៤. ពន្ធនាគារវត្ថុ

ន តំ ទឡ្ហន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ពន្ធនាគារំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិំ កិរ កាលេ ពហូ សន្ធិច្ឆេទកបន្ថឃាតកមនុស្សឃាតកេ ចោរេ អានេត្វា កោសលរញ្ញោ ទស្សយិំសុ. តេ រាជា អន្ទុពន្ធនរជ្ជុពន្ធនសង្ខលិកពន្ធនេហិ ពន្ធាបេសិ. តិំសមត្តាបិ ខោ ជានបទា ភិក្ខូ សត្ថារំ ទដ្ឋុកាមា អាគន្ត្វា ទិស្វា វន្ទិត្វា បុនទិវសេ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ ចរន្តា ពន្ធនាគារំ គន្ត្វា តេ ចោរេ ទិស្វា បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តា សាយន្ហសមយេ តថាគតំ ឧបសង្កមិត្វា, ‘‘ភន្តេ, អជ្ជ អម្ហេហិ បិណ្ឌាយ ចរន្តេហិ ពន្ធនាគារេ ពហូ ចោរា អន្ទុពន្ធនាទីហិ ពទ្ធា មហាទុក្ខំ អនុភវន្តា ទិដ្ឋា, តេ តានិ ពន្ធនានិ ឆិន្ទិត្វា បលាយិតុំ ន សក្កោន្តិ, អត្ថិ នុ ខោ, ភន្តេ, តេហិ ពន្ធនេហិ ថិរតរំ អញ្ញំ ពន្ធនំ នាមា’’តិ បុច្ឆិំសុ. សត្ថា, ‘‘ភិក្ខវេ, កិំ ពន្ធនានិ នាមេតានិ, យំ បនេតំ ធនធញ្ញបុត្តទារាទីសុ តណ្ហាសង្ខាតំ កិលេសពន្ធនំ, ឯតំ ឯតេហិ សតគុណេន សហស្សគុណេន សតសហស្សគុណេន ថិរតរំ, ឯវំ មហន្តម្បិ បនេតំ ទុច្ឆិន្ទនិយំ ពន្ធនំ បោរាណកបណ្ឌិតា ឆិន្ទិត្វា ហិមវន្តំ បវិសិត្វា បព្ពជិំសូ’’តិ វត្វា អតីតំ អាហរិ –

អតីតេ ពារាណសិយំ ព្រហ្មទត្តេ រជ្ជំ ការេន្តេ ពោធិសត្តោ ឯកស្មិំ ទុគ្គតគហបតិកុលេ និព្ពត្តិ. តស្ស វយប្បត្តស្ស បិតា កាលមកាសិ. សោ ភតិំ កត្វា មាតរំ បោសេសិ. អថស្ស មាតា អនិច្ឆមានស្សេវ ឯកំ កុលធីតរំ គេហេ កត្វា អបរភាគេ កាលមកាសិ. ភរិយាយបិស្ស កុច្ឆិយំ គព្ភោ បតិដ្ឋហិ. សោ គព្ភស្ស បតិដ្ឋិតភាវំ អជានន្តោវ, ‘‘ភទ្ទេ, ត្វំ ភតិំ កត្វា ជីវ, អហំ បព្ពជិស្សាមី’’តិ អាហ. ‘‘សាមិ, ននុ គព្ភោ មេ បតិដ្ឋិតោ, មយិ វិជាតាយ ទារកំ ទិស្វា បព្ពជិស្សសី’’តិ អាហ. សោ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា តស្សា វិជាតកាលេ, ‘‘ភទ្ទេ, ត្វំ សោត្ថិនា វិជាតា, ឥទានិ អហំ បព្ពជិស្សាមី’’តិ អាបុច្ឆិ. អថ នំ សា ‘‘បុត្តស្ស តាវ ថនបានតោ អបគមនកាលំ អាគមេហី’’តិ វត្វា បុន គព្ភំ គណ្ហិ. សោ ចិន្តេសិ – ‘‘ឥមំ សម្បដិច្ឆាបេត្វា គន្តុំ ន សក្កា, ឥមិស្សា អនាចិក្ខិត្វាវ បលាយិត្វា បព្ពជិស្សាមី’’តិ. សោ តស្សា អនាចិក្ខិត្វាវ រត្តិភាគេ ឧដ្ឋាយ បលាយិ. អថ នំ នគរគុត្តិកា អគ្គហេសុំ. សោ ‘‘អហំ, សាមិ, មាតុបោសកោ នាម, វិស្សជ្ជេថ ម’’ន្តិ អត្តានំ វិស្សជ្ជាបេត្វា ឯកស្មិំ ឋានេ វសិត្វា ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា អភិញ្ញាសមាបត្តិយោ លភិត្វា ឈានកីឡាយ កីឡន្តោ វិហាសិ. សោ តត្ថ វសន្តោយេវ ‘‘ឯវរូបម្បិ នាម មេ ទុច្ឆិន្ទនិយំ បុត្តទារពន្ធនំ កិលេសពន្ធនំ ឆិន្ន’’ន្តិ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ.

សត្ថា ឥមំ អតីតំ អាហរិត្វា តេន ឧទានិតំ ឧទានំ បកាសេន្តោ ឥមា គាថា អភាសិ –

៣៤៥. ‘‘ន តំ ទឡ្ហំ ពន្ធនមាហុ ធីរា,

យទាយសំ ទារុជបព្ពជញ្ច;

សារត្តរត្តា មណិកុណ្ឌលេសុ,

បុត្តេសុ ទារេសុ ច យា អបេក្ខា.

៣៤៦. ‘‘ឯតំ ទឡ្ហំ ពន្ធនមាហុ ធីរា,

ឱហារិនំ សិថិលំ ទុប្បមុញ្ចំ;

ឯតម្បិ ឆេត្វាន បរិព្ពជន្តិ,

អនបេក្ខិនោ កាមសុខំ បហាយា’’តិ.

តត្ថ ធីរាតិ ពុទ្ធាទយោ បណ្ឌិតបុរិសា យំ សង្ខលិកសង្ខាតំ អយសា និព្ពត្តំ អាយសំ, អន្ទុពន្ធនសង្ខាតំ ទារុជំ, យញ្ច បព្ពជតិណេហិ វា អញ្ញេហិ វា វាកាទីហិ រជ្ជុំ កត្វា កតំ រជ្ជុពន្ធនំ, តំ អសិអាទីហិ ឆិន្ទិតុំ សក្កុណេយ្យភាវេន ថិរន្តិ ន វទន្តីតិ អត្ថោ. សារត្តរត្តាតិ សារត្តា ហុត្វា រត្តា, ពហលតររាគរត្តាតិ អត្ថោ. មណិកុណ្ឌលេសូតិ មណីសុ ចេវ កុណ្ឌលេសុ ច, មណិវិចិត្តេសុ វា កុណ្ឌលេសុ. ឯតំ ទឡ្ហន្តិ យេ មណិកុណ្ឌលេសុ សារត្តរត្តា, តេសំ សោ រាគោ ច យា បុត្តទារេសុ អបេក្ខា តណ្ហា, ឯតំ កិលេសមយំ ពន្ធនញ្ច បណ្ឌិតបុរិសា ទឡ្ហន្តិ វទន្តិ. ឱហារិនន្តិ អាកឌ្ឍិត្វា ចតូសុ អបាយេសុ បាតនតោ អវហរតិ ហេដ្ឋា ហរតីតិ ឱហារិនំ. សិថិលន្តិ ពន្ធនដ្ឋានេ ឆវិចម្មមំសានិ ន ឆិន្ទតិ, លោហិតំ ន នីហរតិ, ពន្ធនភាវម្បិ អជានាបេត្វា ថលបថជលបថាទីសុ កម្មានិ កាតុំ ទេតីតិ សិថិលំ. ទុប្បមុញ្ចន្តិ លោភវសេន ហិ ឯកវារម្បិ ឧប្បន្នំ កិលេសពន្ធនំ ទដ្ឋដ្ឋានតោ កច្ឆបោ វិយ ទុម្មោចិយំ ហោតីតិ ទុប្បមុញ្ចំ. ឯតម្បិ ឆេត្វានាតិ ឯតំ ទឡ្ហម្បិ កិលេសពន្ធនំ ញាណខគ្គេន ឆិន្ទិត្វា អនបេក្ខិនោ ហុត្វា កាមសុខំ បហាយ បរិព្ពជន្តិ, បក្កមន្តិ បព្ពជន្តីតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសូតិ.

ពន្ធនាគារវត្ថុ ចតុត្ថំ.