៤. ធម្មារាមត្ថេរវត្ថុ

ធម្មារាមោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ធម្មារាមត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សត្ថារា កិរ ‘‘ឥតោ មេ ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពានំ ភវិស្សតី’’តិ អារោចិតេ អនេកសហស្សា ភិក្ខូ សត្ថារំ បរិវារេត្វា វិចរិំសុ. តត្ថ បុថុជ្ជនា ភិក្ខូ អស្សូនិ សន្ធារេតុំ នាសក្ខិំសុ, ខីណាសវានំ ធម្មសំវេគោ ឧប្បជ្ជិ. សព្ពេបិ ‘‘កិំ នុ ខោ ករិស្សាមា’’តិ វគ្គពន្ធនេន វិចរន្តិ. ឯកោ បន ធម្មារាមោ នាម ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ សន្តិកំ ន ឧបសង្កមតិ. ភិក្ខូហិ ‘‘កិំ, អាវុសោ’’តិ វុច្ចមានោ បដិវចនម្បិ អទត្វា ‘‘សត្ថា កិរ ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សតិ, អហញ្ចម្ហិ អវីតរាគោ, សត្ថរិ ធរមានេយេវ វាយមិត្វា អរហត្តំ បាបុណិស្សាមី’’តិ ឯកកោវ វិហរន្តោ សត្ថារា ទេសិតំ ធម្មំ អាវជ្ជេតិ ចិន្តេតិ អនុស្សរតិ. ភិក្ខូ តថាគតស្ស អារោចេសុំ – ‘‘ភន្តេ, ធម្មារាមស្ស តុម្ហេសុ សិនេហមត្តម្បិ នត្ថិ, ‘សត្ថា កិរ បរិនិព្ពាយិស្សតិ, កិំ នុ ខោ ករិស្សាមា’តិ អម្ហេហិ សទ្ធិំ សម្មន្តនមត្តម្បិ ន ករោតី’’តិ. សត្ថា តំ បក្កោសាបេត្វា ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ ឯវំ ករោសី’’តិ បុច្ឆិ. ‘‘សច្ចំ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិំ ការណា’’តិ? តុម្ហេ កិរ ចតុមាសច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សថ, អហញ្ចម្ហិ អវីតរាគោ, តុម្ហេសុ ធរន្តេសុយេវ វាយមិត្វា អរហត្តំ បាបុណិស្សាមីតិ តុម្ហេហិ ទេសិតំ ធម្មំ អាវជ្ជាមិ ចិន្តេមិ អនុស្សរាមីតិ.

សត្ថា ‘‘សាធុ សាធូ’’តិ តស្ស សាធុការំ ទត្វា, ‘‘ភិក្ខវេ, អញ្ញេនាបិ មយិ សិនេហវន្តេន ភិក្ខុនា នាម ធម្មារាមសទិសេនេវ ភវិតព្ពំ. ន ហិ មយ្ហំ មាលាគន្ធាទីហិ បូជំ ករោន្តា មម បូជំ ករោន្តិ នាម, ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជន្តាយេវ បន មំ បូជេន្តិ នាមា’’តិ វត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៣៦៤. ‘‘ធម្មារាមោ ធម្មរតោ, ធម្មំ អនុវិចិន្តយំ;

ធម្មំ អនុស្សរំ ភិក្ខុ, សទ្ធម្មា ន បរិហាយតី’’តិ.

តត្ថ និវាសនដ្ឋេន សមថវិបស្សនាធម្មោ អារាមោ អស្សាតិ ធម្មារាមោ. តស្មិំយេវ ធម្មេ រតោតិ ធម្មរតោ. តស្សេវ ធម្មស្ស បុនប្បុនំ វិចិន្តនតាយ ធម្មំ អនុវិចិន្តយំ, តំ ធម្មំ អាវជ្ជេន្តោ មនសិករោន្តោតិ អត្ថោ. អនុស្សរន្តិ តមេវ ធម្មំ អនុស្សរន្តោ. សទ្ធម្មាតិ ឯវរូបោ ភិក្ខុ សត្តតិំសភេទា ពោធិបក្ខិយធម្មា នវវិធលោកុត្តរធម្មា ច ន បរិហាយតីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ សោ ភិក្ខុ អរហត្តេ បតិដ្ឋហិ, សម្បត្តានម្បិ សាត្ថិកា ធម្មទេសនា អហោសីតិ.

ធម្មារាមត្ថេរវត្ថុ ចតុត្ថំ.