៤. លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរវត្ថុ

មាតរន្តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរំ អារព្ភ កថេសិ.

ឯកទិវសញ្ហិ សម្ពហុលា អាគន្តុកា ភិក្ខូ សត្ថារំ ទិវាដ្ឋានេ និសិន្នំ ឧបសង្កមិត្វា វន្ទិត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. តស្មិំ ខណេ លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរោ ភគវតោ អវិទូរេ អតិក្កមតិ. សត្ថា តេសំ ភិក្ខូនំ ចិត្តាចារំ ញត្វា ឱលោកេត្វា ‘‘បស្សថ, ភិក្ខវេ, អយំ ភិក្ខុ មាតាបិតរោ ហន្ត្វា និទ្ទុក្ខោ ហុត្វា យាតី’’តិ វត្វា តេហិ ភិក្ខូហិ ‘‘កិំ នុ ខោ សត្ថា វទតី’’តិ អញ្ញមញ្ញំ មុខានិ ឱលោកេត្វា សំសយបក្ខន្ទេហិ, ‘‘ភន្តេ, កិំ នាមេតំ វទេថា’’តិ វុត្តេ តេសំ ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

២៩៤. ‘‘មាតរំ បិតរំ ហន្ត្វា, រាជានោ ទ្វេ ច ខត្តិយេ;

រដ្ឋំ សានុចរំ ហន្ត្វា, អនីឃោ យាតិ ព្រាហ្មណោ’’តិ.

តត្ថ សានុចរន្តិ អាយសាធកេន អាយុត្តកេន សហិតំ. ឯត្ថ ហិ ‘‘តណ្ហា ជនេតិ បុរិស’’ន្តិ (សំ. និ. ១.៥៥-៥៧) វចនតោ តីសុ ភវេសុ សត្តានំ ជននតោ តណ្ហា មាតា នាម. ‘‘អហំ អសុកស្ស នាម រញ្ញោ វា រាជមហាមត្តស្ស វា បុត្តោ’’តិ បិតរំ និស្សាយ អស្មិមានស្ស ឧប្បជ្ជនតោ អស្មិមានោ បិតា នាម. លោកោ វិយ រាជានំ យស្មា សព្ពទិដ្ឋិគតានិ ទ្វេ សស្សតុច្ឆេទទិដ្ឋិយោ ភជន្តិ, តស្មា ទ្វេ សស្សតុច្ឆេទទិដ្ឋិយោ ទ្វេ ខត្តិយរាជានោ នាម. ទ្វាទសាយតនានិ វិត្ថតដ្ឋេន រដ្ឋទិសត្តា រដ្ឋំ នាម. អាយសាធកោ អាយុត្តកបុរិសោ វិយ តន្និស្សិតោ នន្ទិរាគោ អនុចរោ នាម. អនីឃោតិ និទ្ទុក្ខោ. ព្រាហ្មណោតិ ខីណាសវោ. ឯតេសំ តណ្ហាទីនំ អរហត្តមគ្គញាណាសិនា ហតត្តា ខីណាសវោ និទ្ទុក្ខោ ហុត្វា យាតីតិ អយមេត្ថត្ថោ.

ទេសនាវសានេ តេ ភិក្ខូ អរហត្តេ បតិដ្ឋហិំសុ.

ទុតិយគាថាយបិ វត្ថុ បុរិមសទិសមេវ. តទា ហិ សត្ថា លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរមេវ អារព្ភ កថេសិ. តេសំ ធម្មំ ទេសេន្តោ ឥមំ គាថមាហ –

២៩៥. ‘‘មាតរំ បិតរំ ហន្ត្វា, រាជានោ ទ្វេ ច សោត្ថិយេ;

វេយគ្ឃបញ្ចមំ ហន្ត្វា, អនីឃោ យាតិ ព្រាហ្មណោ’’តិ.

តត្ថ ទ្វេ ច សោត្ថិយេតិ ទ្វេ ច ព្រាហ្មណេ. ឥមិស្សា គាថាយ សត្ថា អត្តនោ ធម្មិស្សរតាយ ច ទេសនាវិធិកុសលតាយ ច សស្សតុច្ឆេទទិដ្ឋិយោ ទ្វេ ព្រាហ្មណរាជានោ ច កត្វា កថេសិ. វេយគ្ឃបញ្ចមន្តិ ឯត្ថ ព្យគ្ឃានុចរិតោ សប្បដិភយោ ទុប្បដិបន្នោ មគ្គោ វេយគ្ឃោ នាម, វិចិកិច្ឆានីវរណម្បិ តេន សទិសតាយ វេយគ្ឃំ នាម, តំ បញ្ចមំ អស្សាតិ នីវរណបញ្ចកំ វេយគ្ឃបញ្ចមំ នាម. ឥទញ្ច វេយគ្ឃបញ្ចមំ អរហត្តមគ្គញាណាសិនា និស្សេសំ ហន្ត្វា អនីឃោវ យាតិ ព្រាហ្មណោតិ អយមេត្ថត្ថោ. សេសំ បុរិមសទិសមេវាតិ.

លកុណ្ឌកភទ្ទិយត្ថេរវត្ថុ ចតុត្ថំ.