៧. សម្ពហុលភិក្ខុវត្ថុ

មេត្តាវិហារីតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិញ្ហិ សមយេ អាយស្មន្តេ មហាកច្ចានេ អវន្តិជនបទេ កុររឃរំ និស្សាយ បវត្តបព្ពតេ វិហរន្តេ សោណោ នាម កោដិកណ្ណោ ឧបាសកោ ថេរស្ស ធម្មកថាយ បសីទិត្វា ថេរស្ស សន្តិកេ បព្ពជិតុកាមោ ថេរេន ‘‘ទុក្ករំ ខោ, សោណ, យាវជីវំ ឯកភត្តំ ឯកសេយ្យំ ព្រហ្មចរិយ’’ន្តិ វត្វា ទ្វេ វារេ បដិក្ខិត្តោបិ បព្ពជ្ជាយ អតិវិយ ឧស្សាហជាតោ តតិយវារេ ថេរំ យាចិត្វា បព្ពជិត្វា អប្បភិក្ខុកត្តា ទក្ខិណាបថេ តិណ្ណំ វស្សានំ អច្ចយេន លទ្ធូបសម្បទោ សត្ថារំ សម្មុខា ទដ្ឋុកាមោ ហុត្វា ឧបជ្ឈាយំ អាបុច្ឆិត្វា តេន ទិន្នំ សាសនំ គហេត្វា អនុបុព្ពេន ជេតវនំ គន្ត្វា សត្ថារំ វន្ទិត្វា កតបដិសន្ថារោ សត្ថារា ឯកគន្ធកុដិយំយេវ អនុញ្ញាតសេនាសនោ ពហុទេវ រត្តិំ អជ្ឈោកាសេ វីថិនាមេត្វា រត្តិភាគេ គន្ធកុដិំ បវិសិត្វា អត្តនោ បត្តសេនាសនេ តំ រត្តិភាគំ វីតិនាមេត្វា បច្ចូសសមយេ សត្ថារា អជ្ឈិដ្ឋោ សោឡស អដ្ឋកវគ្គិកានិ (សុ. និ. ៧៧២ អាទយោ) សព្ពានេវ សរភញ្ញេន អភណិ. អថស្ស ភគវា សរភញ្ញបរិយោសានេ អព្ភានុមោទេន្តោ – ‘‘សាធុ សាធុ, ភិក្ខូ’’តិ សាធុការំ អទាសិ. សត្ថារា ទិន្នសាធុការំ សុត្វា ភូមដ្ឋកទេវា នាគា សុបណ្ណាតិ ឯវំ យាវ ព្រហ្មលោកា ឯកសាធុការមេវ អហោសិ.

តស្មិំ ខណេ ជេតវនតោ វីសយោជនសតមត្ថកេ កុររឃរនគរេ ថេរស្ស មាតុ មហាឧបាសិកាយ គេហេ អធិវត្ថា ទេវតាបិ មហន្តេន សទ្ទេន សាធុការមទាសិ. អថ នំ ឧបាសិកា អាហ – ‘‘កោ ឯស សាធុការំ ទេតី’’តិ? អហំ, ភគិនីតិ. កោសិ ត្វន្តិ? តវ គេហេ អធិវត្ថា, ទេវតាតិ. ត្វំ ឥតោ បុព្ពេ មយ្ហំ សាធុការំ អទត្វា អជ្ជ កស្មា ទេសីតិ? នាហំ តុយ្ហំ សាធុការំ ទម្មីតិ. អថ កស្ស តេ សាធុការោ ទិន្នោតិ? តវ បុត្តស្ស កោដិកណ្ណស្ស សោណត្ថេរស្សាតិ. កិំ មេ បុត្តេន កតន្តិ? បុត្តោ តេ អជ្ជ សត្ថារា សទ្ធិំ ឯកគន្ធកុដិយំ វសិត្វា ធម្មំ ទេសេសិ, សត្ថា តវ បុត្តស្ស ធម្មំ សុត្វា បសន្នោ សាធុការមទាសិ. តេនស្ស មយាបិ សាធុការោ ទិន្នោ. សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស ហិ សាធុការំ សម្បដិច្ឆិត្វា ភូមដ្ឋកទេវេ អាទិំ កត្វា យាវ ព្រហ្មលោកា ឯកសាធុការមេវ ជាតន្តិ. កិំ បន, សាមិ, មម បុត្តេន សត្ថុ ធម្មោ កថិតោ, សត្ថារា មម បុត្តស្ស កថិតោតិ? តវ បុត្តេន សត្ថុ កថិតោតិ. ឯវំ ទេវតាយ កថេន្តិយាវ ឧបាសិកាយ បញ្ចវណ្ណា បីតិ ឧប្បជ្ជិត្វា សកលសរីរំ ផរិ.

អថស្សា ឯតទហោសិ – ‘‘សចេ មេ បុត្តោ សត្ថារា សទ្ធិំ ឯកគន្ធកុដិយំ វសិត្វា សត្ថុ ធម្មំ កថេតុំ សក្ខិ, មយ្ហម្បិ កថេតុំ សក្ខិស្សតិយេវ. បុត្តស្ស អាគតកាលេ ធម្មស្សវនំ ការេត្វា ធម្មកថំ សុណិស្សាមី’’តិ. សោណត្ថេរោបិ ខោ សត្ថារា សាធុការេ ទិន្នេ ‘‘អយំ មេ ឧបជ្ឈាយេន ទិន្នសាសនំ អារោចេតុំ កាលោ’’តិ ភគវន្តំ បច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ វិនយធរបញ្ចមេន គណេន ឧបសម្បទំ អាទិំ កត្វា (មហាវ. ២៥៩) បញ្ច វរេ យាចិត្វា កតិបាហំ សត្ថុ សន្តិកេយេវ វសិត្វា ‘‘ឧបជ្ឈាយំ បស្សិស្សាមី’’តិ សត្ថារំ អាបុច្ឆិត្វា ជេតវនា និក្ខមិត្វា អនុបុព្ពេន ឧបជ្ឈាយស្ស សន្តិកំ អគមាសិ.

ថេរោ បុនទិវសេ តំ អាទាយ បិណ្ឌាយ ចរន្តោ មាតុ ឧបាសិកាយ គេហទ្វារំ អគមាសិ. សាបិ បុត្តំ ទិស្វា តុដ្ឋមានសា វន្ទិត្វា សក្កច្ចំ បរិវិសិត្វា បុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, តាត, សត្ថារា សទ្ធិំ ឯកគន្ធកុដិយំ វសិត្វា សត្ថុ ធម្មកថំ កថេសី’’តិ. ‘‘ឧបាសិកេ, តុយ្ហំ កេន ឥទំ កថិត’’ន្តិ? ‘‘តាត, ឥមស្មិំ គេហេ អធិវត្ថា ទេវតា មហន្តេន សទ្ទេន សាធុការំ ទត្វា មយា ‘កោ ឯសោ’តិ វុត្តេ ‘អហ’ន្តិ វត្វា ឯវញ្ច ឯវញ្ច កថេសិ. តំ សុត្វា មយ្ហំ ឯតទហោសិ – ‘សចេ មេ បុត្តោ សត្ថុ ធម្មកថំ កថេសិ, មយ្ហម្បិ កថេតុំ សក្ខិស្សតី’តិ. អថ នំ អាហ – ‘តាត, យតោ តយា សត្ថុ សម្មុខា ធម្មោ កថិតោ, មយ្ហម្បិ កថេតុំ សក្ខិស្សសិ ឯវ. អសុកទិវសេ នាម ធម្មស្សវនំ ការេត្វា តវ ធម្មំ សុណិស្សាមិ, តាតា’’’តិ. សោ អធិវាសេសិ. ឧបាសិកា ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទានំ ទត្វា បូជំ កត្វា ‘‘បុត្តស្ស មេ ធម្មកថំ សុណិស្សាមី’’តិ ឯកមេវ ទាសិំ គេហរក្ខិកំ ឋបេត្វា សព្ពំ បរិជនំ អាទាយ អន្តោនគរេ ធម្មស្សវនត្ថាយ ការិតេ មណ្ឌបេ អលង្កតធម្មាសនំ អភិរុយ្ហ ធម្មំ ទេសេន្តស្ស បុត្តស្ស ធម្មកថំ សោតុំ អគមាសិ.

តស្មិំ បន កាលេ នវសតា ចោរា តស្សា ឧបាសិកាយ គេហេ ឱតារំ ឱលោកេន្តា វិចរន្តិ. តស្សា បន គេហំ សត្តហិ បាការេហិ បរិក្ខិត្តំ សត្តទ្វារកោដ្ឋកយុត្តំ, តត្ថ តេសុ តេសុ ឋានេសុ ចណ្ឌសុនខេ ពន្ធិត្វា ឋបយិំសុ. អន្តោគេហេ ឆទនស្ស ឧទកបាតដ្ឋានេ បន បរិខំ ខណិត្វា តិបុនា បូរយិំសុ. តំ ទិវា អាតបេន វិលីនំ បក្កុថិតំ វិយ តិដ្ឋតិ, រត្តិំ កឋិនំ កក្ខឡំ ហុត្វា តិដ្ឋតិ. តស្សានន្តរា មហន្តានិ អយសង្ឃាដកានិ និរន្តរំ ភូមិយំ ឱទហិំសុ. ឥតិ ឥមញ្ចារក្ខំ ឧបាសិកាយ ច អន្តោគេហេ ឋិតភាវំ បដិច្ច តេ ចោរា ឱកាសំ អលភន្តា តំ ទិវសំ តស្សា គតភាវំ ញត្វា ឧមង្គំ ភិន្ទិត្វា តិបុបរិខាយ ច អយសង្ឃាដកានញ្ច ហេដ្ឋាភាគេនេវ គេហំ បវិសិត្វា ចោរជេដ្ឋកំ តស្សា សន្តិកំ បហិណិំសុ ‘‘សចេ សា អម្ហាកំ ឥធ បវិដ្ឋភាវំ សុត្វា និវត្តិត្វា គេហាភិមុខី អាគច្ឆតិ, អសិនា នំ បហរិត្វា មារេថា’’តិ. សោ គន្ត្វា តស្សា សន្តិកេ អដ្ឋាសិ.

ចោរាបិ អន្តោគេហេ ទីបំ ជាលេត្វា កហាបណគព្ភទ្វារំ វិវរិំសុ. សា ទាសី ចោរេ ទិស្វា ឧបាសិកាយ សន្តិកំ គន្ត្វា, ‘‘អយ្យេ, ពហូ ចោរា គេហំ បវិសិត្វា កហាបណគព្ភទ្វារំ វិវរិំសូ’’តិ អារោចេសិ. ‘‘ចោរា អត្តនា ទិដ្ឋកហាបណេ ហរន្តុ, អហំ មម បុត្តស្ស ធម្មកថំ សុណាមិ, មា មេ ធម្មស្ស អន្តរាយំ ករិ, គេហំ គច្ឆា’’តិ តំ បហិណិ. ចោរាបិ កហាបណគព្ភំ តុច្ឆំ កត្វា រជតគព្ភំ វិវរិំសុ. សា បុនបិ គន្ត្វា តមត្ថំ អារោចេសិ. ឧបាសិកាបិ ‘‘ចោរា អត្តនា ឥច្ឆិតំ ហរន្តុ, មា មេ អន្តរាយំ ករី’’តិ បុន តំ បហិណិ. ចោរា រជតគព្ភម្បិ តុច្ឆំ កត្វា សុវណ្ណគព្ភំ វិវរិំសុ. សា បុនបិ គន្ត្វា ឧបាសិកាយ តមត្ថំ អារោចេសិ. អថ នំ ឧបាសិកា អាមន្តេត្វា, ‘‘ភោតិ ជេ ត្វំ អនេកវារំ មម សន្តិកំ អាគតា, ‘ចោរា យថារុចិតំ ហរន្តុ, អហំ មម បុត្តស្ស ធម្មកថំ សុណាមិ, មា មេ អន្តរាយំ ករី’តិ មយា វុត្តាបិ មម កថំ អនាទិយិត្វា បុនប្បុនំ អាគច្ឆសិយេវ. សចេ ឥទានិ ត្វំ អាគច្ឆិស្សសិ, ជានិស្សាមិ តេ កត្តព្ពំ, គេហមេវ គច្ឆា’’តិ បហិណិ.

ចោរជេដ្ឋកោ តស្សា កថំ សុត្វា ‘‘ឯវរូបាយ ឥត្ថិយា សន្តកំ ហរន្តានំ អសនិ បតិត្វា មត្ថកំ ភិន្ទេយ្យា’’តិ ចោរានំ សន្តិកំ គន្ត្វា ‘‘សីឃំ ឧបាសិកាយ សន្តកំ បដិបាកតិកំ ករោថា’’តិ អាហ. តេ កហាបណេហិ កហាបណគព្ភំ, រជតសុវណ្ណេហិ រជតសុវណ្ណគព្ភេ បុន បូរយិំសុ. ធម្មតា កិរេសា, យំ ធម្មោ ធម្មចារិនំ រក្ខតិ. តេនេវាហ –

‘‘ធម្មោ ហវេ រក្ខតិ ធម្មចារិំ,

ធម្មោ សុចិណ្ណោ សុខមាវហាតិ;

ឯសានិសំសោ ធម្មេ សុចិណ្ណេ,

ន ទុគ្គតិំ គច្ឆតិ ធម្មចារី’’តិ. (ថេរគា. ៣០៣; ជា. ១.១០.១០២);

ចោរាបិ គន្ត្វា ធម្មស្សវនដ្ឋានេ អដ្ឋំសុ. ថេរោបិ ធម្មំ កថេត្វា វិភាតាយ រត្តិយា អាសនា ឱតរិ. តស្មិំ ខណេ ចោរជេដ្ឋកោ ឧបាសិកាយ បាទមូលេ និបជ្ជិត្វា ‘‘ខមាហិ មេ, អយ្យេ’’តិ អាហ. ‘‘កិំ ឥទំ, តាតា’’តិ? ‘‘អហញ្ហិ តុម្ហេសុ អាឃាតំ កត្វា តុម្ហេ មារេតុកាមោ អដ្ឋាសិ’’ន្តិ. ‘‘តេន ហិ តេ, តាត, ខមាមី’’តិ. សេសចោរាបិ តថេវ វត្វា, ‘‘តាតា, ខមាមី’’តិ វុត្តេ អាហំសុ – ‘‘អយ្យេ, សចេ នោ ខមថ, បុត្តស្ស វោ សន្តិកេ អម្ហាកំ បព្ពជ្ជំ ទាបេថា’’តិ. សា បុត្តំ វន្ទិត្វា អាហ – ‘‘តាត, ឥមេ ចោរា មម គុណេសុ តុម្ហាកញ្ច ធម្មកថាយ បសន្នា បព្ពជ្ជំ យាចន្តិ, បព្ពាជេថ នេ’’តិ. ថេរោ ‘‘សាធូ’’តិ វត្វា តេហិ និវត្ថវត្ថានំ ទសានិ ឆិន្ទាបេត្វា តម្ពមត្តិកាយ រជាបេត្វា តេ បព្ពាជេត្វា សីលេសុ បតិដ្ឋាបេសិ. ឧបសម្បន្នកាលេ ច នេសំ ឯកេកស្ស វិសុំ វិសុំ កម្មដ្ឋានមទាសិ. តេ នវសតា ភិក្ខូ វិសុំ វិសុំ នវសតកម្មដ្ឋានានិ គហេត្វា ឯកំ បព្ពតំ អភិរុយ្ហ តស្ស តស្ស រុក្ខស្ស ឆាយាយ និសីទិត្វា សមណធម្មំ ករិំសុ.

សត្ថា វីសយោជនសតមត្ថកេ ជេតវនមហាវិហារេ និសិន្នោវ តេ ភិក្ខូ ឱលោកេត្វា តេសំ ចរិយវសេន ធម្មទេសនំ វវត្ថាបេត្វា ឱភាសំ ផរិត្វា សម្មុខេ និសីទិត្វា កថេន្តោ វិយ ឥមា គាថា អភាសិ –

៣៦៨. ‘‘មេត្តាវិហារី យោ ភិក្ខុ, បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ;

អធិគច្ឆេ បទំ សន្តំ, សង្ខារូបសមំ សុខំ.

៣៦៩. ‘‘សិញ្ច ភិក្ខុ ឥមំ នាវំ, សិត្តា តេ លហុមេស្សតិ;

ឆេត្វា រាគញ្ច ទោសញ្ច, តតោ និព្ពានមេហិសិ.

៣៧០. ‘‘បញ្ច ឆិន្ទេ បញ្ច ជហេ, បញ្ច ចុត្តរិ ភាវយេ;

បញ្ចសង្គាតិគោ ភិក្ខុ, ឱឃតិណ្ណោតិ វុច្ចតិ.

៣៧១. ‘‘ឈាយ ភិក្ខុ មា បមាទោ,

មា តេ កាមគុណេ រមេស្សុ ចិត្តំ;

មា លោហគុឡំ គិលី បមត្តោ,

មា កន្ទី ទុក្ខមិទន្តិ ទយ្ហមានោ.

៣៧២. ‘‘នត្ថិ ឈានំ អបញ្ញស្ស, បញ្ញា នត្ថិ អឈាយតោ;

យម្ហិ ឈានញ្ច បញ្ញា ច, ស វេ និព្ពានសន្តិកេ.

៣៧៣. ‘‘សុញ្ញាគារំ បវិដ្ឋស្ស, សន្តចិត្តស្ស ភិក្ខុនោ;

អមានុសី រតី ហោតិ, សម្មា ធម្មំ វិបស្សតោ.

៣៧៤. ‘‘យតោ យតោ សម្មសតិ, ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ;

លភតី បីតិបាមោជ្ជំ, អមតំ តំ វិជានតំ.

៣៧៥. ‘‘តត្រាយមាទិ ភវតិ, ឥធ បញ្ញស្ស ភិក្ខុនោ;

ឥន្ទ្រិយគុត្តិ សន្តុដ្ឋិ, បាតិមោក្ខេ ច សំវរោ.

៣៧៦. ‘‘មិត្តេ ភជស្សុ កល្យាណេ, សុទ្ធាជីវេ អតន្ទិតេ;

បដិសន្ថារវុត្យស្ស, អាចារកុសលោ សិយា;

តតោ បាមោជ្ជពហុលោ, ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សតី’’តិ.

តត្ថ មេត្តាវិហារីតិ មេត្តាកម្មដ្ឋានេ កម្មំ ករោន្តោបិ មេត្តាវសេន តិកចតុក្កជ្ឈានេ និព្ពត្តេត្វា ឋិតោបិ មេត្តាវិហារីយេវ នាម. បសន្នោតិ យោ បន ពុទ្ធសាសនេ បសន្នោ ហោតិ, បសាទំ រោចេតិយេវាតិ អត្ថោ. បទំ សន្តន្តិ និព្ពានស្សេតំ នាមំ. ឯវរូបោ ហិ ភិក្ខុ សន្តំ កោដ្ឋាសំ សព្ពសង្ខារានំ ឧបសន្តតាយ សង្ខារូបសមំ, បរមសុខតាយ សុខន្តិ លទ្ធនាមំ និព្ពានំ អធិគច្ឆតិ, វិន្ទតិយេវាតិ អត្ថោ.

សិញ្ច ភិក្ខុ ឥមំ នាវន្តិ ភិក្ខុ ឥមំ អត្តភាវសង្ខាតំ នាវំ មិច្ឆាវិតក្កោទកំ ឆឌ្ឌេន្តោ សិញ្ច. សិត្តា តេ លហុមេស្សតីតិ យថា ហិ មហាសមុទ្ទេ ឧទកស្សេវ ភរិតា នាវា ឆិទ្ទានិ បិទហិត្វា ឧទកស្ស សិត្តតាយ សិត្តា សល្លហុកា ហុត្វា មហាសមុទ្ទេ អនោសីទិត្វា សីឃំ សុបដ្ដនំ គច្ឆតិ, ឯវំ តវាបិ អយំ មិច្ឆាវិតក្កោទកភរិតា អត្តភាវនាវា ចក្ខុទ្វារាទិឆិទ្ទានិ សំវរេន បិទហិត្វា ឧប្បន្នស្ស មិច្ឆាវិតក្កោទកស្ស សិត្តតាយ សិត្តា សល្លហុកា សំសារវដ្ដេ អនោសីទិត្វា សីឃំ និព្ពានំ គមិស្សតិ. ឆេត្វាតិ រាគទោសពន្ធនានិ ឆិន្ទ. ឯតានិ ហិ ឆិន្ទិត្វា អរហត្តប្បត្តោ តតោ អបរភាគេ អនុបាទិសេសនិព្ពានមេវ ឯហិសិ, គមិស្សសីតិ អត្ថោ.

បញ្ច ឆិន្ទេតិ ហេដ្ឋាអបាយសម្បាបកានិ បញ្ចោរម្ភាគិយសំយោជនានិ បាទេ ពទ្ធរជ្ជុំ បុរិសោ សត្ថេន វិយ ហេដ្ឋាមគ្គត្តយេន ឆិន្ទេយ្យ. បញ្ច ជហេតិ ឧបរិទេវលោកសម្បាបកានិ បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយសំយោជនានិ បុរិសោ គីវាយ ពទ្ធរជ្ជុកំ វិយ អរហត្តមគ្គេន ជហេយ្យ បជហេយ្យ, ឆិន្ទេយ្យាតិ អត្ថោ. បញ្ច ចុត្តរិ ភាវយេតិ ឧទ្ធម្ភាគិយសំយោជនានំ បហានត្ថាយ សទ្ធាទីនិ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ ឧត្តរិ ភាវេយ្យ. បញ្ចសង្គាតិគោតិ ឯវំ សន្តេ បញ្ចន្នំ រាគទោសមោហមានទិដ្ឋិសង្គានំ អតិក្កមនេន បញ្ចសង្គាតិគោ ភិក្ខុ ឱឃតិណ្ណោតិ វុច្ចតិ, ចត្តារោ ឱឃេ តិណ្ណោយេវាតិ វុច្ចតីតិ អត្ថោ.

ឈាយ ភិក្ខូតិ ភិក្ខុ ត្វំ ទ្វិន្នំ ឈានានំ វសេន ឈាយ ចេវ, កាយកម្មាទីសុ ច អប្បមត្តវិហារិតាយ មា បមជ្ជិ. រមេស្សូតិ បញ្ចវិធេ ច កាមគុណេ តេ ចិត្តំ មា រមេស្សុ. មា លោហគុឡន្តិ សតិវោស្សគ្គលក្ខណេន ហិ បមាទេន បមត្តា និរយេ តត្តំ លោហគុឡំ គិលន្តិ, តេន តំ វទាមិ ‘‘មា បមត្តោ ហុត្វា លោហគុឡំ គិលិ, មា និរយេ ឌយ្ហមានោ ‘ទុក្ខមិទ’ន្តិ កន្ទី’’តិ អត្ថោ.

នត្ថិ ឈានន្តិ ឈានុប្បាទិកាយ វាយាមបញ្ញាយ អបញ្ញស្ស ឈានំ នាម នត្ថិ. បញ្ញា នត្ថីតិ អឈាយន្តស្ស ‘‘សមាហិតោ ភិក្ខុ យថាភូតំ ជានាតិ បស្សតី’’តិ វុត្តលក្ខណា បញ្ញា នត្ថិ. យម្ហិ ឈានញ្ច បញ្ញា ចាតិ យម្ហិ បុគ្គលេ ឥទំ ឧភយម្បិ អត្ថិ, សោ និព្ពានស្ស សន្តិកេ ឋិតោយេវាតិ អត្ថោ.

សុញ្ញាគារំ បវិដ្ឋស្សាតិ កិស្មិញ្ចិទេវ វិវិត្តោកាសេ កម្មដ្ឋានំ អវិជហិត្វា កម្មដ្ឋានមនសិការេន និសិន្នស្ស. សន្តចិត្តស្សាតិ និព្ពុតចិត្តស្ស. សម្មាតិ ហេតុនា ការណេន ធម្មំ វិបស្សន្តស្ស វិបស្សនាសង្ខាតា អមានុសី រតិ អដ្ឋសមាបត្តិសង្ខាតា ទិព្ពាបិ រតិ ហោតិ ឧប្បជ្ជតីតិ អត្ថោ.

យតោ យតោ សម្មសតីតិ អដ្ឋតិំសាយ អារម្មណេសុ កម្មំ ករោន្តោ យេន យេនាការេន, បុរេភត្តាទីសុ វា កាលេសុ យស្មិំ យស្មិំ អត្តនា អភិរុចិតេ កាលេ, អភិរុចិតេ វា កម្មដ្ឋានេ កម្មំ ករោន្តោ សម្មសតិ. ឧទយព្ពយន្តិ បញ្ចន្នំ ខន្ធានំ បញ្ចវីសតិយា លក្ខណេហិ ឧទយំ, បញ្ចវីសតិយា ឯវ ច លក្ខណេហិ វយំ. បីតិបាមោជ្ជន្តិ ឯវំ ខន្ធានំ ឧទយព្ពយំ សម្មសន្តោ ធម្មបីតិំ ធម្មបាមោជ្ជញ្ច លភតិ. អមតន្តិ តំ សប្បច្ចយេ នាមរូបេ បាកដេ ហុត្វា ឧបដ្ឋហន្តេ ឧប្បន្នំ បីតិបាមោជ្ជំ អមតនិព្ពានសម្បាបកត្តា វិជានតំ បណ្ឌិតានំ អមតមេវាតិ អត្ថោ.

តត្រាយមាទិ ភវតីតិ តត្រ អយំ អាទិ, ឥទំ បុព្ពដ្ឋានំ ហោតិ. ឥធ បញ្ញស្សាតិ ឥមស្មិំ សាសនេ បណ្ឌិតភិក្ខុនោ. ឥទានិ ‘‘តំ អាទី’’តិ វុត្តំ បុព្ពដ្ឋានំ ទស្សេន្តោ ឥន្ទ្រិយគុត្តីតិអាទិមាហ. ចតុបារិសុទ្ធិសីលញ្ហិ បុព្ពដ្ឋានំ នាម. តត្ថ ឥន្ទ្រិយគុត្តីតិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ. សន្តុដ្ឋីតិ ចតុបច្ចយសន្តោសោ. តេន អាជីវបារិសុទ្ធិ ចេវ បច្ចយសន្និស្សិតញ្ច សីលំ កថិតំ. បាតិមោក្ខេតិ បាតិមោក្ខសង្ខាតេ ជេដ្ឋកសីលេ បរិបូរការិតា កថិតា.

មិត្តេ ភជស្សុ កល្យាណេតិ វិស្សដ្ឋកម្មន្តេ អបតិរូបសហាយេ វជ្ជេត្វា សាធុជីវិតាយ សុទ្ធាជីវេ ជង្ឃពលំ និស្សាយ ជីវិកកប្បនាយ អកុសីតេ អតន្ទិតេ កល្យាណមិត្តេ ភជស្សុ, សេវស្សូតិ អត្ថោ. បដិសន្ថារវុត្យស្សាតិ អាមិសបដិសន្ថារេន ច ធម្មបដិសន្ថារេន ច សម្បន្នវុត្តិតាយ បដិសន្ថារវុត្តិ អស្ស, បដិសន្ថារស្ស ការកា ភវេយ្យាតិ អត្ថោ. អាចារកុសលោតិ សីលម្បិ អាចារោ, វត្តបដិវត្តម្បិ អាចារោ. តត្ថ កុសលោ សិយា, ឆេកោ ភវេយ្យាតិ អត្ថោ. តតោ បាមោជ្ជពហុលោតិ តតោ បដិសន្ថារវុត្តិតោ ច អាចារកោសល្លតោ ច ឧប្បន្នេន ធម្មបាមោជ្ជេន បាមោជ្ជពហុលោ ហុត្វា តំ សកលស្សាបិ វដ្ដទុក្ខស្ស អន្តំ ករិស្សតីតិ អត្ថោ.

ឯវំ សត្ថារា ទេសិតាសុ ឥមាសុ គាថាសុ ឯកមេកិស្សាយ គាថាយ បរិយោសានេ ឯកមេកំ ភិក្ខុសតំ និសិន្ននិសិន្នដ្ឋានេយេវ សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា សព្ពេបិ តេ ភិក្ខូ អាកាសេនេវ វីសយោជនសតិកំ កន្តារំ អតិក្កមិត្វា តថាគតស្ស សុវណ្ណវណ្ណំ សរីរំ វណ្ណេន្តា ថោមេន្តា បាទេ វន្ទិំសូតិ.

សម្ពហុលភិក្ខុវត្ថុ សត្តមំ.