១១. វក្កលិត្ថេរវត្ថុ

បាមោជ្ជពហុលោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ វក្កលិត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

សោ កិរាយស្មា សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋំ តថាគតំ ទិស្វា សត្ថុ សរីរសម្បត្តិំ ឱលោកេត្វា សរីរសម្បត្តិទស្សនេន អតិត្តោ ‘‘ឯវាហំ និច្ចកាលំ តថាគតំ ទដ្ឋុំ លភិស្សាមី’’តិ សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា យត្ថ ឋិតេន សក្កា ទសពលំ បស្សិតុំ, តត្ថ ឋិតោ សជ្ឈាយកម្មដ្ឋានមនសិការាទីនិ បហាយ សត្ថារំ ឱលោកេន្តោវ វិចរតិ. សត្ថា តស្ស ញាណបរិបាកំ អាគមេន្តោ កិញ្ចិ អវត្វា ‘‘ឥទានិស្ស ញាណំ បរិបាកំ គត’’ន្តិ ញត្វា ‘‘កិំ តេ, វក្កលិ, ឥមិនា បូតិកាយេន ទិដ្ឋេន, យោ ខោ, វក្កលិ, ធម្មំ បស្សតិ, សោ មំ បស្សតិ. យោ មំ បស្សតិ, សោ ធម្មំ បស្សតី’’តិ (សំ. និ. ៣.៨៧) វត្វា ឱវទិ. សោ ឯវំ ឱវទិតោបិ សត្ថុ ទស្សនំ បហាយ នេវ អញ្ញត្ថ គន្តុំ សក្កោតិ. អថ នំ សត្ថា ‘‘នាយំ ភិក្ខុ សំវេគំ អលភិត្វា ពុជ្ឈិស្សតី’’តិ ឧបកដ្ឋាយ វស្សូបនាយិកាយ រាជគហំ គន្ត្វា វស្សូបនាយិកទិវសេ ‘‘អបេហិ, វក្កលិ, អបេហិ, វក្កលី’’តិ បណាមេសិ. សោ ‘‘ន មំ សត្ថា អាលបតី’’តិ តេមាសំ សត្ថុ សម្មុខេ ឋាតុំ អសក្កោន្តោ ‘‘កិំ មយ្ហំ ជីវិតេន, បព្ពតា អត្តានំ បាតេស្សាមី’’តិ គិជ្ឈកូដំ អភិរុហិ.

សត្ថា តស្ស កិលមនភាវំ ញត្វា ‘‘អយំ ភិក្ខុ មម សន្តិកា អស្សាសំ អលភន្តោ មគ្គផលានំ ឧបនិស្សយំ នាសេយ្យា’’តិ អត្តានំ ទស្សេតុំ ឱភាសំ មុញ្ចិ. អថស្ស សត្ថុ ទិដ្ឋកាលតោ បដ្ឋាយ តាវមហន្តោបិ សោកោ បហីយិ. សត្ថា សុក្ខតឡាកំ ឱឃេន បូរេន្តោ វិយ ថេរស្ស ពលវបីតិបាមោជ្ជំ ឧប្បាទេតុំ ឥមំ គាថមាហ –

៣៨១. ‘‘បាមោជ្ជពហុលោ ភិក្ខុ, បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ;

អធិគច្ឆេ បទំ សន្តំ, សង្ខារូបសមំ សុខ’’ន្តិ.

តស្សត្ថោ – បកតិយាបិ បាមោជ្ជពហុលោ ភិក្ខុ ពុទ្ធសាសនេ បសាទំ រោចេតិ, សោ ឯវំ បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ សន្តំ បទំ សង្ខារូបសមំ សុខន្តិ លទ្ធនាមំ និព្ពានំ អធិគច្ឆេយ្យាតិ. ឥមញ្ច បន គាថំ វត្វា សត្ថា វក្កលិត្ថេរស្ស ហត្ថំ បសារេត្វា –

‘‘ឯហិ វក្កលិ មា ភាយិ, ឱលោកេហិ តថាគតំ;

អហំ តំ ឧទ្ធរិស្សាមិ, បង្កេ សន្នំវ កុញ្ជរំ.

‘‘ឯហិ វក្កលិ មា ភាយិ, ឱលោកេហិ តថាគតំ;

អហំ តំ មោចយិស្សាមិ, រាហុគ្គហំវ សូរិយំ.

‘‘ឯហិ វក្កលិ មា ភាយិ, ឱលោកេហិ តថាគតំ;

អហំ តំ មោចយិស្សាមិ, រាហុគ្គហំវ ចន្ទិម’’ន្តិ. –

ឥមា គាថា អភាសិ. សោ ‘‘ទសពលោ មេ ទិដ្ឋោ, ឯហីតិ ច អវ្ហានម្បិ លទ្ធ’’ន្តិ ពលវបីតិំ ឧប្បាទេត្វា ‘‘កុតោ នុ ខោ គន្តព្ព’’ន្តិ គមនមគ្គំ អបស្សន្តោ ទសពលស្ស សម្មុខេ អាកាសេ ឧប្បតិត្វា បឋមបាទេ បព្ពតេ ឋិតេយេវ សត្ថារា វុត្តគាថា អាវជ្ជេន្តោ អាកាសេយេវ បីតិំ វិក្ខម្ភេត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បត្វា តថាគតំ វន្ទមានោវ ឱតរិត្វា សត្ថុ សន្តិកេ អដ្ឋាសិ. អថ នំ សត្ថា អបរភាគេ សទ្ធាធិមុត្តានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសីតិ.

វក្កលិត្ថេរវត្ថុ ឯកាទសមំ.