៨. មារវត្ថុ

និដ្ឋង្គតោតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ មារំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកទិវសញ្ហិ វិកាលេ សម្ពហុលា ថេរា ជេតវនវិហារំ បវិសិត្វា រាហុលត្ថេរស្ស វសនដ្ឋានំ គន្ត្វា តំ ឧដ្ឋាបេសុំ. សោ អញ្ញត្ថ វសនដ្ឋានំ អបស្សន្តោ តថាគតស្ស គន្ធកុដិយា បមុខេ និបជ្ជិ. តទា សោ អាយស្មា អរហត្តំ បត្តោ អវស្សិកោវ ហោតិ. មារោ វសវត្តិភវនេ ឋិតោយេវ តំ អាយស្មន្តំ គន្ធកុដិបមុខេ និបន្នំ ទិស្វា ចិន្តេសិ – ‘‘សមណស្ស គោតមស្ស រុជនកអង្គុលី ពហិ និបន្នោ, សយំ អន្តោគន្ធកុដិយំ និបន្នោ, អង្គុលិយា បីឡិយមានាយ សយម្បិ បីឡិតោ ភវិស្សតី’’តិ. សោ មហន្តំ ហត្ថិរាជវណ្ណំ អភិនិម្មិនិត្វា អាគម្ម សោណ្ឌាយ ថេរស្ស មត្ថកំ បរិក្ខិបិត្វា មហន្តេន សទ្ទេន កោញ្ចនាទំ រវិ. សត្ថា គន្ធកុដិយំ និសិន្នោវ តស្ស មារភាវំ ញត្វា, ‘‘មារ, តាទិសានំ សតសហស្សេនាបិ មម បុត្តស្ស ភយំ ឧប្បាទេតុំ ន សក្កា. បុត្តោ ហិ មេ អសន្តាសី វីតតណ្ហោ មហាវីរិយោ មហាបញ្ញោ’’តិ វត្វា ឥមា គាថា អភាសិ –

៣៥១. ‘‘និដ្ឋង្គតោ អសន្តាសី, វីតតណ្ហោ អនង្គណោ;

អច្ឆិន្ទិ ភវសល្លានិ, អន្តិមោយំ សមុស្សយោ.

៣៥២. ‘‘វីតតណ្ហោ អនាទានោ, និរុត្តិបទកោវិទោ;

អក្ខរានំ សន្និបាតំ, ជញ្ញា បុព្ពាបរានិ ច;

ស វេ អន្តិមសារីរោ,

មហាបញ្ញោ មហាបុរិសោតិ វុច្ចតី’’តិ.

តត្ថ និដ្ឋង្គតោតិ ឥមស្មិំ សាសនេ បព្ពជិតានំ អរហត្តំ និដ្ឋំ នាម, តំ គតោ បត្តោតិ អត្ថោ. អសន្តាសីតិ អព្ភន្តរេ រាគសន្តាសាទីនំ អភាវេន អសន្តសនកោ. អច្ឆិន្ទិ ភវសល្លានីតិ សព្ពានិបិ ភវគាមីនិ សល្លានិ អច្ឆិន្ទិ. សមុស្សយោតិ អយំ ឯតស្ស អន្តិមោ ទេហោ.

អនាទានោតិ ខន្ធាទីសុ និគ្គហណោ. និរុត្តិបទកោវិទោតិ និរុត្តិយញ្ច សេសបទេសុ ចាតិ ចតូសុបិ បដិសម្ភិទាសុ ឆេកោតិ អត្ថោ. អក្ខរានំ សន្និបាតំ, ជញ្ញា បុព្ពាបរានិ ចាតិ អក្ខរានំ សន្និបាតសង្ខាតំ អក្ខរបិណ្ឌញ្ច ជានាតិ, បុព្ពក្ខរេន អបរក្ខរំ, អបរក្ខរេន បុព្ពក្ខរញ្ច ជានាតិ. បុព្ពក្ខរេន អបរក្ខរំ ជានាតិ នាម – អាទិម្ហិ បញ្ញាយមានេ មជ្ឈបរិយោសានេសុ អបញ្ញាយមានេសុបិ ‘‘ឥមេសំ អក្ខរានំ ឥទំ មជ្ឈំ, ឥទំ បរិយោសាន’’ន្តិ ជានាតិ. អបរក្ខរេន បុព្ពក្ខរំ ជានាតិ នាម – អន្តេ បញ្ញាយមានេ អាទិមជ្ឈេសុ អបញ្ញាយមានេសុ ‘‘ឥមេសំ អក្ខរានំ ឥទំ មជ្ឈំ, អយំ អាទី’’តិ ជានាតិ. មជ្ឈេ បញ្ញាយមានេបិ ‘‘ឥមេសំ អក្ខរានំ អយំ អាទិ, អយំ អន្តោ’’តិ ជានាតិ. ឯវំ មហាបញ្ញោ. ស វេ អន្តិមសារីរោតិ ឯស កោដិយំ ឋិតសរីរោ, មហន្តានំ អត្ថធម្មនិរុត្តិបដិភានានំ សីលក្ខន្ធាទីនញ្ច បរិគ្គាហិកាយ បញ្ញាយ សមន្នាគតត្តា មហាបញ្ញោ, ‘‘វិមុត្តចិត្តត្តា ខ្វាហំ, សារិបុត្ត, មហាបុរិសោតិ វទាមី’’តិ (សំ. និ. ៥.៣៧៧) វចនតោ វិមុត្តចិត្តតាយ ច មហាបុរិសោតិ វុច្ចតីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសុ. មារោបិ បាបិមា ‘‘ជានាតិ មំ សមណោ គោតមោ’’តិ តត្ថេវន្តរធាយីតិ.

មារវត្ថុ អដ្ឋមំ.