ្ទសា’’តិ តស្ស សីលំ អារព្ភ ពលវបីតិ ឧប្បជ្ជិ. សោ តំ វិក្ខម្ភេត្វា បាទុទ្ធារម្បិ អកត្វា តត្ថេវ អរហត្តំ បត្វា ‘‘មាទិសំ បរិសុទ្ធំ សមណំ ទូសេត្វា មា ឥធ វនសណ្ឌេ វសិ, ត្វមេវ និក្ខមាហី’’តិ ទេវតំ ឱវទន្តោ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘វិសុទ្ធោ វត មេ វាសោ, និម្មលំ មំ តបស្សិនំ;

មា ត្វំ វិសុទ្ធំ ទូសេសិ, និក្ខម បវនា តុវ’’ន្តិ.

សោ តត្ថេវ តេមាសំ វសិត្វា វុត្ថវស្សោ សត្ថុ សន្តិកំ គន្ត្វា ភិក្ខូហិ ‘‘កិំ, អាវុសោ, បព្ពជិតកិច្ចំ តេ មត្ថកំ បាបិត’’ន្តិ បុដ្ឋោ តស្មិំ លេណេ វស្សូបគមនតោ បដ្ឋាយ សព្ពំ តំ បវត្តិំ ភិក្ខូនំ អារោចេត្វា, ‘‘អាវុសោ, ត្វំ ទេវតាយ ឯវំ វុច្ចមានោ ន កុជ្ឈី’’តិ វុត្តេ ‘‘ន កុជ្ឈិ’’ន្តិ អាហ. ភិក្ខូ តថាគតស្ស អារោចេសុំ, ‘‘ភន្តេ, អយំ ភិក្ខុ អញ្ញំ ព្យាករោតិ, ទេវតាយ ឥទំ នាម វុច្ចមានោបិ ន កុជ្ឈិន្តិ វទតី’’តិ. សត្ថា តេសំ កថំ សុត្វា ‘‘នេវ, ភិក្ខវេ, មម បុត្តោ កុជ្ឈតិ, ឯតស្ស គិហីហិ វា បព្ពជិតេហិ វា សំសគ្គោ នាម នត្ថិ, អសំសដ្ឋោ ឯស អប្បិច្ឆោ សន្តុដ្ឋោ’’តិ វត្វា ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

៤០៤. ‘‘អសំសដ្ឋំ គហដ្ឋេហិ, អនាគារេហិ ចូភយំ;

អនោកសារិមប្បិច្ឆំ, តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណ’’ន្តិ.

តត្ថ អសំសដ្ឋន្តិ ទស្សនសវនសមុល្លបនបរិភោគកាយសំសគ្គានំ អភាវេន អសំសដ្ឋំ. ឧភយន្តិ គិហីហិ ច អនាគារេហិ ចាតិ ឧភយេហិបិ អសំសដ្ឋំ. អនោកសារិន្តិ អនាលយចារិំ តំ ឯវរូបំ អហំ ព្រាហ្មណំ វទាមីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

បព្ភារវាសីតិស្សត្ថេរវត្ថុ ឯកវីសតិមំ.