២. សូករបោតិកាវត្ថុ

យថាបិ មូលេតិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេឡុវនេ វិហរន្តោ គូថសូករបោតិកំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកស្មិំ កិរ សមយេ សត្ថា រាជគហំ បិណ្ឌាយ បវិសន្តោ ឯកំ សូករបោតិកំ ទិស្វា សិតំ បាត្វាកាសិ. តស្ស សិតំ ករោន្តស្ស មុខវិវរនិគ្គតំ ទន្តោភាសមណ្ឌលំ ទិស្វា អានន្ទត្ថេរោ ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ សិតស្ស បាតុកម្មាយា’’តិ សិតការណំ បុច្ឆិ. អថ នំ សត្ថា អាហ – ‘‘បស្សសេតំ, អានន្ទ, សូករបោតិក’’ន្តិ? ‘‘អាម, ភន្តេ’’តិ. ឯសា កកុសន្ធស្ស ភគវតោ សាសនេ ឯកាយ អាសនសាលាយ សាមន្តា កុក្កុដី អហោសិ. សា ឯកស្ស យោគាវចរស្ស វិបស្សនាកម្មដ្ឋានំ សជ្ឈាយន្តស្ស ធម្មឃោសំ សុត្វា តតោ ចុតា រាជកុលេ និព្ពត្តិត្វា ឧព្ពរី នាម រាជធីតា អហោសិ. សា អបរភាគេ សរីរវលញ្ជដ្ឋានំ បវិដ្ឋា បុឡវករាសិំ ទិស្វា តត្ថ បុឡវកសញ្ញំ ឧប្បាទេត្វា បឋមំ ឈានំ បដិលភិ. សា តត្ថ យាវតាយុកំ ឋត្វា តតោ ចុតា ព្រហ្មលោកេ និព្ពត្តិ. តតោ ចវិត្វា បុន គតិវសេន អាលុលមានា ឥទានិ សូករយោនិយំ និព្ពត្តិ, ឥទំ ការណំ ទិស្វា មយា សិតំ បាតុកតន្តិ. តំ សុត្វា អានន្ទត្ថេរប្បមុខា ភិក្ខូ មហន្តំ សំវេគំ បដិលភិំសុ. សត្ថា តេសំ សំវេគំ ឧប្បាទេត្វា ភវតណ្ហាយ អាទីនវំ បកាសេន្តោ អន្តរវីថិយំ ឋិតកោវ ឥមា គាថា អភាសិ –

៣៣៨. ‘‘យថាបិ មូលេ អនុបទ្ទវេ ទឡ្ហេ,

ឆិន្នោបិ រុក្ខោ បុនរេវ រូហតិ;

ឯវម្បិ តណ្ហានុសយេ អនូហតេ,

និព្ពត្តតី ទុក្ខមិទំ បុនប្បុនំ.

៣៣៩. ‘‘យស្ស ឆត្តិំសតិ សោតា, មនាបសវនា ភុសា;

មហាវហន្តិ ទុទ្ទិដ្ឋិំ, សង្កប្បា រាគនិស្សិតា.

៣៤០. ‘‘សវន្តិ សព្ពធិ សោតា, លតា ឧប្បជ្ជ តិដ្ឋតិ;

តញ្ច ទិស្វា លតំ ជាតំ, មូលំ បញ្ញាយ ឆិន្ទថ.

៣៤១. ‘‘សរិតានិ សិនេហិតានិ ច,

សោមនស្សានិ ហោន្តិ ជន្តុនោ;

តេ សាតសិតា សុខេសិនោ,

តេ វេ ជាតិជរូបគា នរា.

៣៤២. ‘‘តសិណាយ បុរក្ខតា បជា,

បរិសប្បន្តិ សសោវ ពន្ធិតោ;

សំយោជនសង្គសត្តកា,

ទុក្ខមុបេន្តិ បុនប្បុនំ ចិរាយ.

៣៤៣. ‘‘តសិណាយ បុរក្ខតា បជា,

បរិសប្បន្តិ សសោវ ពន្ធិតោ;

តស្មា តសិណំ វិនោទយេ,

អាកង្ខន្ត វិរាគមត្តនោ’’តិ.

តត្ថ មូលេតិ យស្ស រុក្ខស្ស ចតូសុ ទិសាសុ ចតុធា ហេដ្ឋា ច ឧជុកមេវ គតេ បញ្ចវិធមូលេ ឆេទនផាលនបាចនវិជ្ឈនាទីនំ កេនចិ ឧបទ្ទវេន អនុបទ្ទវេ ថិរបត្តតាយ ទឡ្ហេ សោ រុក្ខោ ឧបរិច្ឆិន្នោបិ សាខានំ វសេន បុនទេវ រូហតិ, ឯវមេវ ឆទ្វារិកាយ តណ្ហាយ អនុសយេ អរហត្តមគ្គញាណេន អនុហតេ អសមុច្ឆិន្នេ តស្មិំ តស្មិំ ភវេ ជាតិអាទិភេទំ ឥទំ ទុក្ខំ បុនប្បុនំ និព្ពត្តតិយេវាតិ អត្ថោ.

យស្សាតិ យស្ស បុគ្គលស្ស ‘‘ឥតិ អជ្ឈត្តិកស្សូបាទាយ អដ្ឋារស តណ្ហាវិចរិតានិ ពាហិរស្សូបាទាយ អដ្ឋារស តណ្ហាវិចរិតានី’’តិ ឥមេសំ តណ្ហាវិចរិតានំ វសេន ឆត្តិំសតិយា សោតេហិ សមន្នាគតា មនាបេសុ រូបាទីសុ អាសវតិ បវត្តតីតិ មនាបសវនា តណ្ហា ភុសា ពលវតី ហោតិ, តំ បុគ្គលំ វិបន្នញាណតាយ ទុទ្ទិដ្ឋិំ បុនប្បុនំ ឧប្បជ្ជនតោ មហន្តភាវេន មហា ហុត្វា ឈានំ វា វិបស្សនំ វា អនិស្សាយ រាគនិស្សិតា សង្កប្បា វហន្តីតិ អត្ថោ.

សវន្តិ សព្ពធិ សោតាតិ ឥមេ តណ្ហាសោតា ចក្ខុទ្វារាទីនំ វសេន សព្ពេសុ រូបាទីសុ អារម្មណេសុ សវនតោ, សព្ពាបិ រូបតណ្ហា…បេ… ធម្មតណ្ហាតិ សព្ពភវេសុ វា សវនតោ សព្ពធិ សវន្តិ នាម. លតាតិ បលិវេឋនដ្ឋេន សំសិព្ពនដ្ឋេន ច លតា វិយាតិ លតា. ឧប្បជ្ជ តិដ្ឋតីតិ ឆហិ ទ្វារេហិ ឧប្បជ្ជិត្វា រូបាទីសុ អារម្មណេសុ តិដ្ឋតិ. តញ្ច ទិស្វាតិ តំ បន តណ្ហាលតំ ‘‘ឯត្ថេសា តណ្ហា ឧប្បជ្ជមានា ឧប្បជ្ជតី’’តិ ជាតដ្ឋានវសេន ទិស្វា. បញ្ញាយាតិ សត្ថេន វនេ ជាតំ លតំ វិយ មគ្គបញ្ញាយ មូលេ ឆិន្ទថាតិ អត្ថោ.

សរិតានីតិ អនុសដានិ បយាតានិ. សិនេហិតានីតិ ចីវរាទីសុ បវត្តសិនេហវសេន សិនេហិតានិ ច, តណ្ហាសិនេហមក្ខិតានីតិ អត្ថោ. សោមនស្សានីតិ តណ្ហាវសិកស្ស ជន្តុនោ ឯវរូបានិ សោមនស្សានិ ភវន្តិ. តេ សាតសិតាតិ តេ តណ្ហាវសិកា បុគ្គលា សាតនិស្សិតា សុខនិស្សិតា ច ហុត្វា សុខេសិនោ សុខបរិយេសិនោ ភវន្តិ. តេ វេតិ យេ ឯវរូបា នរា, តេ ជាតិជរាព្យាធិមរណានិ ឧបគច្ឆន្តិយេវាតិ ជាតិជរូបគា នាម ហោន្តិ. បជាតិ ឥមេ សត្តា តាសករណេន តសិណាតិ សង្ខ្យំ គតាយ តណ្ហាយ បុរក្ខតា បរិវារិតា ហុត្វា.

ពន្ធិតោតិ លុទ្ទេន អរញ្ញេ ពទ្ធោ សសោ វិយ បរិសប្បន្តិ ភាយន្តិ. សំយោជនសង្គសត្តកាតិ ទសវិធេន សំយោជនសង្គេន ចេវ សត្តវិធេន រាគសង្គាទិនា ច សត្តា ពទ្ធា តស្មិំ វា លគ្គា ហុត្វា. ចិរាយាតិ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ បុនប្បុនំ ជាតិអាទិកំ ទុក្ខំ ឧបគច្ឆន្តីតិ អត្ថោ. តស្មាតិ យស្មា តសិណាយ បុរក្ខតា បលិវេឋិតា សត្តា, តស្មា អត្តនោ វិរាគំ រាគាទិវិគមំ និព្ពានំ បត្ថេន្តោ អាកង្កមានោ ភិក្ខុ អរហត្តមគ្គេនេតំ តសិណំ វិនោទយេ បនុទិត្វា នីហរិត្វា ឆឌ្ឌេយ្យាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ ពហូ សោតាបត្តិផលាទីនិ បាបុណិំសុ.

សាបិ ខោ សូករបោតិកា តតោ ចវិត្វា សុវណ្ណភូមិយំ រាជកុលេ និព្ពត្តិ, តតោ ចុតា ពារាណសិយំ, តតោ ចុតា សុប្បារកបដ្ដនេ អស្សវាណិជគេហេ និព្ពត្តិ, តតោ ចុតា កាវីរបដ្ដនេ នាវិកស្ស គេហេ និព្ពត្តិ, តតោ ចុតា អនុរាធបុរេ ឥស្សរកុលគេហេ និព្ពត្តិ, តតោ ចុតា តស្សេវ ទក្ខិណទិសាយ ភោក្កន្តគាមេ សុមនស្ស នាម កុដុម្ពិកស្ស ធីតា នាមេន សុមនា ឯវ ហុត្វា និព្ពត្តិ. អថស្សា បិតា តស្មិំ គាមេ ឆឌ្ឌិតេ ទីឃវាបិរដ្ឋំ គន្ត្វា មហាមុនិគាមេ នាម វសិ. តត្ថ នំ ទុដ្ឋគាមណិរញ្ញោ អមច្ចោ លកុណ្ឌកអតិម្ពរោ នាម កេនចិទេវ ករណីយេន គតោ ទិស្វា មហន្តំ មង្គលំ កត្វា អាទាយ មហាបុណ្ណគាមំ គតោ. អថ នំ កោដិបព្ពតមហាវិហារវាសី មហាអនុរុទ្ធត្ថេរោ នាម តត្ថ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា តស្សា គេហទ្វារេ ឋិតោ ទិស្វា ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ កថេសិ, ‘‘អាវុសោ, សូករបោតិកា នាម លកុណ្ឌកអតិម្ពរមហាមត្តស្ស ភរិយភាវំ បត្តា, អហោ អច្ឆរិយ’’ន្តិ. សា តំ កថំ សុត្វា អតីតភវេ ឧគ្ឃាដេត្វា ជាតិស្សរញាណំ បដិលភិ. តង្ខណញ្ញេវ ឧប្បន្នសំវេគា សាមិកំ យាចិត្វា មហន្តេន ឥស្សរិយេន បញ្ចពលកត្ថេរីនំ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា តិស្សមហាវិហារេ មហាសតិបដ្ឋានសុត្តកថំ សុត្វា សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ. បច្ឆា ទមិឡមទ្ទនេ កតេ ញាតីនំ វសនដ្ឋានំ ភោក្កន្តគាមមេវ គន្ត្វា តត្ថ វសន្តី កល្លមហាវិហារេ អាសីវិសោបមសុត្តន្តំ សុត្វា អរហត្តំ បាបុណិ.

សា បរិនិព្ពានទិវសេ ភិក្ខុភិក្ខុនីហិ បុច្ឆិតា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស សព្ពំ ឥមំ បវត្តិំ និរន្តរំ កថេត្វា សន្និបតិតស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស មជ្ឈេ មណ្ឌលារាមវាសិនា ធម្មបទភាណកមហាតិស្សត្ថេរេន សទ្ធិំ សំសន្ទិត្វា ‘‘អហំ បុព្ពេ មនុស្សយោនិយំ និព្ពត្តិត្វា តតោ ចុតា កុក្កុដី ហុត្វា តត្ថ សេនស្ស សន្តិកា សីសច្ឆេទំ បត្វា រាជគហេ និព្ពត្តា, បរិព្ពាជិកាសុ បព្ពជិត្វា បឋមជ្ឈានភូមិយំ និព្ពត្តិត្វា តតោ ចុតា សេដ្ឋិកុលេ និព្ពត្តា នចិរស្សេវ ចវិត្វា សូករយោនិំ គន្ត្វា តតោ ចុតា សុវណ្ណភូមិំ, តតោ ចុតា ពារាណសិំ, តតោ ចុតា សុប្បារកបដ្ដនំ, តតោ ចុតា កាវីរបដ្ដនំ, តតោ ចុតា អនុរាធបុរំ, តតោ ចុតា ភោក្កន្តគាម’’ន្តិ ឯវំ សមវិសមេ តេរស អត្តភាវេ បត្វា ‘‘ឥទានិ ឧក្កណ្ឋិត្វា បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បត្តា, សព្ពេបិ អប្បមាទេន សម្បាទេថា’’តិ វត្វា ចតស្សោ បរិសា សំវេជេត្វា បរិនិព្ពាយីតិ.

សូករបោតិកាវត្ថុ ទុតិយំ.