៦. វជ្ជិបុត្តកភិក្ខុវត្ថុ

ទុប្បព្ពជ្ជន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា វេសាលិំ និស្សាយ មហាវនេ វិហរន្តោ អញ្ញតរំ វជ្ជិបុត្តកំ ភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ – អញ្ញតរោ វជ្ជិបុត្តកោ ភិក្ខុ វេសាលិយំ វិហរតិ អញ្ញតរស្មិំ វនសណ្ឌេ, តេន ខោ បន សមយេន វេសាលិយំ សព្ពរត្តិឆណោ ហោតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ វេសាលិយា តូរិយតាឡិតវាទិតនិគ្ឃោសសទ្ទំ សុត្វា បរិទេវមានោ តាយំ វេលាយំ ឥមំ គាថំ អភាសិ –

‘‘ឯកកា មយំ អរញ្ញេ វិហរាម,

អបវិទ្ធំវ វនស្មិំ ទារុកំ;

ឯតាទិសិកាយ រត្តិយា,

កោសុ នាមម្ហេហិ បាបិយោ’’តិ. (សំ. និ. ១.២២៩);

សោ កិរ វជ្ជិរដ្ឋេ រាជបុត្តោ វារេន សម្បត្តំ រជ្ជំ បហាយ បព្ពជិតោ វេសាលិយំ ចាតុមហារាជិកេហិ សទ្ធិំ ឯកាពទ្ធំ កត្វា សកលនគរេ ធជបដាកាទីហិ បដិមណ្ឌិតេ កោមុទិយា បុណ្ណមាយ សព្ពរត្តិំ ឆណវារេ វត្តមានេ ភេរិយាទីនំ តូរិយានំ តាឡិតានំ និគ្ឃោសំ វីណាទីនញ្ច វាទិតានំ សទ្ទំ សុត្វា យានិ វេសាលិយំ សត្ត រាជសហស្សានិ សត្ត រាជសតានិ សត្ត រាជានោ, តត្តកា ឯវ ច នេសំ ឧបរាជសេនាបតិអាទយោ, តេសុ អលង្កតបដិយត្តេសុ នក្ខត្តកីឡនត្ថាយ វីថិំ ឱតិណ្ណេសុ សដ្ឋិហត្ថេ មហាចង្កមេ ចង្កមមានោ គគនមជ្ឈេ ឋិតំ បុណ្ណចន្ទំ ទិស្វា ចង្កមកោដិយំ ផលកំ និស្សាយ ឋិតោ វេឋនាលង្ការវិរហិតត្តា វនេ ឆឌ្ឌិតទារុកំ វិយ អត្តភាវំ ឱលោកេត្វា ‘‘អត្ថិ នុ ខោ អញ្ញោ អម្ហេហិ លាមកតរោ’’តិ ចិន្តេន្តោ បកតិយា អារញ្ញកាទិគុណយុត្តោបិ តស្មិំ ខណេ អនភិរតិយា បីឡិតោ ឯវមាហ. សោ តស្មិំ វនសណ្ឌេ អធិវត្ថាយ ទេវតាយ ‘‘ឥមំ ភិក្ខុំ សំវេជេស្សាមី’’តិ អធិប្បាយេន –

‘‘ឯកកោវ ត្វំ អរញ្ញេ វិហរសិ, អបវិទ្ធំវ វនស្មិំ ទារុកំ;

តស្ស តេ ពហុកា បិហយន្តិ, នេរយិកា វិយ សគ្គគាមិន’’ន្តិ. (សំ. និ. ១.២២៩) –

វុត្តំ ឥមំ គាថំ សុត្វា បុនទិវសេ សត្ថារំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា និសីទិ. សត្ថា តំ បវត្តិំ ញត្វា ឃរាវាសស្ស ទុក្ខតំ បកាសេតុកាមោ បញ្ច ទុក្ខានិ សមោធានេត្វា ឥមំ គាថមាហ –

៣០២. ‘‘ទុប្បព្ពជ្ជំ ទុរភិរមំ, ទុរាវាសា ឃរា ទុខា;

ទុក្ខោសមានសំវាសោ, ទុក្ខានុបតិតទ្ធគូ;

តស្មា ន ចទ្ធគូ សិយា, ន ច ទុក្ខានុបតិតោ សិយា’’តិ.

តត្ថ ទុប្បព្ពជ្ជន្តិ អប្បំ វា មហន្តំ វា ភោគក្ខន្ធញ្ចេវ ញាតិបរិវដ្ដញ្ច បហាយ ឥមស្មិំ សាសនេ ឧរំ ទត្វា បព្ពជ្ជំ នាម ទុក្ខំ. ទុរភិរមន្តិ ឯវំ បព្ពជិតេនាបិ ភិក្ខាចរិយាយ ជីវិតវុត្តិំ ឃដេន្តេន អបរិមាណសីលក្ខន្ធគោបនធម្មានុធម្មប្បដិបត្តិបូរណវសេន អភិរមិតុំ ទុក្ខំ. ទុរាវាសាតិ យស្មា បន ឃរំ អាវសន្តេន រាជូនំ រាជកិច្ចំ, ឥស្សរានំ ឥស្សរកិច្ចំ វហិតព្ពំ, បរិជនា ចេវ ធម្មិកា សមណព្រាហ្មណា ច សង្គហិតព្ពា. ឯវំ សន្តេបិ ឃរាវាសោ ឆិទ្ទឃដោ វិយ មហាសមុទ្ទោ វិយ ច ទុប្បូរោ. តស្មា ឃរាវាសា នាមេតេ ទុរាវាសា ទុក្ខា អាវសិតុំ, តេនេវ ការណេន ទុក្ខាតិ អត្ថោ. ទុក្ខោ សមានសំវាសោតិ គិហិនោ វា ហិ យេ ជាតិគោត្តកុលភោគេហិ បព្ពជិតា វា សីលាចារពាហុសច្ចាទីហិ សមានាបិ ហុត្វា ‘‘កោសិ ត្វំ, កោស្មិ អហ’’ន្តិអាទីនិ វត្វា អធិករណបសុតា ហោន្តិ, តេ អសមានា នាម, តេហិ សទ្ធិំ សំវាសោ ទុក្ខោតិ អត្ថោ. ទុក្ខានុបតិតទ្ធគូតិ យេ វដ្ដសង្ខាតំ អទ្ធានំ បដិបន្នត្តា អទ្ធគូ, តេ ទុក្ខេ អនុបតិតាវ. តស្មា ន ចទ្ធគូតិ យស្មា ទុក្ខានុបតិតភាវោបិ ទុក្ខោ អទ្ធគូភាវោបិ, តស្មា វដ្ដសង្ខាតំ អទ្ធានំ គមនតាយ អទ្ធគូ ន ភវេយ្យ, វុត្តប្បការេន ទុក្ខេន អនុបតិតោបិ ន ភវេយ្យាតិ អត្ថោ.

ទេសនាវសានេ សោ ភិក្ខុ បញ្ចសុ ឋានេសុ ទស្សិតេ ទុក្ខេ និព្ពិន្ទន្តោ បញ្ចោរម្ភាគិយានិ បញ្ច ឧទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ បទាលេត្វា អរហត្តេ បតិដ្ឋហីតិ.

វជ្ជិបុត្តកភិក្ខុវត្ថុ ឆដ្ឋំ.